بیشتر دانش آموزان، حتی در مراحل اوّلیه، می خواهند که مانند بازیکنان بین المللی والیبال بازی کنند. آنها تمرینات پایه ای و طولانی را دوست ندارند. یک معلّم خوب با به کار بستن نکات زیر معمولاً بازیکنان را در شرایط اوّلیه بازی قرار می دهد، به طوری که الگوهای اساسی و تکنیک های پایه ای بازی والیبال را در آن شرایط بیاموزند.

در آموزش مهارت های ورزشی به دانش آموزان، همواره سه اصل را مدّنظر قرار دهید

1. چطور بازی کردن (انگیزه): لذت بردن از بازی والیبال با استفاده از آموزش روش ها و تکنیک های مختلف بازی کردن
2. چطور یاد گرفتن: دادن احساس موفقیت و پیشرفت به دانش آموزان
3. چطور پیروز شدن(تمرکز): دادن شور و هیجان از طریق پیروز شدن

• از شیوه ها و روش های تدریس فعال به منظور بهبود مهارت ها، عملکرد های جسمانی و ذهنی دانش آموزان استفاده کنید.
• از انواع بازی های مشابه والیبال، برای تغییر عادت ها و رشد توانایی های جسمانی پایه استفاده کنید.
• گرم کردن عمومی بدن و تمرینات آماده سازی، را قبل از انجام آموزش و تمرین فراموش نکنید.
• در آموزش از توضیح تئوری کافی و نه زیاد به همراه نمایش مهارت استفاده کنید.
• محیط خوب و با نشاطی را برای تمرین آماده کنید و تشویق کردن و تعریف از دانش آموزان را برای افزایش علاقه و انگیزه درآنها فراموش نکنید.
• با سپردن برخی وظایف و مسئولیت ها به دانش آموزان به رشد ویژگی های اجتماعی آنها کمک کنید و رابطهٔ رهبر پیرو را به آنها بیاموزند.
• دانش آموزان را در بازی یا تمرین در فشار و استرس روانی سنگین قرار ندهید.
• سلامت و شرایط ذهنی و روانی دانش آموزان را زیر نظر بگیرید و از طریق بازی های مختلف و تمرین به آنها اعتماد به نفس بدهید.
• بازیکنانی که فقط نظاره گر باشند یا بنشینند، پیشرفت نخواهند کرد بنابراین، به دانش آموزان با هر سطح از توانایی برای حضوردر بازی، فرصت برابر بدهید.
• به دانش آموزان گوشزد کنید فقط به پیروزی فکر نکنند؛ تلاش های آنها در طول تمرین مهم تر از نتایج اند.

برخی خطاهای رایج در آموزش

• از توضیحات طولانی استفاده می کنند.
• از قوانین زیاد و گیج کننده برای دانش آموزان که طول رالی ها را هم محدود می کند، استفاده می کنند.
• از دانش آموزان خواسته می شود که بازی های بزرگسالان را انجام دهند و با وسایل و قوانین آنها بازی کنند.
• یارهای تمرینی را هرگز عوض نمی کنند.
• در طول تمرین معلّم بیشتر از دانش آموزان با توپ سر وکار دارد.
• هر تکنیک را به طور مجزا تمرین می دهند، بدون هیچ ارتباطی با دیگر تکنیک ها و بدون ایجاد شرایط مشابه بازی.
• تمرینات و فعالیت ها را بدون هدف مشخصی سازماندهی می کنند.
• فقط در هنگام بازی از تور استفاده می کنند.
• بیش از حد، زود به بازی 4 به 4 پیشرفت می کنند.
• منتظر می مانند تا دانش آموزان آماده شوند، سپس آموزش حمله را آغاز می کنند
• هنگام آموزش یا نمایش تکنیک به دانش آموزان اجازه می دهند که پراکنده شوند و با فاصله از هم بایستند.

رهنمودهای آموزشی

• آسان ترین راه برای ماهر شدن در هر یک از تکنیک های پایهٔ بازی را معرفی کنید.
• ترس از توپ را کاهش دهید.
• علاقه به والیبال را با استفاده از شیوه های جذاب و جالب تمرینی افزایش دهید.
• از به وجود آمدن درد و آسیب دیدگی با استفاده از شیوه های تمرینی مناسب، بر پایهٔ توانایی های دانش آموزان و شرایط جسمانی آنها پیشگیری کنید.
• مهارت های بازی را ابتدا بدون توپ، و سپس از تمرینات با توپ و در شرایط بازی استفاده کنید.
• بسیاری از شرایط اوّلیه و مقدماتی بازی را در زودترین زمان ممکن، پس از آنکه دانش آموزان در تکنیک های ارسال و سرویس ماهر شدند، آموزش دهید و در تمرینات بگنجانید.
• تمرینات را از آسان به مشکل، از ساده به پیچیده، از سبک به سنگین، از کوتاه به طولانی، از انفرادی به گروهی و از حجم بالا به کیفیت بالا تغییر دهید.
• اهداف را به گونه ای تعیین کنید که متناسب با توانایی های دانش آموزان، قابل دستیابی، شفاف و مشخص بوده و آنها را وادار به تلاش کند.
• خطاها و اشتباهات تکنیکی دانش آموزان را شناسایی و در اصلاح آنها کمکشان کنید؛ به دانش آموزان بازخوردهای شفاف با نگرش مثبت بدهید.
• از تغییرات زیاد و به موقع در تمرین استفاده کنید تا تمرکز دانش آموزان حفظ شود.
• تمرین را تا حدامکان به شرایط و موقعیت های بازی نزدیک کنید.
• از هر موقعیتی برای تشویق دانش آموزان استفاده کنید.
• تشویق و تحسین در جمع، انتقاد و ایراد گرفتن به طور انفرادی را فراموش نکنید.
• همهٔ دانش آموزان را در طول تمرین فعال و با تحرک نگه دارید.
• از حداقل قوانین استفاده کنید.
• اندازهٔ زمین و ارتفاع تور را با توجه به اهداف تمرین، سطح تکنیکی دانش آموزان، قد و تعداد آنها تنظیم کنید.
• به طور متناوب یارهای تمرینی، و بازیکنان حریف را تغییر دهید، تا دانش آموزان با انرژی و تمرکز بیشتر فعالیت را ادامه دهند.
• آموزش بازی کردن را از بازی های ساده مانند 1 به 1 و 2 به 2 و با کمترین قوانین ممکن آغاز کنید و هم زمان با رشد دانش آموزان، بازی ها را پیچیده تر کنید.
• برای انجام بازی های 1 به 1 و 2 به 2 و … محدوده های زمین بازی را مشخص کنید.
• از تور و زمین والیبال حداکثر استفاده را بکنید.
• برای جذابیت و لذت بیشتر دانش آموزان از تکنیک های تهاجمی در هر جلسه تمرین استفاده کنید.
• در هنگام توضیح دادن و آموزش، از متفرق شدن دانش آموزان جلوگیری کنید.
• در ابتدای آموزش ها نباید به جزئیات تکنیکی توجه شود. پس از آنکه نوآموز موفق به انجام 70 درصد مهارت شد، روی اجزای تکنیکی تأکید کنید.
• فراموش نکنید که شما به عنوان معلّم، می توانید درباره آنچه که صحیح، امکان پذیر و مهم به نظر می رسد و آنچه که صحیح نیست تصمیم گیری کنید.
• از بازی های مشابه والیبال که برخی از آنها در ادامه معرفی خواهند شد، در آموزش بهره لازم را ببرید.

اصول پایه:

• اتخاذ وضعیت پایه.
• توجه و تمرکز روی مسیر حرکت توپ.
• حرکت برای قرار گرفتن در محل مناسب.
• اتخاذ وضعیت دریافت با ساعد.
• دریافت و ارسال توپ به سمت هدف.

 نکته های بیومکانیکی:

• آماده جابه جایی باشید: وزن بدن رو به جلو، پاها در حد عرض شانه ها باز، زانوها خم و سینه پایین ( مانند یک کشتی گیر ).
• دست ها و انگشتان را کاملاً متقارن به هم متصل کنید. شست ها موازی، دست ها کاملاً کشیده و هنگام تماس با قسمت بالای مچ با توپ تماس برقرار کنید.
• در پایان، توپ را به سمت هدف هدایت کنید.

 خطاهای رایج:

• خیلی راست ایستادن.
• با تأخیر آماده دریافت توپ شدن ( توپ خیلی نزدیک شده است ).
• تماس توپ با مچ دست یا با بالای آرنج در اتصال دست ها به هم، انگشتان شست، یکدیگر را قطع می کنند.
• در هنگام دریافت یا ارسال توپ، دست ها و بدن حرکت اضافی دارند.
• در هنگام تماس با توپ، آرنج ها خم هستند.

نکات آموزشی

• در حالی که آرنج ها کاملاً کشیده و نزدیک یکدیگرند، انگشتان شست در کنار هم قرار دارند و مچ ها به سمت زمین خم شده اند، دست ها را برای ارسال با ساعد به هم متصل کنید ( چهار انگشت دست عادت در داخل دست دیگر و شست ها موازی ).
• وضعیت اوّلیه را، باز اتخاذ کرده و وزن بدن روی پنجه ها باشد. آماده حرکت و جابه جایی باشید.
• در ارتفاع پایین نزدیک کمر، بین پاها و تا حد ممکن در ناحیه مرکز بدن با توپ تماس برقرار کنید.
• زانوها را خم کنید، کمر را هم کمی خم نمایید و کل بدن را از عقب به جلو منتقل کنید.
• همیشه سعی کنید که هر دو دست، هم زمان با توپ تماس پیدا کنند.
• برای ارسال توپ به یک سمت، شانه مخالف را به آن سمت هدایت کنید ( مانند ناخدایی که به سکان خود جهت می دهد) .

رهنمودهای تمرینی

• از توپ والیبال و مینی والیبال استفاده کنید.
• از تمرینات بدون توپ ( سایه زدن ) استفاده کنید.
• از تمرینات و بازی های مشابه در والیبال استفاده کنید.
• از زمین والیبال و تور در طراحی تمرینات استفاده کنید.
• در طول تمرینات، قوانین مربوط به پاس ساعد را تأکید کنید.
• در تمرینات اندازه زمین و ارتفاع تور را متناسب با توانایی دانش آموزان تغییر دهید و متناسب با پیشرفت دانش آموزان، ارتفاع تور را به اندازه قانونی نزدیک کنید.
• برای هماهنگی بین چشم ها و ساعد از تمرینات گام به گام ساعد یک دست استفاده کنید.
• تمرینات را به ترتیب از ساده به مشکل، ثابت به متحرک، تمرینات ترکیبی، تمرینات ذهنی، انفرادی به دو نفره و چند نفره، گروهی، بازی و رقابتی طراحی و اجرا کنید.
• از تمرینات ترکیبی مهارت های آموزش داده شده استفاده کنید.
• در تمرینات از خلاقیت، نوع آوری و انواع شیرین کاری دانش آموزان استفاده کنید.
• در طول تمرینات خطاهای پاس پنجه را یادآوری کنید.

بازی پیشنهادی

توپ را بگیر نخوره زمین:

 روش اجرا: دانش آموزان به چهار گروه تقسیم می شوند و هر دو گروه روبه روی هم قرار می گیرند. در این بازی به یک پرتاب کننده که داور هم می باشد نیاز داریم. بازیکنان به صورت زیر در زمین قرار می گیرند و سپس پرتاب کننده، توپ را به یک زمین می فرستد. بازیکنان نباید اجازه دهند که توپ با زمین برخورد کند. بنابراین، بازیکن باید با حرکت و توقف، توپ را بگیرد و سپس با ساعد به زمین مقابل ارسال کند. هر بازیکن به محض انجام تکنیک ساعد باید از زمین خارج شود و بازیکن دیگر گروه، جایگزین وی شود. برخورد توپ در هر زمین باعث کسب امتیاز برای تیم روبه رو می شود. اگر توپ در چارچوب تعریف شده زمین قرار نگیرد، تیم مقابل آن امتیاز کسب می کند. تیمی که زودتر به امتیاز 15 برسد برنده است.

تغییرات : می توان در ابتدا منطقه سه متر را به عنوان زمین موردنظر انتخاب نمود و سپس آن را وسیع تر کرد.

می توان خطی در وسط هر زمین مشخص نمود و بازیکنان را پشت آن خط به جای آخر زمین به صف کرد.

بعد از پیشرفته شدن بازیکنان می توان گرفتن توپ را حذف نمود و به جای آن حرکت، توقف و اجرای تکنیک را جایگزین کرد.

بهتر است پرتاب کننده توپ را به زمینی که امتیاز قبلی را از دست داده پرتاب نماید.

توپ ها ابتدا با ارتفاع زیاد پرتاب و به تدریج از ارتفاع آن کم شود.

نمونه تمرینات