دسته‌ها
آموزش دوره ابتدایی

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه دوم

آشنا خواهید شد با...

مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه دوم

درس اول / مهارت در حرکات پايه

اهداف کلی:

بررسى ميزان آشنايى دانش آموزان با سازماندهى و يادآورى حرکات پايه.

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • يادآورى نحوه ى آماده شدن براى حضور در کلاس درس تربيت بدنى
  • يادآورى شيوه هاى استقرار در کلاس براى اجراى حرکات و فعّاليّت ها
  • يادآورى وظايف سرگروه ها و اعضاى گروه در کلاس
  • آشنايى کلّى با موضوع درس تربيت بدنى در پايه ى دوم

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در استقرار يافتن براى اجراى حرکات و فعّاليّت ها.
  • کسب مهارت در هدايت اعضاى گروه به عنوان سرگروه.
  • کسب مهارت در انجام دادن وظايف محوله به عنوان عضو گروه.

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به حفظ نظم و انضباط هنگام انجام دادن حرکات و فعّاليّت هاى ورزشى.
  • تمايل به همکارى و پذيرش مسئوليت در فعّاليّت هاى ورزشى.
  • علاقه مندى به رعايت اصول اسلامى و اخلاقى در ساعات درس تربيت بدنى.

وسايل مورد نياز:

گچ، سوت و توپ.

دانستنى هاى معلم :

ارزشيابى تشخيصى : اين نوع ارزش يابى را معلم در طرح درس روزانه ى خود قبل از شروع به تدريس به عمل مى آورد و هدف از آن، قرار دادن دانش آموزان در جاى مناسب براى شروع به يادگيرى مطالب درسى و کشف علل و مشکلات يادگيرى آنان در رسيدن به هدف هاى آموزشى است. با اين ارزش يابى درمى يابيم که فعّاليّت درسى از کجا بايد شروع شود؟ آيا دانش آموزان براى شروع درس جديد آمادگى لازم را دارند؟ آيا مطالب درس پيش يا درس هاى سال قبل را ياد گرفته اند و آيا در اين موارد مشکلاتى دارند؟ به  بارت ديگر، ارزش يابى تشخيصى وضعيت کلاس را براى معلّم به طور کامل مشخص مى کند و به او مى فهماند که دانش آموزان مطالب درس قبل را فهميده يا نفهميده اند. پس از اين ارزش يابى، معلّم درمى يابد که بايد درس جديد را آغاز کند يا خير.

روش اجرا:

  • اجراى فعّاليّت ها و بازى هاى مختلف به منظور ارزش يابى تشخيصى از دانش آموزان
  • شناسايى دانش آموزان به منظور دسته بندى و سازماندهى آنان
  • اجراى فعّاليّت ها و بازى هاى آموخته شده در سال قبل به منظور يادآورى؛ مثل شناخت صف و ستون، راه رفتن، دويدن، شناخت اعضاى بدن، پرتاب کردن و…
  • اجراى فعّاليّت ها در قالب هاى يک نفره، دو نفره، سه نفره و…
  • مرتبط کردن مطالبى که قبلاً (سال اوّل) به دانش آموزان تدريس شده با آن چه در سال جديد آموزش داده خواهد شد.

درس دوم / مهارت در حرکات پایه به پهلو دویدن

اهداف کلی

  • کسب مهارت در به پهلو دويدن (سر خوردن).

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با نحوه ى اجراى مهارت به پهلو دويدن.
  • آشنايى با کاربرد مهارت به پهلو دويدن در فعّاليّت هاى مختلف.
  • کسب توانايى تشخيص اجزاى حرکت.
  • خلق روش هاى مختلف نمايش حرکت.
  • داورى کردن دربار هى نحوه ى اجراى خود و ديگران.

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در اجراى به پهلو دويدن.
  • کسب مهارت در مستقيم نگه داشتن بدن در حين اجرا.
  • کسب مهارت در انعطاف دادن به بدن در حين اجرا.
  • کسب مهارت در به کارگيرى صحيح پاها و حرکت بر روى سينه ى پاها.

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به کسب و توسع هى مهارت هاى ورزشى و پايه.
  • علاقه مندى به کسب آمادگى جسمانى و حرکتى.
  • تمايل به بهره مندى از تندرستى و سلامتى.
  • علاقه مندى به رعايت اصول اسلامى و اخلاقى در ساعات درس تربيت بدنى.

وسايل مورد نياز:

گچ، سوت، توپ و چوب امدادى.

دانستنی های معلّم:

آشنايى با ويژگى مهارت به پهلو دويدن؛ سر خوردن. اين حرکت ترکيبى از جهش کوتاه و گام برداشتن است که معمولاً از پهلو اجرا مى شود. يک پا به عنوان پاى راهنما همواره در جلو قرار دارد. پس از پرش کوچکى به پهلو، وزن بدن به روى پنجه ى پاى راهنما منتقل مى شود. براى نزديک کردن پاى پشت به راهنما، يک گام کوچک به پهلو برمى داريم.

روش اجرا:

بعد از مراحل آماده سازى، اجراى حرکت آموزش داده شود. تمرين هاى زير در قالب هاى مختلف اجرا شوند.

      • دويدن با پاى پهلو در دو جهت چپ و راست.
      • ترسيم دايره با حرکت به پهلو دويدن.
      • ترسيم علامت (+) با حرکت به پهلو دويدن.
      • حرکت به پهلو دويدن درحالى که حرکت دست ها نيز هم زمان اجرا مى شود.
      • هنگام انجام دادن حرکت به پهلو دويدن، دست ها را يک بار بر روى ران ها زده و يک بار در بالاى سر، به هم مى زنيم.
      • اجراى حرکت به پهلو دويدن براساس دستور معلّم (تغيير جهت با شنيدن علامت يا سوت معلّم)
      • اجراى ترکيبى از راه رفتن، دويدن، به پهلو دويدن و پريدن روى يک مسير مستطيل شکل.
      • انتقال دادن توپ از يک محل به محل ديگر با حرکت به پهلو دويدن.
      • اجراى مهارت به پهلو دويدن به شکل امدادى.
      • تشکيل گروه هاى دونفره از دانش آموزان به منظور ارزيابى حرکات يک ديگر و بيان ايرادهاى مشاهده شده و دخالت دادن آنان در امر آموزش.

درس سوم / مهارت در حرکات پایه پریدن

اهداف کلی

  • کسب مهارت در پريدن.

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با نحوه ى اجراى مهارت.
  • آشنايى با کاربرد مهارت.
  • کسب توانايى تشخيص اجزاى حرکت.
  • خلق روش هاى مختلف نمايش حرکت.
  • داورى کردن درباره ى نحوه ى اجراى خود و ديگران.

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در اجراى پريدن.
  • کسب مهارت در خم کردن زانوها و مچ پاها هنگام پرش.
  • کسب مهارت در فرود آمدن روى پنجه هاى پا و خم کردن زانوان.
  • کسب مهارت در کمک گرفتن از حرکات بازوان در هنگام پرش.
  • کسب مهارت در حفظ تعادل پس از فرود آمدن.
  • کسب مهارت در ترکيب کردن پرش با دويدن و راه رفتن.
  • کسب مهارت در جلو آوردن بدن قبل از پرش.

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به کسب و توسعه ى مهارت هاى پايه.
  • علاقه مندى به کسب آمادگى جسمانى و حرکتى.
  • علاقه مندى به رعايت اصول اسلامى و اخلاقى در ساعات درس تربيت بدنى.

وسايل مورد نياز:

گچ، سوت، توپ و پوستر.

دانستنی های معلّم:

پريدن يکى از حرکات انتقالى است که طى آن، تماس بدن انسان (که در آخرين لحظه روى دو کف پا بوده است) با زمين قطع مى شود و انسان دوباره روى دو پا به زمين بازمى گردد. اين حرکت به صورت ايستاده يا همراه با دويدن نيز صورت مى گيرد. در پريدن، جدا شدن از زمين با فشار يک پا و فرود روى يک پا يا دو پا نيز اتفاق مى افتد.

روش اجرا:

آموزش مهارت به دانش آموزان. اجراى تمرين هاى زير در قالب فعّاليّت ها و بازى هاى مختلف:

  1. طى کردن مسافت يا مسيرى با پرش:
  • به جلو و عقب پريدن
  • پريدن روى سه رأس مثلث فرضى
  • با پرش شکل يک مربع را ساختن
  • حرکت به سمت مرکز دايره با پرشهاى متوالى و بازگشت به مکان اوليه (گروهى، انفرادى)
  • دو پرش به جلو و يک پرش به عقب (متوالى و در مدتى معين)
  • پرش به همراه نيم دور چرخش و دويدن مسافتى محدود
  • پرش به همراه يک دور کامل چرخش و حفظ تعادل هنگام فرود آمدن
  • پرش جفت متوالى از روى موانع کوتاه يا خطى که روى زمين کشيده شده است.
  • پريدن به بالا و زدن پاها به يکديگر
  • پريدن از روى توپ درحال حرکت
  • استفاده از تصاوير براى آموزش بهتر.
  • اجراى مهارت ها از آسان به مشکل.
  • دانش آموزان نحوه ى اجراى يک ديگر را مشاهده کنند.
  • اجراى بازى هاى مختلف؛ درصورتى که عنصر پريدن رکن آن ها باشد.

درس چهارم / آمادگى جسمانى (آمادگى عمومى بدن)

اهداف کلی

  • کسب آمادگى حرکتى.

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با چابکى.
  • آشنايى با برخى تمرين هاى چابکى و چالاکى بدن.

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در تشخيص تمرين هاى چابکى.
  • کسب مهارت در انجام دادن برخى تمرين هاى چابکى.

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به حفظ و توسعه ى چابکى و چالاکى بدن.
  • علاقه مندى به انجام دادن تمرين هاى ويژه ى چابکى.

وسايل مورد نياز:

زمين مناسب براى دويدن و چند مانع.

روش اجرا:

    • از دانش آموزان بخواهيد همان طور که پشت سر هم در صفوف منظم حرکت مى کنند، در امتداد يک خطّ مستقيم به صورت زيگزاگ به سمت چپ و راست خطّ با يک پا پرش کنند و پس از طى چند متر، به همان طريق برگردند.
    • از آنان بخواهيد تمرين گفته شده را درحالتى که دست ها را به کمر تکيه داده اند و با پاهاى جفت در امتداد مسير به چپ و راست پرش مى کنند، انجام دهند و پس از طى چند متر به همان طريق برگردند.
    • از دانش آموزان بخواهيد پس از انجام دادن هريک از تمرين هاى گفته شده، اين بار در حين حرکت به سمت عقب نيز اين حرکات را انجام دهند.
    • از آنان بخواهيد پشت سرهم در صفوف منظم به طور آهسته و کنترل شده در اطراف محوطه به شکل مارپيچ بدوند.
    • چند مانع را به فاصله ى حدود دو متر از هم در مسير قرار دهيد و از دان شآموزان بخواهيد در صفوفى منظم و با رعايت فاصله، از بين آن ها بدوند.

درس پنجم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی:

بهبود استقامت قلبی عروقی.

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با مفهوم انعطاف پذيرى و اصول اساسى تمرين هاى کششى.
  • آشنايى با برخى تمرين هاى کششى براى انعطاف پذيرکردن عضلات بدن.

حیطه مهارتی:

  •  کسب توانايى انجام دادن برخى تمرين هاى کششى بر روى عضلات مختلف.

حیطه نگرشی:

  •  علاقه مندى به انجام دادن تمرين هاى کششى.

وسايل مورد نياز:

زمين مناسب براى دويدن.

دانستنی های معلّم:

  • مى توانيد سرگروه ها را از بين دانش آموزان آماده تر انتخاب کرده و هر بار آن ها را عوض کنيد.
  • از سرگروه ها که در جلوى دانش آموزان مى دوند، بخواهيد سرعت و ريتم دويدن خود را تنظيم کنند تا ساير دانش آموزان نيز هماهنگ با آ نها به دويدن ادامه دهند.
  • از دانش آموزان بخواهيد در حين دويدن، فاصله ى خود را با نفر جلويى تنظيم نمايند و سرعت در ريتم دويدن خود را کنترل کنند.
  • اطّلاعات و نکات لازم در مورد چگونگى دويدن و تقسيم کار، انرژى، سرعت و ريتم دويدن، ريتم و نحوه ى تنفس، اصول حرکتى و بيومکانيکى مهم در دويدن، نحوه ى حرکت دست ها و پاها و وضعيت بدن در هنگام دويدن و… را در حين يا در فواصل تمرين ها به دانش آموزان تفهيم کنيد.
  • دويدن به شکل راه رفتن تند يا دويدن آرام صورت مى گيرد و بايد سعى شود که تا پايان زمان مشخص، در آن وقف هاى پيش نيايد.
  • از دانش آموزان در مورد وضعيت قلبى تنفسى شان از جمله تغييرات ضربان قلب، تعداد تنفس، تغييرات دما و… قبل و بعد از تمرين بازخورد بگيريد و از آن ها بخواهيد که در مورد فوايد و آثار تمرين هاى استقامتى مختصرى توضيح دهند.
  • اصل تفاوت هاى فردى را مورد توجّه قرار دهيد و در فشار آوردن به دانش آموزانى که آمادگى کمترى دارند، احتياط کنيد.

روش اجرا:

دانش آموزان در وضعيت استقرار ستونى با توجّه به تعداد آن ها در يک، دو يا چند صف قرار مى گيرند و سرگروه ها در جلوى آنان مستقر مى شوند. با دستور معلّم به صورت آرام و دوى نرم، دور زمينى که براى دويدن مناسب است، مى دوند. دويدن نرم به مدت ۱۰ دقيقه ادامه مى يابد. پس از اتمام دويدن، از دانش آموزان بخواهيد بدون اين که صف را به هم بزنند، پشت سرهم به راه رفتن ادامه دهند. دست ها را باز کنند و در حالت سربالا نفس عميق بگيرند. سپس، خم شوند و عمل بازدم را انجام دهند. با تکرار کردن اين عمل، ضربان قلب و تعداد تنفس آن ها کاهش مى يابد.

 دانش آموزان همان طور که راه مى روند، به وسط زمين مى آيند و با رعايت فاصله دايره اى تشکيل مى دهند؛ درحالى که سرگروه و معلّم در وسط دايره قرار دارند و در حالت درجا اين فعّاليّت ها را انجام مى دهند.

  • حرکت طناب زدن بدون طناب درحالت درجا ( ۳ دقيقه).
  • درحالت طناب زدن درجا به صورت جفت با پرش هاى کوتاه به مرکز دايره نزديک مى شوند و سپس به جاى اوّل خود برمى گردند ( ۳ دقيقه).
  • درحالت درجا با جهش کوتاه روى يک پا، پاى ديگر را به جلو و عقب تاب مى دهند. سپس پا را عوض مى کنند و با پاى ديگر اين حرکت را انجام مى دهند. اين عمل به تناوب با هر دو پا انجام مى شود ( ۲ دقيقه).
  • حرکت پروانه از پهلو ( ۱ دقيقه).
  • حرکت پروانه از جلو ( ۱ دقيقه).
  • با چند دم و بازدم عميق، ضربان قلب و تعداد تنفس کاهش مى يابد.
  • در اين تمرين ها بر کارت کتک دانش آموزان نظارت کنيد و اشکالات و اشتباهات را متذکر شويد و تصحيح نماييد.

 در اين مرحله، دانش آموزان را با توجّه به تعداد آن ها به دو يا سه گروه تقسيم کنيد و از آن ها بخواهيد به نوبت و با رعايت فاصله، طول حياط مدرسه (حداکثر ۱۰۰ متر) را بدوند و به جاى اوّل برگردند. سپس، گروه بعدى اين عمل را انجام دهد و گروه هاى ديگر استراحت کنند. اين تمرين مى تواند با توجّه به آمادگى دانش آموزان و بازخوردهاى دريافت شده چند دور تکرار شود.

درس ششم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

انعطاف پذیری

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با مفهوم انعطاف پذيرى و اصول اساسى تمرين هاى کششى.
  • آشنايى با برخى تمرين هاى کششى براى انعطاف پذيرکردن عضلات بدن.

حیطه مهارتی:

  •  کسب توانايى انجام دادن برخى تمرين هاى کششى بر روى عضلات مختلف.

حیطه نگرشی:

 علاقه مندى به انجام دادن تمرين هاى کششى.

وسايل مورد نياز:

زمين مناسب.

دانستنی های معلّم:

  • قبل از شروع تمرين هاى کششى، کنترل کنيد که حتماً عضلات و مفاصلى که قرار است تحت کشش قرار گيرند، خوب گرم شده و درجه حرارت بدن دانش آموزان بالا رفته باشد.
  • کشش ها را همواره از شدت و زمان کم، به شدت و زمان بيشتر ختم کنيد.
  • اطّلاعات و نکات مهم درباره ى فوايد و آثار تمرين هاى کششى، شيوه ى صحيح انجام دادن اين تمرين ها و نکات ايمنى و… را در حين يا فواصل تمرين ها به دانش آموزان گوشزد کنيد.
  • از کشش بيش از حدّ عضلات و فشار آوردن بيش از حد به دانش آموزان پرهيز کنيد و آن ها را از عواقب اين گونه کارها آگاه سازيد.
  • در صورت وارد آمدن هرگونه آسيب احتمالى، عمل کشش را متوقف و آسيب ديدگى را بررسى کنيد.

روش اجرا:

حرکت اوّل:  کشش عضلات دست:

دانش آموزان در يکى از وضعيت هاى استقرار ستونى يا نيم دايره در مقابل شما قرار مى گيرند و حرکات زير را به ترتيب انجام مى دهند.

  • درحالت ايستاده پاها جفت و دو دست در جلوى بدن قلاب شده به تدريج به سمت بالا کشيده مى شود.
  • سعى کنند در اين حالت روى سينه و پنجه ى پا بلند شوند.
  • عمل کشش براى ۲ مرتبه به ترتيب با شدت، متوسط و بالا براى مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانيه حفظ مى شود.

حرکت دوم: کشش عضلات دست و کمربند شانه:

  • دانش آموزان پنجه هاى دو دست را در جلوى بدن قلاب مى کنند و مچ دست ها را طورى مى چرخانند که پشت دست ها به طرف صورت قرار گيرد.
  • دست ها را به موازات شانه ها بالا مى آورند و از ناحيه ى کمر خم مى شوند. در اين حالت، سر در بين دست ها قرار دارد، پاها بيش از عرض شانه از هم بازند و زانوها خم نشده اند. در اين حالت، کشش در عضلات دست و کمربند شانه ايجاد مى شود.
  • اين حرکت براى دو نوبت به ترتيب، با شدت متوسط و بالا براى مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانيه حفظ مى شود.

درس هفتم / حرکات پایه

اهداف کلی

  • آشنايى با چگونگى تأمين و مصرف انرژى براى راه رفتن و دويدن و دامنه ى حرکتى و محدوديت هاى مفاصل.

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • کسب دانش در اين مورد که اجراى هر حرکتى نيازمند صرف انرژى است.
  • آشنايى با نحوه ى صرف انرژى به شکل صحيح.
  • آشنايى با تأثيرات اجراى درست مهارت ها و صرف انرژى.
  • آشنايى با برخى حرکات که اضافى اند و مصرف انرژى را بيشتر مى کنند.
  • کسب توانايى تشخيص و داورى درباره ى حرکات اضافى خود و ديگران
  • آشنايى با جهت هايى که مفاصل بدن در آن جهت ها حرکت مى کنند.
  • آشنايى با مفهوم دامنه ى حرکتى مفاصل.
  • آشنايى با برخى محدوديت هاى حرکتى در مفاصل.

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در اجراى حرکات با صرف انرژى کمتر.
  • کسب مهارت در اجراى حرکات در جهت هاى مختلف و طبيعى.
  • کسب مهارت در ذخيره کردن انرژى از طريق حذف حرکات اضافى.

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به حفظ تندرستى و پيش گيرى از بروز صدمات جسمانى و ناهنجارى هاى اسکلتى و عضلانى.
  • علاقه مندى به کسب و توسعه ى مهارت هاى پايه و ورزشى.

وسايل مورد نياز:

کتاب درسى و پوستر.

دانستنی های معلّم:

  • با استفاده از روش حلّ مسئله و سؤال و جواب، مطالب کتاب را تدريس کنيد.
  • هنگام گفت وگو با دانش آموزان، از وجود آنان به عنوان يک الگو همانند شکل هاى داخل کتاب استفاده کنيد.
  • جواب هاى درست را علامت گذارى کنيد.

روش اجرا:

  • کلاس را براى آموزش و تدريس درس جديد آماده کنيد.
  • از دانش آموزان بخواهيد کتاب هاى خود را باز کنند و بخش اوّل (صفحه ى ۲) را بياورند.
  • درس مصرف نيرو را تدريس کنيد. به منظور تفهيم بهتر درس، مى توانيد از دانش آموزان بخواهيد که تصور خود را از اين درس ابراز کنند.
  • دانش آموزان بايد اين نکته را درک کنند که اگر حرکات به نحو صحيح اجرا شوند، انرژى بدن هدر نمى رود.
  • در بالاى صفحه ى ۲، چهار تصوير وجود دارد که سه شکل سمت چپ به نوعى نشان مى دهند که فرد براى اجراى حرکت، انرژى اضافى مصرف مى کند؛ زيرا حرکات اضافى در دست ها، پاها و سر مشاهده مى شود، همگى با مصرف انرژى انجام مى پذيرند. هم چنين، در تصوير سوم از سمت چپ، فردى را مى بينيم که کيف خود را به شکل غلط حمل کرده و انرژى فراوانى صرف مى کند؛ درصورتى که اگر کيف را مثلاً به حالت کوله پشتى حمل کند، در مصرف انرژى صرفه جويى خواهد کرد. شکل آخر (اولين تصوير از سمت راست) نحو هى درست راه رفتن را نشان مى دهد.
  • در دو عکس پايين صفحه ى ۲ در حرکات دانش آموزان صرف انرژى اضافى مى بينيم؛ مثلاً دانش آموزى که به بالا پريده است، مى تواند با پرشى کوتاه تر از روى طناب عبور کند يا فردى که طناب را مى چرخاند، حرکات اضافى در بدن دارد (عکس سمت راست). در تصوير ديگر، دانش آموزى که به بالا پريده است، با منقبض نگه داشتن عضلات دست ها، انرژى اضافى مصرف مى کند و براى اجراى حرکت، نيروى اضافى به کار مى برد.
  • با دانش آموزان در مورد مطالب بخش هاى ۵ و ۶ بحث کنيد.
  • در صفحه ى ۳، تصاوير مختلفى در مورد نحوه ى درست راه رفتن و دويدن آمده است. در تصويرى که درست راه رفتن و دويدن ديده نمى شود، درواقع، نيروى اضافى صرف شده و انرژى بدن به هدر رفته است. در مورد تک تک اين تصاوير با دانش آموزان گفت وگو کنيد و اجازه دهيد آن ها ضمن شناسايى روش هاى غلط، دلايلى را براى صرف انرژى اضافى در آن حرکات بيان کنند.
  • در صفحه ى ۴، بحث حرکت اعضاى بدن مطرح است. در اين بخش، لازم است دان شآموزان را به شکل عملى و با استفاده از تصاوير با جهات حرکت مفاصل مختلف بدن آشنا کنيد.
  • برخى از مفاصل در يک جهت (مثل آرنج و زانو) و برخى در بيش از يک جهت (مثل تنه، گردن، ران و…) حرکت مى کنند.
  • به دانش آموزان تفهيم کنيد که نبايد مفاصل را در خلاف جهت طبيعى آن ها حرکت داد.
  • اجازه دهيد دانش آموزان حرکات را در مفاصل مختلف خود نمايش دهند.
  • دانش آموزان خودآزمايى را حل مى کنند و خود عملاً پاسخ هاى درست را نمايش مى دهند.

درس هشتم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • قدرت عضلانى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى نسبى با واژه ى قدرت و اصول اساسى تمرين هاى مربوط به آن.
  • آشنايى با برخى تمرين هاى ساد هى قدرتى در عضلات بالاتنه و پايين تنه.

حیطه مهارتی:

  • کسب توانايى تشخيص تمرين هاى مهارتى.
  • کسب توانايى انجام دادن برخى تمرين هاى قدرتى ساده با استفاده از وزن بدن بر روى عضلات مختلف.

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به برخى تمرين هاى قدرتى.
  • انگيزه داشتن براى توسعه و بهبود قدرت عضلات مختلف بدن.

وسايل مورد نياز:

زمين مناسب.

دانستنی های معلّم:

  • تمرين هاى اين درس قدرت و استقامت عضلانى را با هم بهبود مى بخشند.
  • ترتيبى دهيد که تمرين هايى به تناوب بر روى عضلات بالاتنه و پايين تنه انجام شوند و در فاصله ى هر دو تمرين ۱۵ تا ۳۰ ثانيه استراحت درنظر بگيريد.
  • اطّلاعات و نکات مهم از قبيل رعايت نکات ايمنى، چگونگى درست انجام دادن حرکات، فوايد و آثار تمرين هاى قدرتى و… را در فرصت هاى مناسب به طور ساده به دانش آموزان گوشزد کنيد.
  • تفاوت هاى فردى را مورد توجّه قرار دهيد.
  • تمرين هاى گرم کردن اختصاصى مربوط به هر تمرين و اصول برگشت به حالت اولي هى فعال را رعايت کنيد.

روش اجرا:

تمرین تقويت عضلات دست ها:

  • دانش آموزان با توجّه به اندازه هاى بدنى و جثه به صورت دونفره با فاصل هى نزديک در مقابل هم قرار مى گيرند. پاها را کمى بيش از عرض شانه باز مى کنند و پاهاى موافق را در جلو در امتداد هم قرار مى دهند (همانند گارد موافق کشتى).
  • دست ها را در امتداد شانه درهم قلاب مى کنند و با فشار آوردن به کف دست هاى هم به صورت پرس با کنترل، دست هاى يک ديگر را به تناوب از ناحيه ى آرنج خم و راست مى کنند.
  • اين فعّاليّت بايد به آهستگى و با کنترل انجام شود و حدود يک دقيقه ادامه يابد.

تمریت تقويت پاها:

  • دانش آموزان هم جثه در مقابل هم قرار مى گيرند؛ پاها را کمى بيش از عرض شانه باز مى کنند و دست ها را روى شانه ى يک ديگر مى گذارند.
  • آن ها با فشار آوردن با دست روى شانه ى يک ديگر، به تدريج زانوها را خم مى کنند و تا زاويه ى ۹۰ درجه مى نشينند. بعد هم به آرامى بلند مى شوند. اين حرکت ۱۰ بار تکرار مى شود.

تمرين تقويت دست ها:

  • دانش آموزان هم جثه دو به دو در مقابل هم سينه به سينه قرار مى گيرند.
  • دست ها را درحالى که به صورت کشيده در کنار بدن قرار دارند، در پايين به هم قلاب مى کنند.
  • دست ها در طرفين بدن با کنترل به بالاى سر مى روند « الف » و به پايين برمى گردند. به اين ترتيب، زمانى دانش آموز را به پايين مى آورد و بعد، دانش آموز « ب» دست هاى دانش آموز با مقاومت فشار را کنترل مى کند و به عکس. « ب »

تمرين تقويت عضلات شکم:

  • دانش آموزان در مقابل معلّم با رعايت فاصله روى باسن مى نشينند؛ درحالى که پاها در جلوى بدن به صورت جفت و کشيده روى زمين قرار دارند، بدن به سمت عقب متمايل شده است و از دست ها به عنوان تکيه گاه استفاده مى شود.
  • پاها را به صورت جفت حدود ۱۰ سانتى متر از زمين بلند کرده و سعى مى کنند با انقباض عضلات شکم، حدود ۳۰ ثانيه اين حالت را حفظ کنند. سپس ۱۰ ثانيه استراحت مى کنند و دوباره فعّاليّت را انجام مى دهند. اين حرکت با توجّه به آمادگى دانش آموزان مى تواند تا سه مرتبه تکرار شود.
  • در همان وضعيت قبل، زانوها را خم و پاها را به سمت داخل شکم جمع مى کنند و سپس بدون اين که پاشنه ى پاها با زمين تماس بگيرند، آن ها را باز مى کنند.
  • پاها را در حالت کشيده به صورت قيچى از روى هم عبور مى دهند؛ سپس، آن ها را به صورت افقى از طرفين جمع و باز مى کنند.
  • از دانش آموزان بخواهيد پاها را در حالت کشيده به صورت قيچى و به طور عمودى بالا و پايين ببرند.
  • هريک از حرکات با توجّه به آمادگى دانش آموزان بين ۱۰ تا ۱۵ ثانيه انجام مى گيرد. در فاصله ى هر دو حرکت ۱۰ ثانيه را به استراحت و ماساژ عضلات شکم اختصاص دهيد.

تمرين تقويت پاها:

  • دانش آموزان هم جثه به صورت دونفره مقابل هم به باسن روى زمين مى نشينند، تنه را به سمت عقب متمايل کرده و از دست ها به عنوان تکيه گاه استفاده مى کنند.
  • پاها را از زمين بلند مى کنند و کف آن ها را در جلو به هم مى چسبانند و محکم مى کنند.
  • بدون آن که پاها از هم جدا شوند، با خم و راست کردن متناوب دو پاى راست و چپ حرکت دوچرخه ى دونفره را با کنترل و فشار انجام مى دهند.
  • اين حرکت براى ۲ مرتبه به مدت ۲۰ ثانيه انجام مى گيرد و بين هر مرحله ۱۰ ثانيه استراحت داده مى شود.

تمرين تقويت دست ها:

  • دانش آموزان با آرايش مناسب و با رعايت فاصله روى زمين به شکم دراز مى کشند.
  • کف دست ها را به موازات شانه روى زمين قرار مى دهند و محکم مى کنند.
  • درحالى که زانوها به عنوان تکيه گاه با زمين تماس دارند، با فشار دست ها و باز کردن آرنج، بالاتنه را از زمين جدا مى کنند.
  • حرکت شنا روى زمين را درحالتى که زانوها و کف دست ها با زمين تماس دارند، انجام مى دهند.
  • اين حرکت با توجّه به آمادگى دانش آموزان تا ۱۰ مرتبه انجام مى شود.

درس نهم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • کسب تعادل

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با واژه ى تعادل و کاربردهاى عملى آن در زندگى و فعّاليّت ها.
  • آشنايى با برخى تمرين هاى تعادلى ايستا و پويا.

حیطه مهارتی:

  • توانايى تشخيص تمرين هاى تعادلى.
  • کسب توانايى انجام دادن برخى تمرين هاى تعادلى.

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به انجام دادن تمرين هاى تعادلى.
  • داشتن انگيزه براى حفظ و توسعه ى تعادل عمومى بدن در فعّاليّت ها.

وسايل مورد نياز:

زمين مناسب.

روش اجرا:

تمرين راه رفتن روى سطح بالاتر از زمين با حفظ تعادل:

  • با توجه به تعداد دانش آموزان، آن ها را به چند گروه تقسيم کنيد.
  • از هر گروه بخواهيد به نوبت، با رعايت فاصله و با حفظ کنترل از روى نيمکت يا لب هى جدولى به ارتفاع ۱۵ سانتى متر از زمين و عرض حدود ۱۰ سانتى متر به آهستگى راه بروند.
  • در اين فعّاليّت، با توجّه به شرايط و توانايى دانش آموزان مى توانيد ارتفاع و عرض مسير را تغيير دهيد.
  • اين فعّاليّت مى تواند براى چندين مرحله از سرعت کم به زياد تکرار شود.
  • مى توانيد اين فعّاليّت را با دادن امتياز و زمان بندى به صورت رقابتى بين گروه ها انجام دهيد تا دقّت و مهارت آن ها در حفظ تعادل افزايش يابد.

تمرين راه رفتن روى پاشنه و پنجه ى پا با حفظ تعادل روى سطح زمين:

  • دانش آموزان در وضعيت استقرا صفى يا گروهى سعى مى کنند با رعايت فاصله با حفظ تعادل روى پاشنه ى پا راه بروند. در اين حالت، دست ها از بدن دور شده و از آن ها براى حفظ تعادل استفاده مى شود.
  • در مرحل هى بعد، دانش آموزان سعى مى کنند روى پنجه ى پاها راه بروند.
  • اين فعّاليّت ها را مى توان براى چندين مرحله از سرعت کم به زياد تکرار کرد.
  • اين فعّاليّت ها را مى توان به شکل امتيازى و رقابتى نيز انجام داد.

تمرين راه رفتن روى پاشنه و پنجه ى پاها با حفظ تعادل روى سطح بالاتر از زمين:

  • فعّاليّت هاى مربوط به تمرين ۲ روى سطحى بلندتر از زمين (همانند تمرين ۱) انجام مى شود.

تمرين لى لى کردن:

  • دانش آموزان در وضعيت استقرار ستونى يا گروهى سعى کنند با رعايت فاصله و حفظ تعادل، چند مترى را روى پاى مسلط به صورت لى لى با جهش هاى کوتاه طى کنند.
  • دانش آموزان لى لى را بر روى هر دو پا براى چندين مرحله با تغيير سرعت و طول گام از کم به زياد تمرين مى کنند.

درس دهم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • توسعه ى استقامت عضلانى.

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى نسبى با واژه ى استقامت عضلانى.
  • آشنايى با برخى تمرين هاى ويژه ى استقامت عضلانى.

حیطه مهارتی:

  • کسب توانايى تشخيص تمرين هاى استقامت عضلانى.
  • کسب توانايى براى انجام دادن برخى تمرين هاى استقامت عضلانى.

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به انجام دادن تمرين هاى استقامت عضلانى.
  • داشتن انگيزه براى توسعه و بهبود استقامت عضلات مختلف بدن.

وسايل مورد نياز:

زمين مناسب و چند تکه طناب ۱ مترى.

دانستنی های معلّم:

  • تمرين هاى اين درس قدرت و استقامت عضلانى را با هم بهبود مى بخشند.
  • تمرين هاى اين درس را مى توان به شکل ايستگاهى نيز انجام داد؛ بنابراين، لازم است تمرين ها به تناوب بر روى عضلات بالاتنه و پايين تنه انجام گيرند و بين هر دو برنامه ۱۵ تا ۳۰ ثانيه استراحت درنظر گرفته شود.
  • اصل تفاوت هاى فردى را مورد توجّه قرار دهيد.
  • تمرين هاى گرم کردن اختصاصى مربوط به تمرين ها و اصول برگشت به حالت اوليه ى فعال را رعايت کنيد.
  • اطّلاعات و نکات مهم از قبيل رعايت نکات ايمنى، چگونگى انجام دادن حرکات به شکل صحيح، فوايد و آثار تمرين هاى استقامت عضلانى و… را در فرصت هاى مناسب به طور ساده براى دانش آموزان بازگو کنيد.

روش اجرا:

تمرين شناى سوئدى روى ديوار ( استقامت عضلات دست ها):

  • دانش آموزان با فاصله ى حدود ۵۰ سانتى مترى ديوار مى ايستند. دست ها را روى ديوار قرار مى دهند و بدون اين که بدنشان از ناحيه ى کمر خم شود، با خم و راست کردن دست ها حرکت شناى سوئدى روى ديوار را انجام مى دهند.
  • اين حرکت را مى توان حداکثر تا ۳۰ ثانيه با کنترل يا شمارش تعداد حرکات انجام داد.

تمرين نشست و برخاست (استقامت عضلات پاها):

  • دانش آموزان هم جثه در مقابل هم قرار مى گيرند. پاها را کمى بيش از عرض شانه باز مى کنند و دست ها را روى شانه ى يک ديگر مى گذارند.
  • با فشار دادن دست ها روى شانه ى يک ديگر تا زاويه ى ۹۰ درجه مى نشينند (مفصل زانو) و به حالت اوّل (ايستاده) برمى گردند.
  • اين حرکت بين ۱۵ تا ۲۰ مرتبه (تا خستگى نسبى عضلات پاها) انجام مى شود.

تمرين دراز و نشست دونفره (استقامت عضلات شکم):

  • دانش آموزان هم جثه به صورت دونفره در مقابل هم به باسن روى زمين مى نشينند و پاها را درهم قلاب مى کنند.
  • يک دانش آموز به حالت درازکش و دانش آموز ديگر به حالت نشسته دوسر يک طناب را مى گيرند.
  • دو دانش آموز با دريافت علامتِ شروع، حرکت دراز و نشست دونفره را با کمک طناب تا زمان احساس خستگى (حداکثر تا ۱ دقيقه) انجام مى دهند. سپس در حال درازکش استراحت مى کنند و شکم خود را ماساژ مى دهند.

تمرين دوچرخه ى دونفره (استقامت عضلات پاها):

  • دانش آموزان هم جثه به صورت دونفره در مقابل هم به باسن روى زمين مى نشينند. تنه را به سمت عقب متمايل کرده و از دست ها به عنوان تکيه گاه استفاده مى کنند.
  • پاها را از زمين بلند کرده و کف پاها را در جلو به هم مى چسبانند و محکم مى کنند.
  • بدون آن که پاها از هم جدا شوند، با خم و راست کردن متناوب پاى راست و چپ حرکت دوچرخه ى دونفره را با کنترل فشار انجام مى دهند.
  • اين حرکت نسبت به تمرين هاى قدرتى با فشار کمتر و ۳ مرتبه به مدت ۳۰ ثانيه انجام مى گيرد و بين هر دو مرحله ۱۰ ثانيه استراحت داده مى شود.

تمرين شنا روى زمين (استقامت عضلات دست ها):

  • دانش آموزان با آرايش مناسب و با رعايت فاصله بر روى شکم، روى زمين دراز مى کشند.
  • کف دست ها را در موازات شانه روى زمين قرار مى دهند و محکم مى کنند.
  • درحالى که زانوها به عنوان تکيه گاه با زمين تماس دارند، با فشار دادن دست ها و باز کردن آرنج، بالاتنه را از زمين جدا مى کنند.
  • اکنون حرکت شنا روى زمين را درحالتى که زانوها و کف دست ها با زمين تماس دارند، انجام مى دهند.
  • اين حرکت با توجّه به آمادگى دانش آموزان تا زمان احساس خستگى نسبى انجام مى شود.

تمرين بالا و پايين رفتن از پله (استقامت عضلات پاها):

  • دانش آموزان در مقابل پله يا نيمکتى به ارتفاع ۲۰ سانتى متر از زمين مى ايستند.
  • آن ها با دريافت علامت شروع، پاى راست را روى پله يا نيمکت قرار مى دهند، بدن را بالا مى کشند و پاى چپ را هم بالا مى برند. سپس، به حالت ايستاده به روى زمين برمى گردند.
  • اين حرکت با توجّه به آمادگى دانش آموزان حداکثر تا دو دقيقه ادامه مى يابد.

درس یازدهم / آمادگى جسمانى (آمادگى عمومى بدن)

اهداف کلی:

کسب آمادگى حرکتى (چابکى).

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با چابکى.
  • آشنايى با برخى تمرين هاى چابکى و چالاکى بدن.

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در تشخيص تمرين هاى چابکى.
  • کسب مهارت در انجام دادن برخى تمرين هاى چابکى.

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به حفظ و توسعه ى چابکى و چالاکى بدن.
  • علاقه مندى به انجام دادن تمرين هاى ويژه ى چابکى.

وسايل مورد نياز:

زمين واليبال.

روش اجرا:

  • دانش آموزان را با توجّه به تعداد شان به چند گروه تقسيم کنيد. اعضاى هر گروه با رعايت فاصله ى مناسب در يک رديف پشت خطّ عرضى زمين واليبال قرار مى گيرند. سپس با علامت شروع طول زمين واليبال را مى دوند، خطّ عرضى را لمس مى کنند و به جاى اول برمى گردند. هر گروه دوبار اين فعّاليّت را انجام مى دهد.
  • از اعضاى هرگروه بخواهيد به همان روش ياد شده، اين بار خطّ نيمه ى زمين را لمس کنند، برگردند و پس از لمس کردن خطّ عرضى و بازگشت سريع، طول زمين واليبال را به سرعت طى کنند سپس گروه بعدى اين حرکت را انجام دهد.
  • از دانش آموزان بخواهيد به نوبت عرض زمين واليبال را در دو مرحله ی رفت و برگشت طی کنند و پس از لمس کردن خطوط طولی، در برگشت آخر به سرعت از روی خطّ شروع بگذرند.
  • دانش آموزان را به دو گروه مساوی تقسيم کنيد و بخواهيد با فاصله در دو محل پشت خطّ طولی قرار گيرند سپس با علامت شروع، دانش آموز جلويی دوی رفت و برگشت را انجام دهد و در برگشت آخر، به سرعت از روی خطّ شروع و از کنار دانش آموزان عبور کند. به محض عبور او از روی خطّ، دانش آموز بعدی فعّاليّت را آغاز نمايد و تا نفر آخر گروه اين عمل ادامه يابد. می توانيد زمان را برای هر گروه ثبت کنيد.
  • گروهی که برنامه ی خود را زودتر به پايان برساند، به عنوان گروه برنده معرفی می شود. اين فعّاليّت را می توان به صورت نيمی و رقابتی از طريق جابه جايی اعضای گروه انجام داد.

درس دوازدهم / آمادگى جسمانى چگونه به دست مى آيد؟

اهداف کلی

  • اهداف کلی:

    آشنا کردن دانش آموزان با آمادگى جسمانى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با فعاليت هاى آمادگى جسمانى.
  • آشنايى نسبى با برخى قابليت هاى آمادگى جسمانى از جمله چابکى و تعادل.
  • آشنايى با برخى روش هاى کسب و تقويت آمادگى جسمانى.

حیطه مهارتی:

  • کسب توانايى در زمينه ى تشخيص قابليت هاى آمادگى جسمانى.
  • کسب توانايى در تشخيص تمرين هاى تعادلى و چابکى.

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به کسب اطلاعات در مورد آمادگى جسمانى.
  • علاقه مندى به آموختن روش هاى کسب و تقويت آمادگى جسمانى.
  • علاقه مندى به آموختن تمرين هاى چابکى و تعادلى.

وسايل مورد نياز:

لوحه ى آموزشى  آمادگى جسمانى.

  • مطالب کتاب را با روش فعال و مشارکتى با استفاده از تصاوير تدريس کنيد.
  • با يادآورى درس آمادگى جسمانى سال اول با روش فعال و سؤال و جواب به دانش آموزان کمک کنيد. از آنان بخواهيد ويژگى هاى فرد آماده و غيرآماده و اهميت و کاربرد آماده بودن بدن را در فعاليت هاى روزانه بيان کنند.
  • با روش فعال و سؤال و جواب از آن ها بخواهيد برخى فعاليت هايى را که باعث بهبود آمادگى جسمانى مى شوند، نام ببرند و شما نيز مطالب را جمع بندى کرده و به فعاليت هايى چون دويدن، نرمش کردن، لى لى کردن، طناب بازى، تعادل و چابکى اشاره کنيد.
  • از دانش آموزان داوطلب براى نشان دادن حرکات و فعاليت ها به عنوان الگو استفاده کرده و در نمايش حرکات آن ها را همراهى کنيد.
  • مى توانيد دانش آموزان را گروه بندى کنيد و نظريات و پاسخ هاى گروه ها را در مورد تصاوير و فعاليت هاى آمادگى جسمانى جويا شويد.

روش اجرا:

۱  با استفاده از تصوير شماره ى ۴ در ارتباط با فعاليت و آمادگى جسمانى از دانش آموزان بخواهيد علاوه بر آ نچه در تصاوير آمده است، مجموعه اى از ديگر فعاليت هاى روزانه  ورزشى و غير ورزشى  را نام ببرند که به آمادگى نياز دارد.

۲  از آن ها بخواهيد فعاليت ها يا ورزش هاى مختلفى را که براى بالا بردن آمادگى جسمانى انجام مى شوند، نام ببرند و شما با جمع بندى مطالب به فعاليت هايى که تصاوير آن ها در کتاب آمده است  از جمله نرمش کردن، دويدن، لى لى کردن، طناب بازى  اشاره کنيد.

۳  تصاوير دانش آموز دخترى را نشان مى دهد که از بين موانع عبور مى کند و دانش آموز پسر از روى يک خط به چپ و راست مى پرد. اين تصاوير نشان دهنده ى چابکى هستند.

۴  با روش فعال (سؤال و جواب) توانايى تشخيص آن ها را در مورد فعاليت ها بالا ببريد. طرح سؤال هايى مانند سؤالات زير در اين مورد کمک مى کند.

 بچه ها، به نظر شما دانش آموزان هر کدام در حال انجام دادن چه کارى هستند؟ پاسخ دانش آموزان

 بچه ها، آيا دوست داريد زرنگ و چابک باشيد؟ پاسخ دانش آموزان

 چه طور متوجه مى شويد زرنگ و چابک هستيد يا نه؟ پاسخ دانش آموزان

 به نظر شما، هر کس زودتر از بين موانع عبور کند، زرنگ تر و چابک تر است يا ديرتر؟ پاسخ دانش آموزان

 به نظر شما، هر کس سري عتر از روى خط به چپ و راست بپرد، زرنگ تر و چابک تر است يا کندتر؟ پاسخ دانش آموزان

پس، نتيجه مى گيريم که هر کس بتواند سريع تر از بين موانع بگذرد و کمتر خطا کند، زرنگ تر است و مى توانيم بگوييم چابک تراست. هم چنين، هرکس سريع تر از روى خط به چپ و راست بپرد، چابک تر است.

 بچه ها، فکر مى کنيد چابک باشيم بهتر است يا چابک نباشيم؟ چرا؟

 چابک بودن در زندگى روزانه چه کمکى به ما مى کند؟

آيا مى توانيد مواردى را نام ببريد؟

 به نظر شما، از چابکى در چه ورزش هايى بيشتر استفاده مى شود؟ نام ببريد.

با اشاره به تصوير بازى وسطى از دانش آموزان بخواهيد که نوع ورزش را تشخيص دهند.

سؤا لهاى زير را طرح کنيد. پاسخ ها را مى توانيد به صورت گروهى يا به عنوان کار کلاسى از آن ها بخواهيد.

 بچه ها، آيا تا به حال وسطى بازى کرده ايد؟

 چه کسى بازى کرده است؟

 آيا مى توانيد درباره ى آن کمى توضيح دهيد؟

 بچه ها، بازى وسطى هم يکى از بازى هايى است که زرنگ يا چابک بودن در آن مهم است و هر کس چابک تر باشد، مى تواند بيشتر بازى کند.

 بچه ها، آيا ورزش هاى ديگرى را مى شناسيد که چابکى در آن ها مهم باشد؟ آن ها را نام ببريد.

  • تعادل

دانش آموزان تصاوير تعادل را مشاهده و تفسير خود را در مورد نوع و چگونگى حرکات بيان کنند. سپس، با جمع بندى مطالب در تشخيص نوع فعاليت به آن ها کمک کنيد و درس را با طرح سؤال و روش فعال ادامه دهيد. طرح سؤال هايى مانند سؤالات زير در اين مورد به شما کمک مى کند.

 بچه ها، به نظر شما چرا دان شآموزان تصوير زير توانسته اند خود را روى يک پا نگه دارند؟

 بچه ها، به نظر شما دوچرخه سوار چگونه تعادل خود را روى دوچرخه حفظ کرده است؟

ورزشکار ژيمناست چگونه کنترل خود را روى دست ها حفظ کرده است؟

 به نظر شما چرا آن ها نمى افتند؟ (چون تعادل خود را حفظ کرده اند و … )

 فکر مى کنيد آن ها چه موقع مى افتند؟ (وقتى تعادل خود را از دست بدهند و …)

پس، تعادل باعث حفظ و نگهدارى بدن در موقعيت ها و شرايط مختلف مى شود.

 اکنون آيا شما مى توانيد چند تا از اين شرايط و موقعيت ها را نام ببريد؟ (پاسخ: ايستادن، دويدن، راه رفتن و …) پس، نتيجه مى گيريم که ما براى انجام دادن کارها و فعاليت هاى روزانه بايد تعادل داشته باشيم و تعادل خود را حفظ و تقويت کنيم.

 بچه ها، به نظر شما نقش تعادل در انجام دادن فعاليت ها و ورزش چه قدر مهم است؟ (پاسخ و جمع بندى)

 اگر تعادل نداشته باشيم، چه اتفاقى مى افتد؟ (پاسخ و جمع بندى)

 تعادل داشتن چه کمکى به ما مى کند؟ (پاسخ و جمع بندى)

 آيا ورزشهايى را مى شناسيد که حفظ تعادل درآنها مهم است؟ نام ببريد. (پاسخ: ژيمناستيک، دوچرخه سوارى، فوتبال و… ) پس بچه ها، ما نياز داريم تعادل خودمان را بالا ببريم.

 به نظر شما از چه راه هايى مى توان اين کار را انجام داد؟ (پاسخ: با ورزش کردن و انجام دادن تمرينات تعادلى و …)

 آيا مى توانيد چند تمرين تعادلى را نام ببريد؟ (پاسخ و جمع بندى)

راه رفتن روى خط راست يا لبه ى يک ديوار کم ارتفاع دو نمونه از تمرينات تعادلى است.

 در اين مورد، چه تمرين هاى ديگرى را مى شناسيد؟ (پاسخ: ايستادن روى يک پا، لى لى کردن و …)

تصاوير بعدى تعادل نمونه هايى از حرکات تعادلى را نشان مى دهند. مى توانيد از دانش آموزان بخواهيد که تمرينات را به عنوان تکليف کلاسى انجام دهند.

تصوير دخترى که روى يک پا ايستاده يکى از روش هاى اندازه گيرى تعادل را که آزمون لک لک است، نشان مى دهد. در اين آزمون، کف يک پا بالاى زانوى پاى ديگر (پايه ى تکيه گاه) قرار مى گيرد؛ فرد روى سينه ى پاى تکيه گاه بلند مى شود و پاشنه ى پا را از روى زمين بلند مى کند. سپس با اندازه گيرى زمان، امتياز تعادل داده مى شود.

 آيا مى دانيد چند نوع تعادل وجود دارد؟

پاسخ:

 تعادل ايستا (ساکن) مانند ايستادن روى يک پا، حرکت فرشته، ايستادن روى دست و …

 تعادل پويا (حرکتى) مانند راه رفتن از روى يک لبه ى کم عرض و … .

درس سیزدهم / بهداشت و تغذيه ى ورزشى

اهداف کلی

  • آشنايى با زمان نوشيدن آب.
  • آشنايى با محاسن وزن مناسب.

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با تکنيک پنجه در واليبال

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت تفکر.
  • کسب مهارت حدس زدن.
  • کسب مهارت بحث و گفت وگو.
  • کسب مهارت برقرارى ارتباط.

حیطه نگرشی:

  • علاقه مند شدن به حفظ وزن مناسب بدن خود.
  • رعايت کردن اصل تأمين آب بدن به تناسب فعّاليّت.

وسايل مورد نياز:

لوحه ى آموزشى، بهداشت، تغذيه و ورزش.

دانستنی های معلّم:

  • پس از تقسيم بندى دانش آموزان کلاس در گروه هاى چند نفره، براى رعايت اصل گفت وگو و پاسخ گويى به سؤال هاى ارائه شده به کلاس (رعايت نوبت، شيوه ى مشارکت دانش آموز و …) قوانينى را مشخص و اعمال کنيد.
  • گروه ها را با توجه به استعداد دانش آموزان عضو هر گروه شکل دهيد.
  • با امتياز دادن به گروه هاى فعال و موفق در پاسخ گويى، در آنان انگيزه ايجاد کنيد.

روش اجرا:

وظيفه ى معلّم: طرح سؤال هاى زير، تعيين وقت و دادن امتياز به گروه هايى که پاسخ صحيح مى دهند.

سؤال ۱ در بخش شمار هى ۷ تصاويرى را مى بينيد. در کنار هر تصوير، ليوانى قرار دارد که در آن مقدارى آب است. آيا آب ليوان ها با هم فرق دارد؟ چرا؟

سؤال ۲  به تصاوير شماره ى ۸ نگاه کنيد و بگوييد چرا احساس تشنگى مى کنيم؟ از ميان افرادى که در اين تصاوير مى بينيد، کدام زودتر تشنه مى شوند؟

سؤال ۳  در تصاوير شماره ى ۹، وزن مناسب، فکر مى کنيد که کدام يک از بچه ها هنگام کار و فعّاليّت بدنى زودتر خسته شده اند؟ براى کدام يک فعّاليّت سخت است؟ چرا؟

وظايف دانش آموزان: پس از طرح سؤال، گروه ها با هم مشورت مى کنند و با بلند کردن دست پاسخ مى دهند.

پاسخ صحيح سؤال ها

سؤال ۱  آب ليوان ها مساوى نيست. آب ليوانى که در کنار تصوير پسر دوچرخه سوار قرار دارد، از همه بيشتر است. در تصاويرى که پسرها نشسته يا دراز کشيده اند، آب ليوان ها مساوى است. علت تفاوت آن ها اين است که دوچرخه سوار فعّاليّت زيادى دارد و عرق مى کند؛ پس آب بدن او کم مى شود و بنابراين، به آب بيشترى احتياج دارد. آب بدن پسرى که راه مى رود، بيش از پسرانى که نشسته يا دراز کشيده اند، کم مى شود؛ چون او هم بيشتر عرق مى کند.

سؤال ۲ وقتى فعّاليّت مى کنيم، بدن ما عرق مى کند. هر چه بيشتر فعّاليّت کنيم، بدن ما به علت عرق کردن، آب بيشترى را از دست مى دهد. ورزشکاران که فعّاليّت زيادى مى کنند، بيشتر عرق مى کنند و آب بدنشان زودتر کم مى شود. پس، براى جبران آبى که از دست داده اند، بايد بيشتر آب بخورند.

سؤال ۳ کسانى که وزن بيشترى دارند، زودتر خسته مى شوند.

يادآورى: مى توان با استفاده از مطالب درس، فعّاليّت خاصى را در محل ورزش مدرسه پي شبينى کرد و در حين فعّاليّت، به مرور به مطالب اين قسمت که مربوط به نقش آب در بدن و وزن مناسب است، پرداخت.

پاسخ خود آزمايى

سؤال ۱  دويدن؛ چون بدن بيشتر گرم مى شود و مقدار بيشترى عرق دفع مى کند.

سؤال ۲  هنگام انجام دادن کارهاى روزانه و فعّاليّت هاى ورزشى، راحت تر حرکت مى کنيم.

درس چهاردهم / حرکات پايه و وضعيت بدنى

اهداف کلی

کسب مهارت در پرتاب کردن يک دستى ازبالا.

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با نحوه ى اجراى مهارت.
  • آشنايى با کاربرد مهارت.
  • کسب توانايى تشخيص اجزاى حرکت.
  • خلق کردن روش هاى مختلف نمايش حرکت.
  • داورى کردن دربار هى نحوه ى اجراى خود و ديگران.

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در قرار دادن درست شیء پرتابى در دست برتر (دستى که دانش آموز بيشتر فعّاليّت هاى خود را با آن دست انجام مى دهد).
  • کسب مهارت در با زکردن پاها به اندازه ى عرض شانه ها به شکلى مناسب.
  • کسب مهارت در قرار دادن پاى چپ جلوتر از پاى راست (براى افراد راست دست).
  • کسب مهارت در عقب تر قرار دادن دست پرتابى از سطح لاله ى گوش.
  • کسب مهارت در قرار دادن شانه ى چپ در جهت هدف.
  • کسب مهارت در تکيه دادن وزن بدن روى پاى عقبى
  • کسب مهارت در خم. نگه داشتن آرنج در جلو و دور از بدن و موازى زمين قرار دادن آن.
  • کسب مهارت در انتقال وزن بدن از پاى عقب به پاى جلو در هنگام پرتاب.

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به کسب مهارت هاى پايه ى ورزشى و توسعه ى آن.

وسايل مورد نياز:

گچ، توپ، کيسه هاى شن و توپ تنيس.

روش اجرا:

  • از دانش آموزان ارزش يابى تشخيصى (در سال اول مهارت پرتاب تدريس شده است) به عمل آوريد.
  • براساس ميزان اطلاعات دريافتى از ارزش يابى تشخيصى، مهارت پرتاب کردن را تدريس کنيد.
  • دانش آموزان مقابل يک ديوار صف کشيده و با دست چپ توپ را به حالت پرتاب از بالا، به طرف ديوار پرتاب و پس از برگشت آن را دريافت مى کنند.
  • تمرين بالا را با دست ديگر انجام مى دهند.
  • دو به دو روبروى هم مى ايستند. يکى از دانش آموزان با دست راست پرتاب را انجام مى دهد. ديگرى با دست چپ اين کار را انجام مى دهد. سپس برعکس عمل مى کنند.
  • دو به دو روبروى هم مى ايستند. پس از زدن توپ به زمين و دريافت آن، عمل پرتاب از بالا را انجام مى دهند. همين کار را با دست ديگر انجام مى دهند.
  • دايره هايى را روى ديوار رسم کنيد. دانش آموزان اين دايره ها را با توپ هدف قرار مى دهند. سپس پرتاب را با دست ديگر نيز انجام مى دهند.
  • مهارت پرتاب کردن را در قالبِ بازى هاى مختلف، به طور عملى اجرا کنيد.
  • دانش آموزان را در گروه هاى دو نفره دسته بندى کنيد تا بتوانند به ارزيابى مهارت هاى يک ديگر بپردازند.
  • فعّاليّت هاى ترکيبى با مهارت پرتاب کردن را طراحى کنيد.

درس پانزدهم / حرکات پايه و وضعيت بدنى

اهداف کلی

  • کسب مهارت در دريافت کردن ( ۱ )

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با نحوه ى اجراى مهارت.
  • آشنايى با کاربرد مهارت.
  • کسب توانايى تشخيص اجزاى حرکت.
  • خلق کردن روش هاى مختلف نمايش حرکت.
  • داورى کردن درباره ى نحوه ى اجراى خود و ديگران.

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در دريافت کردن به وسيله ى دست ها و پاها.
  • کسب مهارت در به کارگيرى درست دست ها براى دريافت توپى که از سطح کمر بالاتر است (انگشتان شست به طرف بالا و در مسير توپ).
  • کسب مهارت در به کارگيرى درست دست ها براى دريافت توپى که از سطح کمر پايين تر است (دست ها به طرف پايين قرار دارند).
  • کسب مهارت در به کارگيرى درست پاها در هنگام اجراى مهارت (پاها باز رو به مسير و با کمى فاصله جلو و عقب قرار مى گيرند).
  • کسب مهارت در به استقبال توپ رفتن ( فرد با نزديک شدن توپ، يک پا را در مسير آن به سمت جلو مى آورد).
  • کسب مهارت در کشيدن توپ به طرف بدن در حين دريافت (با هدف خنثا کردن نيروى عکس العمل).

حیطه نگرشی:

  •  علاقه مندى به کسب و توسعه ى مهارت هاى پايه ى ورزشى.

وسايل مورد نياز:

گچ، توپ و کيسه هاى شنى.

دانستنی های معلّم:

دريافت کردن يکى از حرکت هاى مهارتى است. اين حرکت همواره قبل از پرتاب کردن و در واکنش به آن انجام مى پذيرد. طى اين حرکت، توپ يا هر شیِء ديگر به وسيله ى اعضاى بدن (بيشتر دست ها و پاها) متوقف مى شود و در اختيار فرد قرار مى گيرد.

روش اجرا:

  • تدريس مهارت به دانش آموزان و نشان دادن آن
  • تمرين هاى زير را براى تفهيم بهتر مطالب، اجرا کنيد.
  • دانش آموزان حالت دريافت را بدون توپ تمرين کنند.
  • توپ ارسالى را به وسيله ى دست و پا دريافت کنند.
  • توپ را براى دوست خود ارسال و سپس دريافت کنند.
  • توپ يا کيسه هاى شنى را در حال حرکت و ايستاده دريافت کنند.
  • توپ را به بالا پرتاب کرده و سپس دريافت کنند.
  • توپ يا کيسه ى شنى را به بالا پرتاب کرده و سپس، با حرکت جهش آن را دريافت کنند.
  • دو به دو مقابل ي کديگر قرار گيرند و يکى دريافت پايين تر از کمر و ديگرى دريافت بالاتر از کمر را اجرا کنند.
  • هر فرد پشت به دوست خود بايستد و با علامت او به سرعت به دور خود بچرخد و توپ پرتابى وى را دريافت کند.
  • توپ يا کيسه ى شنى را به بالا پرتاب کنند و بعد از چندبار دست زدن (کف زدن)، شیِء پرتاب شده را از هوا بگيرند.
  • اجراى فعّاليّت ها و بازى هايى که در آن ها مهارت پرتاب و دريافت پيوسته تکرار مى شود.
  • دانش آموزان دو به دو نحو هى اجراى مهارت يک ديگر را مشاهده و ارزيابى کنند.
  • به تفاوتهاى فردى توجه کرده و سطح آموزش را براى استفاده ى همگان به طور مساوى طراحى کنيد.
  • مهارت دريافت را با ديگر مهارت ها ترکيب کنيد و به اجرا در آوريد.
  • دريافت هاى پيشرفته مثل سينه و ران  را نيز براى دانش آموزان نمايش دهيد و کاربرد آن ها را بگوييد.
  • دريافت هايى را که با پا انجام مى شوند، به دانش آموزان نشان دهيد (کف پا، بغل پا، روى پا) و کاربرد آن ها را در ورزش بگوييد.
  • فعّاليّت هاى رقابتى گروهى، دريافت و عمل به وسيله ى دست و پا را به اجرا درآوريد.

درس شانزدهم / حرکات پايه

اهداف کلی

  • اهداف کلی:

    کسب مهارت در خم و راست شدن

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با نحوه ى اجراى مهارت.
  • آشنايى با کاربرد مهارت.
  • کسب توانايى تشخيص اجزاى حرکت.
  • خلق کردن روش هاى مختلف نمايش حرکت.
  • داورى کردن درباره ى نحوه ى اجراى خود و ديگران.

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در خم و راست شدن.
  • کسب مهارت در منقبض و منبسط کردن عضلات درگير در اجراى مهارت.
  • کسب مهارت در حفظ تعادل به هنگام اجراى مهارت.

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به کسب و توسعه ى مهارت هاى پايه ى ورزشى

وسايل مورد نياز:

گچ، توپ و کيسه هاى شن.

دانستنی های معلّم:

مهارت خم و راست شدن يکى از حرکات غير انتقالى است. خم شدن عبارت از انقباض دسته اى از عضلات و کشش دست هى ديگرى از آن ها و در واقع، کم شدن زاويه ى بين مفاصل است. راست شدن يا باز شدن، بازگشت از حالت خم شدن است و اين دو حرکت متعاقب يک ديگر اجرا مى شوند. اين حرکت را به وسيله ى اغلب مفاصل بدن مى توانيم انجام دهيم.

روش اجرا:

  • آموزش مهارت به همراه نمايش آن به دانش آموزان
  • آموزش را از ساده به مشکل پيش ببريد.
  • براى تفهيم بهتر مطالب، مى توانيد تمرين زير را اجرا کنيد.
  • در حالت ايستاده، بدون اين که زانوان خم شوند، تنه را به جلو خم کنيد و سعى کنيد نوک انگشتان دست با زمين تماس پيدا کنند؛ سپس به حالت اوليه برگرديد.
  • به جلو خم شويد؛ تمام بدن خود را به حالت کشيده نگه داريد و سپس به حالت اوليه بازگرديد.
  • پاها را به انداز هى دو برابر عرض شانه ها باز کنيد و سعى کنيد با خم شدن به جلو، دست ها را روى پاها قرار دهيد؛ سپس، به حالت اول بازگرديد.
  • حرکت قبل را تکرار کنيد؛ با اين تفاوت که اين بار با دست ها، پاشن ههاى پاها را لمس کنيد و سپس به حالت اوليه باز گرديد.
  • از ميله اى آويزان شويد؛ سعى کنيد پاها را بالا بياوريد و سپس به حالت اوليه بازگرديد.
  • در حالت نشسته و در حالى که پاها را روى زمين دراز کرده ايد، سعى کنيد روى ران ها خم شويد و با انگشتان دست، انگشتان پاها را لمس کنيد؛ سپس به حالت اوليه باز گرديد.
  • در حالت ايستاده، پاها را به اندازه ى دو برابر عرض شانه ها باز کنيد و به جلو خم شويد؛ سعى کنيد توپى را از بين دو پا به صورت ضربدرى عبور دهيد.
  • حالت تمرين قبل را به خود بگيريد و با استفاده از يک قطعه گچ، عدد 8 را روى زمين ترسيم کنيد.
  • به حالت ايستاده و در حالى که دست ها را به کمر زده ايد، به سمت چپ و راست خم شويد.
  • دو به دو، پشت به يک ديگر بايستيد و در حالتى که حدود ۳۰ سانتى متر از يک ديگر فاصله داريد، سعى کنيد توپ را با خم شدن و راست شدن با يکديگر رد و بدل کنيد.
  • براى اجرا و نظارت و ارزيابى يک ديگر گروه هاى دو نفرى تشکيل دهيد.
  • فعّاليّت ها و بازى هايى را به اجرا درآوريد که مهارت خم شدن و راست شدن، رکن اصلى آن ها را تشکيل مى دهد.

درس هفدهم / حرکات پايه (پرتاب کردن و گرفتن، به زمين زدن و گرفتن)

اهداف کلی

  • تقويت حرکات کنترلى (دست ورزى)

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با اندام ها
  • آشنايى با پرتاب
  • آشنايى با جهت ها (چپ، راست، بالا و پايين)

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در پرتاب با دو دست
  • کسب مهارت در پرتاب توپ به بالا با دو دست

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به کسب مهارت در هر دو دست
  • علاقه مندى به انجام دادن شيرين کارى با دست

وسايل مورد نياز:

توپ، کيسه ى شنى کوچک و چند عدد گچ يا ماژيک.

روش اجرا:

پرتاب کننده ها و کيسه هاى کوچک شنى:

  • دانش آموزان به شکل پراکنده مى ايستند؛ نيمى همراه با پرتاب کننده ها و کيسه هاى کوچک شنى و نيمى با توپ هاى ورزشى. آيا آن ها مى توانند قبل از اين که کيسه ى کوچک شنى را بگيرند، دست بزنند؟ آيا مى توانيد قبل از اين که کيسه ى کوچک شنى را بگيرند، يک دور بچرخند؟ آيا مى توانند دو کيسه ى کوچک شنى را بگيرند؟ آيا مى توانند با هر دست يک کيسه ى کوچک شنى را بگيرند؟

به زمين زدن توپ:

  • از دانش آموزان بپرسيد: آيا مى توانيد توپ را سريع و با ارتفاع کوتاه به زمين بزنيد؟ آيا مى توانيد توپ را با هر دو دست به زمين بزنيد؟ آيا مى توانيد با دست چپ توپ را به زمين بزنيد؟ آيا مى توانيد با دست راست توپ را به زمين بزنيد؟ آيا مى توانيد توپ را به زمين بزنيد و قبل از اين که آن را بگيريد، دست بزنيد؟
  • از دانش آموزان گروه توپ بخواهيد هم بازى هاى خود را پيدا کرده و با آن ها زمين زدن توپ را تمرين کنند. توجه داشته باشيد که توپ به کجا اصابت مى کند؛ چون در اين صورت مى توانيد حدس بزنيد که توپ را در چه ناحيه اى دريافت خواهيد کرد.
  • از دانش آموزان بخواهيد وسايل خود را در عرض ۱۰ دقيقه با يک ديگر مبادله کنند.

پرتاب کردن و گرفتن (دريافت):

  • از دانش آموزان بخواهيد دو به دو به شکل پراکنده بايستند. آن گاه به هر دو نفر يک توپ بدهيد و از آن ها بخواهيد آن را دو به دو از فاصله ى ۳ مترى به سوى يک ديگر پرتاب کنند و بگيرند. در ادامه ، از آن ها بخواهيد توپ را بدون اين که حرکت کنند، پرتاب نمايند و زمانى که خسته شدند، دست از کار بکشند. سپس، توپ را از فاصله ى ۳ مترى و از بالاى سر به سمت يک ديگر پرتاب کنند و آن را بگيرند. بعد از اين تمرين، توپ را به زمين بزنند و آن را دريافت کنند.

رقابت هاى حرکتى:

  • از دانش آموزان بخواهيد به شکل پراکنده به فاصله ى ۲ مترى در مقابل يک ديگر بايستند و به هر کدام يک توپ بدهيد. دانش آموز توپ را مستقيم از ارتفاع کمر در جلوى بدن رها مى کند؛ زمانى که توپ از زمين بلند مى شود، آن را با ضربه ى ساعد هر دو دست به سمت آسمان مى زند.
  • از دانش آموزان بخواهيد فعّاليّت هاى زير را چند بار با توپ اجرا و تکرار کنند.
  • توپ را رها کنند، به زمين بزنند و هم بازىِ ديگر توپ را دريافت کند.
  • توپ را رها کنند، به زمين بزنند و به آن ضربه بزنند و هم بازىِ ديگر توپ را دريافت کند.
  • فعّاليّت هاى زير را چند بار با توپ تنيس اجرا و تکرار کنند.
  • توپ را رها کنند، به زمين بزنند و هم بازىِ ديگر آن را دريافت کند.

درس هجدهم / حرکات پايه دريافت کردن

اهداف کلی

  • کسب مهارت در دريافت کردن ( ۲ )

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با نحوه ى اجراى مهارت.
  • آشنايى با کاربرد مهارت.
  • کسب توانايى در تشخيص اجزاى حرکت.
  • خلق کردن روش هاى مختلف نمايش حرکت.
  • داورى کردن دربار هى نحو هى اجراى خود و ديگران.

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در دريافت کردن به وسيله ى دست ها و پاها.
  • کسب مهارت در به کارگيرى درست دست ها براى دريافت توپى که از سطح کمر بالاتر است (انگشتان شست به طرف بالا و در مسير توپ).
  • کسب مهارت در به کارگيرى درست دست ها براى دريافت توپى که از سطح کمر پايين تر است (دست ها به طرف پايين قرار دارند).
  • کسب مهارت در به کارگيرى درست پاها در هنگام اجراى مهارت (پاها باز رو به مسير و با کمى فاصله جلو و عقب قرار مى گيرند).
  • کسب مهارت در به استقبال توپ رفتن (فرد با نزديک شدن توپ، يک پا را در مسير آن به سمت جلو مى آورد).
  • کسب مهارت در کشيدن توپ به طرف بدن در حين دريافت (با هدف خنثا کردن نيروى عکس العمل).

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به کسب و توسعه ى مهارت هاى پايه ى ورزشى.

وسايل مورد نياز:

  • گچ، توپ و کيسه هاى شنى.
  • دريافت کردن يکى از حرکت هاى مهارتى است و همواره قبل از پرتاب کردن و نيز در واکنش به آن انجام مى پذيرد. طى اين حرکت، توپ يا هر شیِء ديگر به وسيله ى اعضاى بدن (بيشتر دست ها و پاها) متوقف مى شود و در اختيار فرد قرار مى گيرد.

روش اجرا

  • تدريس مهارت به دانش آموزان و نشان دادن آن
  • تمرين هاى زير را براى تفهيم بهتر مطالب اجرا کنيد.
  • دانش آموزان حالت دريافت را بدون توپ تمرين کنند.
  • توپ ارسالى را به وسيله دست و پا دريافت کنند.
  • توپ را براى دوست خود ارسال و سپس آن را دريافت کنند.
  • توپ يا کيسه هاى شنى را در حال حرکت و ايستاده دريافت کنند.
  • توپ را به بالا پرتاب کرده و سپس دريافت کنند.
  • توپ يا کيسه ى شنى را به بالا پرتاب کرده و سپس با حرکت جهش آن را دريافت کنند.
  • دو به دو مقابل ي کديگر قرار گيرند و يکى دريافت پايين تر از کمر و ديگرى دريافت بالاتر از کمر را اجرا کنند.
  • هر فرد پشت به دوست خود بايستد و با علامت او به سرعت به دور خود بچرخد و توپ پرتابى وى را دريافت کند.
  • توپ يا کيسه ى شنى را به بالا پرتاب کنند و بعد از چندبار دست زدن (کف زدن)، شیِء پرتاب شده را از هوا بگيرند.
  • اجراى فعّاليّت ها و بازى هايى که در آن ها مهارت پرتاب و دريافت پيوسته تکرار مى شود.
  • دانش آموزان دو به دو نحوه ى اجراى مهارت يک ديگر را مشاهده و ارزيابى کنند.
  • به تفاوتهاى فردى توجه کرده و سطح آموزش را براى استفاده ى همگان به طورمساوى طراحى کنيد.
  • مهارت دريافت را با ديگر مهارت ها ترکيب کنيد و به اجرا درآوريد.
  • دريافت هاى پيشرفته مثل سينه و ران  را نيز براى دانش آموزان نمايش دهيد و کاربرد آن ها را بگويد.
  • دريافت هايى را که با پا انجام مى شوند، به دانش آموزان نشان دهيد (کف پا، بغل پا، روى پا) و کاربرد آن ها را در ورزش بگوييد.

درس نوزدهم / حرکات پايه مفاهيم و حرکت

اهداف کلی

  • کسب مهارت در شناخت مفاهيم از طريق ( فعّاليّت جهت يابى ۱ )

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با مفاهيم مختلف (جهت يابى) بالا و پايين، چپ و راست، جلو و عقب.
  • خلق کردن روش هاى مختلف نمايش مفاهيم.

حیطه مهارتی

  • کسب مهارت در اجراى حرکات مختلف.
  • کسب مهارت در جهت يابى.

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به کسب و توسعه ى مهارت هاى پايه.
  • علاقه مندى به فعّاليّت هاى بدنى و بازى ها.

وسايل مورد نياز:

گچ، سوت و توپ.

ادراکِ جهت، جزئى از مهارت هاى ادراکى  حرکتى است.آگاهى کودک از سمت چپ و راست و توانايى او در اجراى طرح هاى حرکتى در ابعاد فضايى اطراف را جهت يابى مى نامند. کودکانى که به خوبى قادر به ادراک و تشخيص جهت نيستند، نوعاً در زمينه ى برترى جانبى ضعيف اند (راست دست يا راست پا).

روش اجرا:

  • آموزش جهت هاى مختلف به دانش آموزان
  • طراحى آموزش از ساده به مشکل
  • ارزيابى ميزان يادگيرى دانش آموزان
  • طراحى و اجرا کردن فعّاليّت هايى که جهت يابى رکن اصلى آن هاست.
  • ترکيب حرکات مختلف مثل دويدن، راه رفتن، پريدن و … با جهت يابى
  • حرکت به جهت هاى مختلف به همراه توپ
  • پرتاب کردن توپ يا هر شیء ديگر به جهت هاى مختلف با علامت يا سوت مربى
  • اجراى بازى هاى نشاط آور.

درس بیستم / آمادگى جسمانى

اهداف کلی

  •  انعطاف پذيرى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با مفهوم انعطاف پذيرى و اصول اساسى تمرين هاى کششى.
  • آشنايى با برخى تمري نهاى کششى براى انعطا ف پذيرکردن عضلات مختلف بدن.

حیطه مهارتی

  •  کسب توانايى براى انجام دادن برخى تمرين هاى کششى بر روى عضلات مختلف.

حیطه نگرشی:

  •  علاقه مندى به انجام دادن تمرين هاى کششى.

وسايل مورد نياز:

زمين مناسب.

روش اجرا:

حرکت اوّل  کشش عضلات پايين تنه:

  • دانش آموزان در حالت ايستاده مقابل معلم مى ايستند؛ پاها را جفت مى کنند و بدون اين که زانوهايشان خم شود، از ناحيه ى کمر خم مى شوند و مچ پاها را مى گيرند.
  • سعى مى کنند بدون خم کردن زانوها سر و سينه را هر چه بيشتر به زانوها نزديک کنند.
  • به حالت طبيعى (ايستاده) برمى گردند؛ کمى به عضلات استراحت مى دهند و سپس، حرکت را تکرار مى کنند.
  • اين کشش در دو مرحله با شدت متوسط و بالا براى مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانيه انجام مى شود.

حرکت دوم  کشش عضلات پايين تنه:

  • دانش آموزان در وضعيت ايستاده مقابل معلم قرار مى گيرند.
  • پاى راست را بلند کرده از ناحي هى زانو خم مى کنند و از قسمت جلو بالا مى آورند.
  • دو دست را در جلوى زانو قلاب مى کنند و پا را به داخل شکم و سينه مى کشند.
  • در اين حالت، سعى شود تعادل بر روى يک پا حفظ گردد. تنه صاف، سر بالا و انگشتان پا متمايل به زمين باشند.
  • اين کشش بر روى پاى ديگر نيز به همين ترتيب انجام شود.
  • اين حرکت مى تواند براى دو مرحله با شدت متوسط و بالا و براى مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانيه به تناوب بر روى هر پا انجام شود.

حرکت سوم  کشش عضلات پايين تنه:

  • دانش آموزان وضعيت قبلى را حفظ مى کنند.
  • پاى راست را از زمين بلند مى کنند؛ زانو را خم کرده و از پشت بدن به ران و باسن نزديک مى کنند.
  • با دست راست مچ پاى راست را مى گيرند و پا را به سمت عقب متمايل مى کنند تا در عضلات چهار سر ران، حالت کشش ايجاد شود.
  • اين کشش بر روى پاى ديگر نيز به همين ترتيب انجام مى شود.
  • اين حرکت مى تواند در دو مرحله با شدت متوسط و بالا و براى مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانيه به تناوب بر روى هر پا انجام شود.
  • در مرحله ى دوم حرکت، مى توان با حفظ تعادل به جلو خم شد؛ در حالى که يک دست، مچ پاى موافق را گرفته است و به سمت عقب مى کشد، دست مخالف براى حفظ تعادل در جلوى بدن به صورت کشيده قرار گيرد (شبيه حرکت فرشته، يک پا را خم مى کنيم و با دست موافق آن را مى گيريم).

حرکت چهارم  کشش عضلات پايين تنه:

  • دانش آموزان در وضعيت ايستاده تا جايى که ممکن است پاها را باز مى گذارند.
  • از ناحيه ى کمر به سمت راست چرخش کرده و بدن را خم مى کنند.
  • بدون اين که زانوها خم شوند، سر و سينه را هر چه بيشتر به ران و زانوى راست نزديک مى کنند.
  • در همين وضعيت مچ پاى راست را با دست ها مى گيرند (دست موافق از زير و دست مخالف از رو)
  • به حالت طبيعى (ايستاده با پاهاى باز) برمى گردند؛ آ نگاه به سمت چپ چرخش مى کنند و اين کشش را به همان ترتيب بر روى پاى چپ انجام مى دهند.
  • اين کشش مى تواند در دو مرحله با شدت متوسط و بالا براى مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانيه به تناوب روى هر يک از پاها انجام شود.

حرکت پنجم  کشش عضلات پايين تنه:

  • دانش آموزان در وضعيت ايستاده تا جايى که ممکن است پاها را باز مى گذارند.
  • از ناحيه ى کمر به سمت جلو خم مى شوند؛ دست ها را از دو طرف به مچ هر يک از پاها نزديک مى کنند و آن را مى گيرند.
  • سر و سينه را در وسط بدن به زمين نزديک مى کنند؛ بدون اين که زانوها خم شوند.
  • کشش در دو مرحله به ترتيب با شدت متوسط و بالا براى مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانيه انجام مى شود.

حرکت ششم  کشش عضلات پايين تنه:

  • دانش آموزان در وضعيت ايستاده پاها را بيشتر از عرض شانه باز مى گذارند.
  • بالا تنه و پايين تنه را به سمت راست چرخش مى دهند؛ طورى که پاها در يک خط قرار گيرند. در اين حالت، زانوى پاى راست خم مى شود و پاشن هى پاى چپ نيز از زمين جداست.
  • با فشار دو دست روى زانوى پاى راست و در حالتى که پاى چپ به سمت عقب کشيده شده و پاشنه ى آن از زمين جداست، سعى مى شود بدون خم شدن زانوى پاى چپ، حالت کشش در عضلات پاى چپ ايجاد گردد.
  • 4 به سمت چپ چرخش مى کنند و حرکت کششى در جهت ديگر انجام شود.
  • کشش در دو مرحله به ترتيب با شدت متوسط و بالا براى مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانيه در هر طرف انجام مى شود.
  • اين حرکت را مى توان براى بار سوم، زمانى که عضلات آمادگى پيدا کردند، به صورت پويا نيز انجام داد و از دست ها به عنوان حمايت کننده در کنار پاها استفاده کرد.

حرکت هفتم  کشش عضلات پايين تنه:

  • دانش آموزان در وضعيت ايستاده پاها را بيش از عرض شانه باز مى گذارند.
  • به تدريج با خم کردن زانوى پاى راست، بالاتنه را به سمت راست مى برند و وزن را روى پاى راست منتقل مى کنند. در اين حالت، پاى چپ به صورت کشيده در کنار بدن قرار مى گيرد و پاشنه ى آن با زمين تماس دارد.
  • در اين حالت، دست ها به عنوان حمايت کننده روى زانوها قرار مى گيرند.
  • به حالت ايستاده ى قبلى برمى گردند و وزن بالا تنه را روى پاى چپ منتقل مى کنند.
  • اين کشش در دو مرحله به ترتيب با شدت متوسط و بالا براى مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانيه در هر طرف انجام مى شود.
  • اين حرکت کششى را مى توان در مرحل هى سوم، با تغيير متناوب زواياى زانوها و حرکت بالا تنه و پايين تنه به طور متناوب به صورت پويا نيز انجام داد. در اين حالت، دست ها نيز به شکل آزاد در جلوى بدن قرار مى گيرند.
  • اين کشش هاى پويا را با مرحله بندى و شماره گذارى مى توان چندين بار تکرار کرد تا عضلات پايين تنه به خوبى گرم و منعطف شوند.

درس بیست یکم / حرکات پایه

اهداف کلی

  • کسب مهارت در شناخت مفاهيم از طريق حرکت و فعّاليّت (شناخت اشکال هندسى).

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آشنايى با اشکال مختلف هندسى (دايره، مربع، خط، مستطيل و… ).

حیطه مهارتی

  •  مهارت در شناخت اشکال هندسى از طريق فعّاليّت.

حیطه نگرشی:

  •  علاقه مندى به کسب و توسعه ى مهارت هاى پايه

وسايل مورد نياز:

گچ.

دانستنی های معلّم :

يکى از کاربردهاى مفيد فعّاليّ تهاى جسمانى، تلفيق آنها با مواد درسى مختلف است؛ چون يادگيرى از طريق حرکت، بهتر و با سرعت بيشتر اتفاق مى افتد.

روش اجرا :

  • ارزش يابى از ميزان شناخت مفاهيم و اشکال هندسى دانش آموزان
  • معرفى اشکال مختلف به آن ها
  • از دانش آموزان بخواهيد در ذهن خود اشکال هندسى گوناگونى را که آموخته اند، مجسّم کنند و سپس با حرکت هاى مختلف آن ها را نمايش دهند.
  • اشکالى را نام ببريد و از دانش آموزان بخواهيد آن ها را روى زمين با حرکت ترسيم کنند.
  • دانش آموزان دو به دو در مقابل يک ديگر قرار مى گيرند؛ يک نفر از آنها اسامى اشکال مختلفى را به زبان مى آورد و ديگرى با حرکت آن شکل را ترسيم مى کند.
  • از دانش آموزان بخواهيد با دويدن، پريدن، راه رفتن، لى لى کردن و … اشکال هندسى را در ابعاد بزرگ و کوچک ترسيم کنند.
  • بازى هايى را اجرا کنيد که طى آنها دانش آموزان اشکال هندسى را بسازند.
  • از آن ها بخواهيد به صورت گروهى، اشکال مختلف را ترسيم کنند.

درس بیست دوم / رشته هاى ورزشى

اهداف کلی

آشنايى با رشته هاى ورزشى.

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با رشته هاى انفرادى.
  • آشنايى با رشته هاى گروهى.

حیطه مهارتی

  • کسب مهارت در شناخت رشته هاى انفرادى.
  • کسب مهارت در شناخت رشته هاى گروهى.

حیطه نگرشی:

  •  علاقه مندى به رشته هاى ورزشى.

وسايل مورد نياز:

توپ، چوب، چند قطعه طناب کوتاه و بلند، لوحه ى آموزشى  آشنايى با رشته هاى ورزشى.

روش اجرا :

با استفاده از لوحه ى آموزشى:

  • معلّم از دانش آموزان هر گروه مى خواهد نام ورزشهايى را که به صورت انفرادى انجام مى شوند، با مشورت اعضاى گروه در يک مدت زمان معين بنويسند. گروهى که در اين مدت نام تعداد بيشترى را نوشته باشد، برنده است. سپس به گروه برنده اجازه داده مى شود تا در زمينه اى که برنده شده اند، چند حرکت از يک رشته انفرادى را که دوست دارند نشان دهند. همين سؤال با استفاده از تصاوير لوحه ى آموزشى براى ورزش هاى گروهى طرح مى شود.
  • نمايش حرکت را مى توان در مورد ورزش هايى که به صورت گروهى انجام مى شوند نيز تکرار کرد.

درس بیست سوم / موارد ايمنى در ورزش

اهداف کلی

بيان برخى از اصول ايمنى در ورزش.

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با ويژگى هاى لباس ورزشى.
  • آشنايى با خطر هاى احتمالى موجود در اماکن ورزشى.
  • آشنايى با خطرهاى احتمالى در هنگام بازى و ورزش براى فرد و هم بازى او.
  • آشنايى با وسايل خطر ساز همراه ورزشکار در هنگام بازى و ورزش.

حیطه مهارتی

  • کسب مهارت تفکر.
  • کسب مهارت در برقرارى ارتباط.
  • کسب مهارت حدس زدن.
  • کسب مهارت بحث و گفت وگو.

حیطه نگرشی:

  •  علاقه مندى به رعايت اصول ايمنى در هنگام بازى و ورزش

وسايل مورد نياز:

لوحه ى آموزشى « د » موارد ايمنى در ورزش، کاغذ، قلم و گچ.

دانستنی های معلّم:

در تدريس مطالب اين قسمت با استفاده از روش مشارکت دانش آموزان در آموزش، تلاش مى کنيم که آنها علت استفاده از لباس خاص ورزش و پوشاک مناسب براى فعّاليّت هاى ورزشى را دريابند. مسلماً برخى از دان شآموزان به دلايل اقتصادى قادر به تهيه ى پوشاک ورزشى نيستند؛ بنابراين ضمن شناسايى چنين دانش آموزانى، در صورتى که راه حل مناسبى براى رفع اين نارسايى وجود ندارد، نبايد اجبارى جهت تهيه ى لباس خاص براى دانش آموزان به وجود آورد.

لازم به ذکر است که براى رعايت نظم و پاسخ گويى مناسب، بهتر است کلاس به چند گروه تقسيم شود.

وظيفه ى معلّم: طرح سؤال هاى زير با تعيين وقت و دادن امتياز به گروه هايى که پاسخ صحيح مى دهند.

سؤال ۱: چند نوع کار را نام ببريد که افراد به هنگام انجام دادن آن ها از لباس مخصوص استفاده مى کنند.

سؤال ۲: لباس مناسب چه نوع لباسى است؟

سؤال ۳: آيا کفش هايى که بچه ها در تصاوير بخش شماره ى ۱۰ لوحه پوشيده اند، مناسب اند؟ چرا؟

سؤال ۴ : کدام تصوير کفش مناسب را نشان مى دهد؟ چرا؟

سؤال ۵: فکر مى کنيد در قسمت دوم بخش شماره ى ۱۰به چه موضوع مهمى اشاره شده است؟ چرا؟

سؤال ۶: در شکل پايين همان قسمت (شماره ى ۱۰)  بچه ها لباس ورزشى پوشيده اند. فکر مى کنيد کدام لباس مناسب است؟ چرا؟

سؤال ۷: به تصاوير شماره ى ۱۱ به دقّت نگاه کنيد؛ محل هاى خطرناک براى ورزش کدام اند؟

سؤال ۸: به شکل هاى شماره ى ۱۲ لوحه نگاه کنيد، در بازى هاى دسته جمعى چه خطرهايى شما و هم بازي تان را تهديد مى کند؟ براى اين که دچار آسيب نشويد، چه کارى بايد انجام دهيد؟

در کلاس در اين باره با بچّه هاى ديگر گفت وگو کرده و خطرهاى ديگر را شناسايى کنيد.

سؤال ۹: آيا در بازى هاى ورزشى، ورزشکار نبايد وسيله ى خاصى را همراه داشته باشد؟ تعدادى از اين وسايل را پایین مشاهده مى کنيد آن ها را نام ببريد. آيا ابزار ديگرى را مى شناسيد؟ نام ببريد.

پاسخ ها

سؤال ۱: پزشکى، کار در آزمايشگاه، ارتشى و …

سؤال ۲: لباسى که انداز هى بدن ما باشد و هنگام کا رکردن راحت باشيم.

سؤال ۳: خير؛ چون يکى تنگ، ديگرى گشاد و سومى پاشنه بلند است. وقتى کفش گشاد يا تنگ باشد، ورزشکار ناراحت است و نمى تواند ورزش کند. اگر کفش پاشنه بلند باشد، امکان زمين خوردن ورزشکار زياد است.

سؤال ۴: تصوير پايين صفحه؛ چون کاملاً اندازه ى پا تهيه شده است.

سؤال ۵: بستن بند کفش در هنگام فعّاليّت ورزشى مهم است. اگر بند کفش باز باشد، ممکن است زير پاى هم بازى بماند يا به محلى گير کند و خطرآفرين باشد.

سؤال ۶: لباس دانش آموز نفر وسط اندازه است و مناسب مى باشد. لباس فرد سمت راست صفحه تنگ و فرد سمت چپ گشاد است و هر دو دانش آموز هنگام ورزش کردن راحت نيستند. علت چيست؟

توضيح: لباس گشاد به دست و پاى فرد گير مى کند و لباس تنگ امکان حرکت دادن راحت دست و پا را از او مى گيرد. جنس لباس بهتر است نخى باشد؛ چون وقتى عرق مى کنيم جذب لباس شده و تبخير مى شود و در بين لباس و روى بدن ما نمى ماند.

سؤال ۷

الف  محل عبور اتومبيل ها يعنى خيابان، محل هايى که در آن ها سنگ ريزه و شن وجود دارد و جلوى پنجره هايى که شيشه دارند.

ب  کنار گودال ها و محل هايى که در آن جا چاه وجود دارد. در محل هايى که از سطح زمين بلندترند و امکان سقوط وجود دارد و … .

سؤال ۸

 هل دادنِ هم بازى، خوردن توپ به سر يا صورت، بازبودن بند کفش، پشت پا زدن و … . مراقب هم بازى خود باشيم و کارى نکنيم که او آسيب ببيند. قبل از ورزش کردن، بند کفش خود را محکم کنيم.

سؤال ۹

الف  گوشواره، دست بند، ساعت، گرد ن بند، النگو، انگشتر.

ب  مداد، اشياء نوک تيز و … .

پاسخ خود آزمايى

سؤال ۱: هر کارى لباس مخصوص خود را دارد. کفش معمولى براى حرکات معمولى و آرام مثل راه رفتن ساخته مى شود و هنگام انجام دادن حرکات سريع  مثل ورزش کردن  ممکن است سُر بخورد و باعث آسيب ديدگى ورزشکار شود. جنس کفش ورزشى نرم و سبک است؛ بنابراين، هنگام ورزش کردن ورزشکار را يارى مى دهد تا سريع تر حرکت کند. در هنگام ورزش پا بيشتر عرق مى کند. پوشيدن کفش ورزشى و تعويض آن پس از ورزش و شست وشوى پا باعث حفظ نظافت و بهداشت و جلوگيرى از بيمارى مى شود.

سؤال ۲: پوشيدن لباس گشاد، بازى کردن در زمين هايى که شن و سنگ ريزه دارند و به دست کردن ساعت هنگام ورزش.

درس بیست چهارم / حرکات پايه

اهداف کلی

  • کسب مهارت در دريافت کردن ( ۳ ).

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با نحوه ى اجراى مهارت.
  • آشنايى با کاربرد مهارت.
  • کسب توانايى تشخيص اجزاى حرکت.
  • خلق کردن روش هاى مختلف نمايش حرکت.
  • داورى کردن درباره ى نحوه ى اجراى خود و ديگران.

حیطه مهارتی

  • کسب مهارت در دريافت کردن به وسيله ى دست ها و پاها.
  • کسب مهارت در به کارگيرى درست دست ها براى دريافت توپى که از سطح کمر بالاتر است. (انگشتان شست به طرف بالا و در مسير توپ).
  • کسب مهارت در به کارگيرى درست دست ها براى دريافت توپى که از سطح کمر پايين تر است (دست ها به طرف پايين قرار مى گيرند).
  • کسب مهارت در به کارگيرى درست پاها در هنگام اجراى مهارت (پاها باز رو به مسير و با کمى فاصله جلو و عقب قرار مى گيرند).
  • کسب مهارت در به استقبال توپ رفتن (فرد با نزديک شدن توپ، يک پا را در مسير آن به سمت جلو مى آورد).
  • مهارت در کشيدن توپ به طرف بدن در حين دريافت (با هدف خنثا کردن نيروى عکس العمل).

حیطه نگرشی:

  •  علاقه مندى به کسب و توسعه ى مهارت هاى پايه ى ورزشى

وسايل مورد نياز:

گچ، توپ و کيسه هاى شنى.

دانستنی های معلّم :

دريافت کردن يکى از حرکت هاى مهارتى است. اين حرکت همواره قبل از پرتاب کردن و نيز در واکنش به آن انجام مى پذيرد. طیّ اين حرکت، توپ يا هر شیِء ديگر به وسيله ى اعضاى بدن (بيشتر دست ها و پاها) متوقف مى شود و در اختيار فرد قرار مى گيرد.

روش اجرا :

  • تدريس مهارت به دانش آموزان و نشان دادن آن
  • تمرين هاى زير را براى تفهيم بهتر مطالب اجرا کنيد.
  • دانش آموزان حالت دريافت را بدون توپ تمرين کنند.
  • توپ ارسالى را به وسيله ى دست و پا دريافت کنند.
  • توپ را براى دوست خود ارسال و سپس آن را دريافت کنند.
  • توپ يا کيسه هاى شنى را در حال حرکت و ايستاده دريافت کنند.
  • توپ را به بالا پرتاب کرده و سپس دريافت کنند.
  • توپ يا کيسه ى شنى را به بالا پرتاب کرده و سپس با حرکت جهش آن را دريافت کنند.
  • دو به دو مقابل ي کديگر قرار گيرند و يکى دريافت پايين تراز کمر و ديگرى دريافت بالاتر از کمر را اجرا کنند.
  • هر فرد پشت به دوست خود بايستد و با علامت او به سرعت به دور خود بچرخد و توپ پرتابى وى را دريافت کند.
  • توپ يا کيسه ى شنى را به بالا پرتاب کنند و بعد از چند بار دست زدن (کف زدن)، شیء پرتاب شده را از هوا بگيرند.
  • اجراى فعّاليّت ها و بازى هايى که در آن ها مهارت پرتاب و دريافت پيوسته تکرار مى شود.
  • دانش آموزان دو به دو نحوه ى اجراى مهارت يک ديگر را مشاهده و ارزيابى کنند.
  • به تفاوتهاى فردى توجه کرده و سطح آموزش را براى استفاد هى همگان به طور مساوى طراحى کنيد.
  • مهارت دريافت را با ديگر مهارت ها ترکيب کنيد و به اجرا در آوريد.
  • دريافت هاى پيشرفته مثل سينه و ران  را نيز براى دانش آموزان نمايش دهيد و کاربرد آن ها را بگوييد.
  • دريافت هايى را که با پا انجام مى شوند، به دانش آموزان نشان دهيد (کف پا، بغل پا، روى پا) و کاربرد آن ها را در ورزش بگوييد.
  • فعّاليّت هاى رقابتى گروهى، دريافت و عمل به وسيله ى دست و پا را به اجرا در آوريد.

درس بیست پنجم/ حرکات پايه ترکيب حرکات دويدن پريدن با مهارت هاى دست

اهداف کلی

  • کسب مهارت در برخى از حرکات انتقالى، غير انتقالى و دست ورزى.

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با چرخيدن و چرخاندن.
  • آشنايى با جهت ها.

حیطه مهارتی

  • انجام دادن حرکات به شکل تقليدى.
  • انجام دادن حرکات چرخشى.

حیطه نگرشی:

  •  علاقه مندى به کسب مهارت هاى بدنى.

وسايل مورد نياز:

۴ عدد توپ.

روش اجرا:

هر دانش آموز را با يک نفر هم بازى همراه و به صورت گروه هاى ۴ نفرى مستقر کنيد. هم بازى هاى هر گروه با فاصله ى ۵ متر در مقابل هم مى ايستند. هر گروه صاحب يک توپ است.

دانش آموز صاحب توپ مى دود و دريبل مى زند و در انتهاى خط مى ايستد و توپ را کنترل مى کند. هم بازىِ اين دانش آموز به سمت انتهاى خط مى دود؛ به محض رسيدن او به انتهاى خط، دانش آموزى که صاحب توپ است با دو دست توپ را به سمت هم بازى خود مى اندازد. هم بازى بعد از دريافت توپ آن را به سمت افرادى که در صف پرتاب کننده ها ايستاده اند، برمى گرداند.

اين دو دانش آموز جاى خود را عوض مى کنند و دوباره به صف برمى گردند. تمرين ادامه پيدا مى کند. از دانش آموزان بخواهيد که عمل پاس دادن را چند بار تکرار کنند، در اين حال، دانش آموز پرتاب کننده ى توپ بايد آن را با ارتفاع زياد پرتاب کند تا هم بازى او با پريدن، توپ را دريافت کند. از دانش آموزان بخواهيد تمرين پاس دادن را تکرار کنند.

سپس دانش آموزى که توپ را پاس مى دهد، آن را طورى بغلتاند که هم بازى او بتواند آن را با ضربه ى پا بزند. دانش آموزى که توپ را پاس مى دهد، بايد آن را تعقيب کند و بگيرد و به نفر بعدى صف خود پاس دهد. هرکدام از اين تمرين ها را چند بار تکرار کنيد.

درس بیست ششم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • کسب آمادگى حرکتى (چابکى)

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با چابکى.
  • آشنايى با برخى تمرين هاى چابکى و چالاکى بدن.

حیطه مهارتی

  • کسب مهارت در تشخيص تمرين هاى چابکى.
  • کسب مهارت در انجام دادن برخى تمرين هاى چابکى.

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به حفظ و توسعه ى چابکى و چالاکى بدن.
  • علاقه مندى به انجام دادن تمرين هاى ويژه ى چابکى.

وسايل مورد نياز:

زمين مناسب براى دويدن و چهارمانع.

روش اجرا:

  • چهار مانع يا صندلى را به فاصله ى ۳ متر از هم در يک خط قرار دهيد؛ طورى که مانع اوّل نيز از خطّ شروع ۶ متر فاصله داشته باشد. دانش آموزان به صف در پشت خطّ شروع قرار مى گيرند. هر دانش آموز به نوبت به شکل مارپيچ ( به حالت 8  ) از بين موانع عبور مى کند و سرانجام، مانع آخرى را دور مى زند و برمى گردد؛ از خطّ شروع مى گذرد و سپس به پشت صف مى رود. هريک از دانش آموزان بعدى نيز تا ۳ نوبت اين فعّاليّت را انجام مى دهد.
  • براى تقويت حسّ رقابت و همکارى گروهى، دانش آموزان را به دو گروه مساوى تقسيم کنيد و با اضافه کردن موانع در دو محل با رعايت فاصله از دانش آموزان بخواهيد با علامت شروع فعّاليّت را آغاز کنند. گروهى که زودتر موانع را طىکند و فعّاليّت را به پايان رساند، به عنوان برنده معرفى مى شود.

  • فعّاليّت هاى گفته شده را با کم کردن فواصل بين موانع و اضافه کردن تعداد موانع انجام دهيد.
  • چهار مانع را در چهارگوش مربعى به ضلع ۴ متر و يک مانع را نيز در وسط آن قرار دهيد. سپس از دانش آموزان بخواهيد که به نوبت فعّاليّت را آغاز کنند و مطابق با شکلِ مسير از موانع بگذرند.
  • اين فعّاليّت نيز مى تواند به شکل گروهى و رقابتى و با ثبت زمان انجام شود.

درس بیست هفتم / حرکات پايه و مفاهيم حرکت

اهداف کلی

  • اهداف کلی:

    مهارت در شناخت مفاهيم از طريق فعّاليّت ( جهت يابى ۲ ).

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با مفاهيم مختلف (جهت يابى)، بالا و پايين، چپ و راست، جلو و عقب.
  • خلق کردن روش هاى گوناگون نمايش مفاهيم.

حیطه مهارتی

  • کسب مهارت در اجراى حرکات مختلف.
  • کسب مهارت در جهت يابى.

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به کسب و توسعه ى مهارت هاى پايه.
  • علاقه مندى به فعاليت هاى بدنى و بازى.

وسايل مورد نياز:

گچ، سوت و توپ.

دانستنی های معلّم :

ادراک جهت، جزئى از مهارت هاى ادراکى  حرکتى است. آگاهى کودک از سمت چپ و راست و توانايى او در اجراى طرح هاى حرکتى در ابعاد فضايى اطراف را جهت يابى مى نامند. کودکانى که به خوبى قادر به ادراک و تشخيص جهت نيستند، نوعاً در زمينه ى برترى جانبى ضعيف اند (راست دست يا راست پا)

روش اجرا :

  • آموزش جهت هاى مختلف به دانش آموزان
  • طراحى آموزش از ساده به مشکل
  • ارزيابى ميزان يادگيرى دانش آموزان
  • طراحى و اجرا کردن فعّاليّت هايى که جهت يابى رکن اصلى آن هاست.
  • ترکيب کردن حرکات مختلف مثل دويدن، راه رفتن، پريدن و غيره با جهت يابى
  • حرکت کردن به جهت هاى مختلف به همراه توپ
  • پرتاب کردن توپ يا هر شیِء ديگر به جهت هاى مختلف با علامت يا سوت مربى
  • اجراى بازى هاى نشاط آور.

درس بیست هشتم / آمادگى جسمانى

اهداف کلی

  • استقامت قلبى  عروقى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با مفهوم استقامت قلبى  عروقى.
  • آشنايى با برخى تمرين هاى استقامت قلبى  عروقى.

حیطه مهارتی

  • کسب توانايى تشخيص فعّاليّت هاى استقامتى.
  • کسب توانايى انجام دادن برخى تمرين هاى استقامتى.
  • کسب مهارت در چگونگى تقسيم کارانرژى و ريتم دويدن و تنفس در فعّاليّت هاى هوازى.

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به انجام دادن تمرين هاى استقامتى.
  • داشتن انگيزه براى بهبود و توسعه ى وضعيت قلبی  تنفسى.

وسايل مورد نياز:

زمين مناسب براى دويدن.

دانستنی های معلّم :

دانش آموزان در وضعيت استقرار ستونى با توجه به تعداد آن ها در يک، دو يا چند صف قرار مى گيرند و سرگروه ها در جلوى آنان مى ايستند.

۱ دانش آموزان به مدت ۱۰ دقيقه به طور نرم و ملايم با رعايت نکاتى که در درس چهارم ذکر شده است، مى دوند.

۲ آنان با چند دم و بازدم عميق ضربان قلب و تعداد تنفس را کاهش مى دهند.

۳ در مرکززمين، دايره اى تشکيل داده و عمل طناب زدن را بدون طناب انجام مى دهند. ( ۳ دقيقه)

۴ در حين عمل طناب زدن، با جهش هاى کوتاه به صورت جفت به مرکز دايره نزديک مى شوند و سپس به جاى اوّل برگردند.

۵  حرکت پروانه از پهلو ( ۳ دقيقه)

۶  حرکت پروانه از جلو ( ۳ دقيقه)

 در اين مرحله، دانش آموزان باتوجه به تعدادشان گروه بندى مى شوند و به نوبت به کنار پله يا نيمکتى به ارتفاع حدود ۲۵ سانتى متر مى آيند. آن گاه با دريافت علامت شروع براى مدت يک دقيقه از پله بالا و پايين مى روند؛ بدين ترتيب که ابتدا پاى راست روى پله قرار گرفته و پاى چپ کنار آن قرار مى گيرد. سپس پاى راست پايين مى آيد و پاى چپ هم در کنار آن قرار مى گيرد. البته اين تمرين را مى توان با پاى چپ هم شروع کرد.  ريتم بالا و پايين رفتن با شدت کار ۳۰ بار در دقيقه تنظيم شود.

 پس از پايان فعّاليّت، دانش آموزان استراحت مى کنند. در اين زمان، آن ها را از افزايش ضربان قلب و تعداد تنفس آگاه سازيد و بازخورد لازم را دريافت کنيد.

در اين مرحله، دانش آموزان را با توجّه به تعداد به دو يا سه گروه تقسيم کنيد و از آن ها بخواهيد که به نوبت مسافت هاى کوتاه (حداکثر ۱۰۰ متر) را با شدت ۶۰ تا ۷۰ درصد توان خود بدوند و سپس ۳۰ ثانيه استراحت کنند. گروه ها به تناوب، اين فعّاليّت را با توجه به آمادگى دانش آموزان براى چند نوبت تکرار خواهند کرد.

درس بیست نهم / حرکات پايه (دويدن و پريدن لى لى کردن و با جهش رفتن و ... )

اهداف کلی

  • کسب مهارت در ترکيب و انجام دادن مهارت هاى پايه.

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با بازى هاى ورزشى.
  • آشنايى با مهارت هاى ورزشى.

حیطه مهارتی

  •  انجام دادن ترکيبى از مهارت هاى پايه در بازى ها.

حیطه نگرشی:

  •  علاقه مندى به انجام دادن مهارت هاى پايه در بازى هاى ورزشى.

وسايل مورد نياز:

در مورد هر بازى ذکر شده است.

روش اجرا

ترکيبى از دويدن و پريدن:

  • دانش آموزان را به صورت پراکنده مستقر کنيد و از آن ها بخواهيد:
  • بدوند و تا آن جا که ممکن است بپرند و در حين پريدن از دست هاى خود استفاده کنند. لازم است اين عمل چند بار تکرار شود. آن گاه ۱۰ گام بدوند و با استفاده از ۳ پرش، تا جايى که مى توانند بپرند.
  • گام بدوند و ۴ بار بپرند.
  • ۸ گام بدوند و ۲ بار بپرند.

دويدن و پريدن همراه با حرکات کششى:

  • وسايل موردنياز: ۴ يا ۵ عدد حلقه.
  • خود شما ترکيباتى از دويدن و پريدن را اضافه کنيد يا از دانش آموزان بخواهيد ترکيباتى را اضافه کنند؛ بدوند و تا آن جا که ممکن است به سمت بالا بپرند.
  • بدوند، به سمت بالا بپرند و بدن را صاف نگه دارند.
  • دانش آموزان را به گروه هاى ۴ تا ۶ نفره تقسيم کنيد و براى هر گروه يک عدد حلقه درنظر بگيريد. حلقه ها را در حدود يک متر از يک ديگر فاصله دهيد.
  • دانش آموزان به نوبت مى دوند و پرش طول انجام مى دهند (مسافتى دورتر از يک حلقه) و داخل حلقه فرود مى آيند. از آن ها بخواهيد که اين عمل را چند بار تکرار کنند.
  • دو حلقه ى ديگر را با فاصل هى ۶۰ سانتى متر از يک ديگر اضافه کنيد. از دانش آموزان بخواهيد، بدوند و عمل پرش را سه بار از حلقه اى به حلقه ى ديگر انجام دهند. از آن ها بخواهيد اين عمل را چند بار تکرار کنند.
  • به جاى بازى هاى ذکر شده در بخش محتواى آموزشى مى توان از تمرين هاى زير نيز استفاده کرد.

لى لى کردن:

  • وسايل مورد نياز: رنگ يا نوار براى علامت گذارى ميدا ن بازى.
  • دانش آموزان را به شکل پراکنده استقرار دهيد. از آن ها بخواهيد: به سمت جلو، عقب و طرفين لى لى کرده و مسير حرکت را با علامت عوض کنند. با سرعت، جهت و مسير را بر روى عدد ۸ لاتين لى لى کنند. تا جايى که مى توانند، لى لى کنند و در يک مسير ديگر لى لى روى پاى ديگر را انجام دهند. از دانش آموزان بخواهيد، تمرين ها را روى پاى ديگر تکرار کنند.

تقليد از سرگروه همراه با حرکت لى لى:

  • دانش آموزان را به گروه هاى ۴ تا ۶ نفره تقسيم کنيد. يک نفر از دانش آموزان حرکاتى را انجام مى دهد و دانش آموزان ديگر از او تقليد مى کنند. سرگروه بايد از الگوى لى لى استفاده کند (ترکيبات مختلف از لى لى روى پاى چپ و راست). هريک دقيقه سرگروه را عوض کنيد.

دويدن و لى لى کردن:

  • وسايل مورد نياز: سوت، بوق يا زنگ.
  • دانش آموزان را به صورت پراکنده مستقر کنيد و از آن ها بخواهيد:
  • بدوند و هرقدر مى توانند، روى پاى راست لى لى کنند.
  • بدوند و با دريافت علامت، سه بار روى پاى راست و سه بار روى پاى چپ لى لى کنند.
  • ۱۰ گام بدوند و سه بار روى پاى راست و سه بار روى پاى چپ لى لى کنند.
  • ۱۰ گام بدوند و سه بار روى پاى راست به سمت جلو و سه بار روى پاى چپ به سمت عقب لى لى کنند.
  • بدوند و با دريافت علامت، تا آن جا که مى توانند با گام هاى کشيده لى لى کنند. براى لى لى کردن در ارتفاع بيشتر، مى توانند از دست هاى خود استفاده کنند.
  • بدوند و با علامت، روى پاى راست لى لى کنند، بپرند و روى دو پا فرود آيند.
  • از دانش آموزان بخواهيد که دويدن، لى لى کردن و پريدن را به ابتکار خود ترکيب و اجرا کرده و تمرين ها را چند بار تکرار کنند.

جست و خيز (با جهش رفتن):

  • وسايل مورد نياز: رنگ، نوار و سوت.
  • دانش آموزان را به صورت پراکنده مستقر کنيد. جست و خيز عبارت از گام بلند برداشتن از يک پا به پاى ديگر همراه با دويدن است؛ به طورى که فرد هم به سمت بالا و هم به سمت جلو حرکت کند.
  • فعّاليّت هاى زير را خود اجرا کنيد و سپس از دانش آموزان بخواهيد آن ها را به اجرا درآورند.
  • بدوند و با دريافت علامت، سه بار جست و خيز کنند.
  • بدوند و با دريافت علامت، قدم بزنند و تا جايى که مى توانند، بپرند.
  • بدوند و با دريافت علامت، سه بار روى پاى چپ لى لى کنند.
  • بدوند و با دريافت علامت، سه بار روى پاى راست لى لى کنند و هرقدر مى توانند، بپرند.
  • بدوند و با دريافت علامت، سه بار روى پاى چپ لى لى کنند و يک گام بلند بردارند.
  • بدوند و با دريافت علامت، سه بار روى پاى راست لى لى
  • کنند و يک گام بلند بردارند.
  • از آن ها بخواهيد اين تمرين ها را چند بار تکرار کنند.

مسير متنوع:

  • وسايل مورد نياز: به ايستگاه هاى مسير امدادى بستگى دارد.
  • نحوه ى استقرار دانش آموزان: ستونى
  • کلاس را به دو گروه مساوى تقسيم کنيد و براى هر گروه مسير حرکتى يکسان ترتيب دهيد که در اين مسير مثلاً افراد بايد در حين حرکت دور يک صندلى بچرخند و از فاصله ى مشخصى بپرند. سپس از يک پله به صورت لى لى بالا روند و در برگشت، يک گونى پر از شن را حدود ۱۵ متر حمل کنند و در آخر مسير با دست زدن به نفر بعدى در آخر صف بايستند. گروهى که مسير مشخص شده را سريع تر به اتمام برساند، برنده است.

دوى امدادى با حلقه:

  • وسايل مورد نياز: چهار حلقه ى پلاستيکى به قطر ۷۰ الى ۸۰ سانتى متر.
  • نحوه ى استقرار دانش آموزان: ستونى
  • هر دو گروه پشت خطّ شروع قرار مى گيرند. با فرمان مربى، نفر اوّل هر گروه که دو حلقه دارد، يکى را در دست مى گيرد و ديگرى را به فاصله اى که فکر مى کند مى تواند از پشت خطّ شروع به درون آن بپرد، مى اندازد. آن گاه از پشت خطّ به درون حلقه مى پرد و از آ نجا، حلق هى دوم را تا فاصل هاى که توانايى پريدن آن را دارد، پرتاب مى کند. اين کار تا نقطه ى تعيين شده ادامه مى يابد. سپس هر دو عدد حلقه را برمى دارد به سرعت به نفر سوم تيم خود مى رساند. گروهى که بتواند اين بازى امدادى را زودتر به پايان برساند، برنده است.

معرفی نمونه بازی های آموزشی ويژه معلمان پايه دوم

بازی : تور ماهيگيری ( گروهی )

هدف : توسعه و بهبود استقامت قلبی ــ تنفسی / انعطاف پذيری / چابکی/ بهبود مهارت در دويدن.

صلاحيت های مشترک : مشارکت / همياری/ حل مسأله / تصميم گيری / اطاعت از فرامين.

تجهيزات : گچ/ سوت.

تعداد دانش آموزان : حداقل  ١٠نفر

محوطه بازی  : فضای باز يا سر پوشيده حداکثر  ٢٠ × ٢٠  متناسب با تعداد بازيکنان.

شرح بازی :  از بين دانش آموزان به قيد قرعه يکی به عنوان ماهيگير انتخاب میشود سپس  همه دانش آموزان درمحدودهای که به نام دريا مشخص شده است، همچون ماهی، پراکنده میشوند. پس از اعلام شروع بازی، توسط مربی، ماهيگير به تعقيب ماهیها پرداخته و با سعی و کوشش، يکی از آن ها را با دست لمس میکند، وی به ماهيگير پيوسته و اين بار ماهی و ماهيگير )تور( دست در دست هم،  ٢ نفری به صيد ماهی میپردازند با هر صيد، از تعداد ماهیها کاسته و بر طول تور ماهيگيری افزوده میشود، همکاری و هماهنگی، بايستی به حدی باشد که تور از هم پاره نشود و با سرعت بيشتری ماهی بگيرند و در اين ميان، وقتی ماهیها احساس خطر میکنند، میتوانند از لابلای تور يعنی فضای خالی بين دستهای دانش آموزان  )تور ماهيگيری(  عبور کرده و در پشت تور قرار بگيرند. بنابر صلاحديد معلم و يا صيد تمام ماهیها ، بازی تمام میشود .

ملاحظات :

  • نفرات تور ماهیگیری فقط با دست آزاد مجاز به صید هستند .
  • نفرات تور ماهیگیری قبل از تعقیب هر صید با همفکری صید خود را انتخاب میکنند .
  • در صورتی که تور پاره شود بازی توسط مربی متوقف و تور مجددا وصل میشود .

زمان بازی :  حداکثر زمان بازی     ٥  تا  ١٠دقیقه.

نکات ایمنی :  در هنگام فرار از فضای خالی بین دستها، دانش آموزان نباید با پا یا هر قسمت از بدن مزاحمتی برای دانش آموز (صید ) ایجاد کند.

بازی : عبور از بين حلقه ها در مسيرمنحنی شکل ( گروهی ).

هدف :  توسعه و بهبود انعطاف پذيری.

صلاحيت های مشترک :  افزايش خلاقيت و مهارت حل مسأله / مهارت کار با ديگران / باور به همکاری گروهی برای رسيدن به نتيجه.

تجهيزات :  حداقل  ٢٠حلقه ) حلقه های پلاستيکی( /گچ.

تعداد دانش آموزان :  تمام دانش آموزان کلاس.

محوطه بازی :  فضای باز يا سر پوشيده متناسب با تعداد بازيکنان ١٨ × ٩متر.

شرح بازی :  معلم قبل از شروع بازی مسيرهای مارپيچ )منحنی شکل( روی زمين کشيده و دانش آموزان را در گروه های  ١٢تا ١٥ نفری برروی خطوط منحنی مستقر میکند و آنان با گرفتن دستهای يکديگر سعی میکنند با فعاليت و حرکات کششی بدون اينکه دستهای خود را رها کنند حلقه را به نفر بعدی انتقال دهند، به اين ترتيب در طول مسير حلقه از فردی به فرد ديگر منتقل می شود بازی زمانی پايان میيابد که گروه با مشارکت تمام حلقه های پيشبينی شده در ابتدای مسير را به انتهای مسير برساند . دانش آموزان حين اجرای اين بازی )عبور دادن حلقه( با قرار دادن بدنشان در سطوح متفاوت در عبور دادن حلقه ها مشارکت میکنند.

ملاحظات :  بعد از يادگيری بازی توسط دانش آموزان می توان :

  • تعداد حلقه ها را اضافه کرد.
  • برای بالا بردن سرعت در انتقال حلقه ها زمان بازی را مشخص کرد مثلا  ٣ تا  ٥ دقيقه .
  • برای انتقال حلقه هر نفر بايد بدن خود را از درون حلقه عبور دهد )با شرط رها نشدن دستها(
  • بازی را بصورت رقابتی بين دو گروه اجرا نمود.

زمان بازی :  حداکثر  ١٠دقيقه.

بازی :  پاک سازی زمین ( گروهی ).

هدف : توسعه و بهبود حرکات پایه پرتاب.

صلاحیت های مشترک : مسئولیت پذیری/ کمک و همیاری گروهی / راستگویی و صداقت / مشارکت.

تجهیزات :  تعدادی توپ در اندازه و انواع مختلف ( توپ های پارچه ای و توپک های مختلف بدون جهش) توپ کاغذی / طناب / گچ / تابلوبرای درج امتیاز.

محوطه بازی : فضای باز یا سر پوشیده  ٢٠ × ٢٠متر.

تعداد دانش آموزان : حداکثر  ١٢نفر.

شرح بازی : معلم زمین بازی را با کشیدن طنابی متناسب با قد دانش آموزان به دو نیمه تقسیم میکند. دانش آموزان در دو گروه مساوی ( ٦ نفری) در دو طرف طناب مستقر میشوند. کل توپ های موجود بین دو گروه بطور مساوی تقسیم میشود و بطور پراکنده در زمین بازی قرار می گیرد. با علامت معلم و شروع بازی هر گروه سعی میکنند توپهای گروه خود را از روی طناب به زمین مقابل پرتاب کند این انتقال توپ تا پایان وقت ادامه دارد. در پایان هر دور( ٢دقیقه) با اعلام « استپ یا ایست » از سوی معلم بازی متوقف و تعداد توپها در هر زمین شمرده و ثبت میشود. در پایان گروهی که توپ کمتری در زمینش ثبت شده باشد امتیاز کسب میکند.

ملاحظات : بعد از اين که اجرای بازی درگروه های کوچک میتوان بازی را با تمام دانش آموزان در دو گروه و زمان طولانی تر اجرا کرد.

زمان بازی : حداکثر ١٠دقيقه.

نکات ايمنی :

  • در هنگام پرتاب توپ به زمين مقابل نبايد دانش آموز ديگری نشانه گرفته شود.
  • انتقال توپ از بالای طناب صورت بگيرد.
  • از توپ هايی استفاده شود که آسيب زا نباشند (حجم کم و سبک) بطور مثال توپهای پارچهای و توپکهای مختلف بدون جهش.
  • می توان با کشيدن خط روی زمين نيز بازی را انجام داد.

بازی : انجماد ( گروهی ).

هدف : توسعه و بهبود حرکات انتقالی و تعادلی

صلاحيت های مشترک : تقويت تفکر/ ابداع و خلق / تخيل/ همکاری و مشارکت / مهارت کار با ديگران.

تجهيزات : ————-

تعداد دانش آموزان : تمام دانش آموزان کلاس.

محوطه بازی : فضای باز يا سر پوشيده متناسب با تعداد بازيکنان.

شرح بازی : دانش آموزان به صورت پراکنده در فضای بازی پخش شده و در حال انجام انواع حرکات جابجايی مثل انواع راه رفتن، دويدن، لی لی کردن و…. هستند. معلم با صدای بلند شروع به خواندن می کند »هر کی شکلک در آره ……….شکل عروسک در آره ( شکلی که ميگم در آره) …به حالت (کوه، آدم آهنی، درخت، اعداد، حروف و… ) بعد از اين که معلم به دانش آموزان فرصت نشان دادن حالت را داد اعلام میکند « استپ يا ايست يا انجماد » و دانش آموزان به هر شکلی که به خود گرفته اند میايستند و نبايد حرکتی انجام بدهند،حتی خنديدن انجام حرکت در حالت انجماد باعث خروج از بازی در آن دور میشود که در پايان هر دور بازی دانش آموزانی که حرکت نداشتند و يا به شکل زيبايی شکلک را نشان دادند امتياز میگيرند .

بعد از چند مرحله اجرای بازی بچه ها دو به دو يار میشوند معلم دوباره شعر میخواند در اين مرحله با همکاری و همفکری بايد اشکال خواسته شده را بسازند. به همين ترتيب معلم میتواند گروه های بزرگتر بسازد و بازی را ادامه دهد و میتواند با انتخاب اشکالی از نمادهای اعداد،حروف، طبيعت و… قدرت تفکر، مشورت و همکاری دانش آموزان را تقويت نمايد.

ملاحظات :

  • برای ساختن شکل معرفی شده از طرف معلم برای گروه چند نفره فرصت کافی به دانش آموزان داده شود.
  • زمان بازی حداکثر ١٠دقيقه

نکات ايمنی : به دليل رعايت نکات بهداشتی و ايمنی توصيه میشود دانش آموزان درطول بازی روی زمين دراز نکشند.

تربیت بدنی در دوره ابتدایی

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه چهارم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه چهارم درس اول / شناخت مفاهیم از طریق فعالیت اهداف کلی مهارت در شناخت مفاهيم از طريق فعاليت. اهداف جزئی: حیطه دانشی: آشنايى با سازماندهى (گروه بندى). حیطه مهارتی: کسب مهارت در سازماندهى (گروه بندى). حیطه نگرشی: مسئوليت پذيرى و

ادامه مطلب »

آمادگی جسمانی در دوره ابتدایی

آشنا خواهید شد با… آشنایی با مفهوم آمادگی جسمانی و فعالیت جسمانی در دوره ابتدایی آمادگی جسمانی به هر گونه حرکت بدن گفته می شود که از روی اختيار، توسط انقباض عضلات ايجاد گردد و موجب افزايش مصرف انرژی در بدن شود. حرکت بدن موضوع و محور اصلی فعاليت جسمانی

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه اول

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه اول درس اول / حرکات پايه مهارت در راه رفتن اهداف کلی: مهارت در راه رفتن اهداف جزئی: حیطه دانشی: آشنايى با ايستادن و راه رفتن حیطه مهارتی: مهارت در نگاه کردن به جلو به هنگام ايستادن وراه رفتن  مهارت

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه دوم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه دوم درس اول / مهارت در حرکات پايه اهداف کلی: بررسى ميزان آشنايى دانش آموزان با سازماندهى و يادآورى حرکات پايه. اهداف جزئی: حیطه دانشی: يادآورى نحوه ى آماده شدن براى حضور در کلاس درس تربيت بدنى يادآورى شيوه هاى

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه سوم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه سوم درس اول / حرکات پایه اهداف کلی: لی لی کردن اهداف جزئی: حیطه دانشی: آشنايى با لى لى کردن صحيح  آشنايى با شيوه هاى مختلف لى لى کردن حیطه مهارتی:  مهارت در اجراى لى لى کردن  مهارت در خم

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه پنجم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه پنجم درس اول / شناخت مفاهیم از طریق حرکت اهداف کلی کسب مهارت در شناخت مفاهيم از طريق حرکت اهداف جزئی: حیطه دانشی: آشنايى با سازماندهى (گروه بندى). حیطه مهارتی: کسب مهارت در اجراى روش هاى مختلف سازماندهى حیطه نگرشی:

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه ششم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه ششم درس اول/ پرش جفت ضربدری طرز اجرا: مطابق تصوير دانش آموز در مرکز ضربدر قرار می گيرد. با علامت « شروع » دانش آموز عمل پرش را طبق الگوی جلو – مرکز، چپ – مرکز، عقب – مرکز و

ادامه مطلب »

آموزش مهارت های حرکتی

آموزش مهارت های حرکتی (مرحله پياده کردن هدف) آموزش مهارت های حرکتی با هر روش تدريسی که از سوی معلم ارائه گردد، شامل مراحل زير است: توضيح نمايش تکرار و تمرين هدايت (بازخورد) توضيح توضيحات بايد با بيانی قابل فهم، مهارت را توصيف کند و متناسب با سن دانش آموزان

ادامه مطلب »

آشنایی با الفبای حرکتی_حرکات پایه

آشنا خواهید شد با… خصوصیات سنی و رشدی دانش آموزان دبستانی طراحی نحوه و زمان بازی مستلزم آشنایی معلم با خصوصیات سـنی و رشـدی دانـش آمـوزان است، همان طور که میدانیم به دلیل پیچیدگی رفتار و شخصیت انسانی مشکل است که قضاوت عمومی درباره ی دانش آمـوزان داشـته باشـیم. دانـش

ادامه مطلب »

بازی چیست و اهمیت آن در دوره ابتدایی

آشنا خواهید شد با… بازی چیست و در برنامه درسی تربیت بدنی چه جایگاهی دارد؟ شروع بازی را میتوان به گذشته های دور، حتی به بدو پیدایش انسان نسبت داد. در حقیقت بازی جزئی اززندگی انسان از بدو تولد تا زمان مرگ بوده و در کل تاریخچه ی بشریت مندرج

ادامه مطلب »

توصيه هايی برای معلمان در آموزش محتوای برنامه در دوره ابتدایی

آشنا خواهید شد با… توصيه هايی برای معلمان در آموزش محتوای برنامه به تعداد جلسات آموزشی در طول سال تحصيلی طراحی آموزشی (طرح درس) داشته باشيد. به عنوان معلم ورزش در ساعت درس تربيت بدنی با دانش آموزان همراه باشيد. با توجه به رويکرد و اصول حاکم بر برنامه، محتوا

ادامه مطلب »
دسته‌ها
آموزش دوره ابتدایی

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه سوم

آشنا خواهید شد با...

مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه سوم

درس اول / حرکات پایه

اهداف کلی:

لی لی کردن

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با لى لى کردن صحيح
  •  آشنايى با شيوه هاى مختلف لى لى کردن

حیطه مهارتی:

  •  مهارت در اجراى لى لى کردن
  •  مهارت در خم کردن زانوى پايى که بدن روى آن قرار دارد.
  •  مهارت در خم کردن و بالا آوردن پاى آزاد تا اين که با زمين تماس پيدا نکند.
  •  مهارت در هنگام فرود به شکل پنجه و سپس پاشنه ى پا.
  •  مهارت در بهره گيرى از حرکت دست ها در ايجاد تعادل.
  •  مهارت در انجام لى لى با هر دو پا.
  •  مهارت در اجراى لى لى همراه با جهش هاى کوتاه و بلند.

حیطه نگرشی:

  • علاقه به فعاليت هاى حرکتى
  • علاقه به حرکات چابکانه

دانستنیهای معلم:

مهارت لى لى کردن يکى از حرکات انتقالى است که هنگام اجراى آن، بدن روى يک پا پرش مى کند و روى همان پا به زمين فرود مى آيد.

نکات اساسى اى که بايد رعايت شوند:

  • زانوى پايى که بدن روى آن قرار دارد، هنگام پرش کمى خم مى شود.
  • پاى آزاد از ناحيه ى زانو خم مى شود تا با زمين تماس پيدا نکند.
  • هنگام فرود پا به روى زمين ابتدا پنجه و سپس پاشن هى پا با زمين تماس پيدا مى کند.
  • از حرکت دست ها براى ايجاد تعادل و پرش بيشتر استفاده مى شود.
  • هنگام آموزش به کودکان از آن ها بخواهيد روى هر دو پا لى لى کنند.
  • کودکان بايد ابتدا لى لى کردن با جهش و طول کم را شروع کنند و کم کم با جهش و طول بيشترى لى لى کنند.

توجه: معلم ابتدا ارز شيابى تشخيصى از دانش آموزان به عمل آورد، سپس متناسب با سطح توانايى و اطلاع دانش آموزان مهارت را آموزش دهد. تمرينات طراحى شده را از آسان به مشکل براى يادگيرى بهتر اجرا کنيد. بازى هايى طراحى شوند که در آن لى لى کردن عنصر اصلى باشد. استراحت بين فعاليت ها فراموش نشود.

برخى ايرادهاى معمولى هنگام اجراى مهارت لى لى کردن:

  • خشک و بى حرکت نگه داشتن دست ها در کنار بدن
  • فرود روى کف پا
  • کشيده نگه داشتن پاى آزاد

روش اجرا:

  • دانش آموزان مسيرى را روى پاى راست و چپ به صورت رفت و برگشت لى لى کنند.
  • دانش آموزان هنگام لى لى کردن براى چند نوبت، پاها را عوض کنند.
  • دانش آموزان مسافتى را به طرف جلو و سپس عقب لى لى کنند.
  • دانش آموزان مسيرى را آهسته و سپس سريع لى لى کنند.
  • دانش آموزان مسافتى را با چهار بار ل ىلى کردن بپيمايند (مسافت اندازه گيرى شود)
  • دانش آموزان به سمت پهلو، لى لى کنند.
  • دانش آموزان با گرفتن پاى آزاد توسط دست لى لى کنند.
  • دانش آموزان هنگام لى لى کردن سعى کنند شيئى را از روى زمين بردارند.
  • دانش آموزان همزمان با لى لى کردن سعى کنند دوست خود را با دست لمس کنند.
  • دانش آموزان از روى مانعى کوتاه لى لى کنند (به راست و چپ بپرند)
  • دانش آموزان شکل هاى مختلفى را به وسيله ى لى لى کردن روى زمين ترسيم کنند.
  • بازى هاى ابتکارى.

درس دوم / شناخت مفاهیم از طریق حرکت

اهداف کلی

  • مهارت در شناخت مفاهيم از طريق حرکت

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آشنايى با اشکال هندسى دايره و لوز

حیطه مهارتی:

  •  مهارت در اجراى حرکات پاي

حیطه نگرشی:

  •  علاقه به شرکت در بازى و فعاليت

دانستنیهای معلم:

مهارت ادراکى  حرکتى به دانش آموزان کمک مى کند تا علاوه بر تقويت مفاهيم ذهنى، آموزش حرکات نيز آسان تر شوند. بنابراين با در کنار هم قرار دادن اين دو در قالب يک بازى به تقويت اين مهارت کمک کنيد.

روش اجرا :

  • معلم اشکال دايره و لوزى را در جاهاى مختلف فضاى بازى ترسيم مى کند و از دانش آموزان مى خواهد تا با علامت و دستور وى در داخل يکى از آن ها قرار گيرند.
  • معلم از همه ى دانش آموزان مى خواهد که دست يک ديگر را بگيرند و به دستور او دايره يا لوزى بسازند.
  • معلم چند دايره و لوزى را در جاهاى مختلف فضاى بازى ترسيم و شماره گذارى مى کند و از دانش آموزان مى خواهد که به صف شروع به حرکت کنند و طبق دستور معلم دور شکلّى که او مى گويد، بچرخند. مثلاً معلم مى گويد: دور دايره ى ۱ بچرخيد و يا دور لوزى ۳ بچرخيد و …
  • همه ى دانش آموزان در فضاى محوطه ى بازى پراکنده مى شوند. معلم از هر کدام از آن ها مى خواهد که براى خودشان به فاصل هى نيم متر يک دايره و يک لوزى روى زمين رسم کنند و منتظر علامت و دستور معلم بمانند. معلم به صورت متوالى، دستورات زير را صادر مى کند. دايره  لوزى /  لوزى  دايره دانش آموزان فقط مجازند با پريدن در محل هاى مشخص شده قرار گيرند.
  • بازى گرگم به هوا اجرا شود، البته بدين طريق که ابتدا معلم در جاهاى مختلف زمين بازى، چند مربع، مستطيل، بيضى، مثلث، دايره و لوزى رسم مى کند. دانش آموزان شروع به بازى مى کنند و يک گرگ شده و ديگران را دنبال مى کند. گرگ وقتى که دانش آموزى در داخل دايره يا لوزى قرار گيرد، اجازه ندارد وى را لمس کند.
  • معلم طرح زير را براى بازى روى زمين رسم مى کند.

هر دانش آموز با اجازه ى معلم مسير را بدين گونه بايد طى کند: از خط شروع به شکل جفت پا در هر دايره بپرد تا به مربع برسد؛ در مربع استراحت کند؛ داخل مستطيل را با لى لى طى کند و در مربع استراحت کند و مسير لوزى را عقب عقب برود. در داخل بيضى و بر روى خط رسم شده ۱۰ بار پرش زيگزاگ را انجام دهد و در پشت خط پايان قرار گيرد. معلم براى ايجاد رقابت مى تواند زمان و رکورد هر نفر را گرفته و اعلام کند.

  • بازى هاى ابتکارى با محوريت آشنا ساختن دانش آموزان با دايره و لوزى.

درس سوم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • کسب آمادگى جسمانى و حرکتى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با بازى هاى ورزشى
  •  آشنايى با رشته هاى ورزشى
  •  آشنايى با مهارت هاى ورزشى

حیطه مهارتی:

  • تقويت توانايى اجراى حرکات پايه
  •  تقويت توانايى اجراى مهارت هاى ورزشى
  •  تقويت سطح آمادگى جسمانى
  •  تقويت سطح آمادگى حرکتى

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به توسعه مهارت هاى ورزشى
  •  علاقه مندى به توسعه آمادگى جسمانى و حرکتى
  •  علاقه مندى به توسعه تعامل مثبت با ديگران
  •  علاقه مندى به رشته هاى ورزشى

دانستنیهای معلم:

  • دانش آموزان را به چند گروه تقسيم کنيد.
  • معلم چند بازى امدادى را براى کلّي هى گروه ها به طور همزمان در نظر مى گيرد و پس از پايان بازى ها نسبت به متجانس بودن افراد گروه ها تصميم مى گيرد و در صورت نياز افراد را جابه جا مى کند.

روش اجرا:

ستاره ى کلاهدار:

 دانش آموزان کلاس به چند گروه تقسيم مى شوند و به شکل ستاره مى ايستند (به شکل +). افراد آخر هر ستون توپى در دست دارند که با فرمان مربى آن را از بالاى سر به نفر جلويى خود مى دهند. آن ها نيز توپ را به همين ترتيب به نفر جلويى خود مى دهند تا به نفر اوّل هر ستون برسد. او هم چنان که توپ را در دست دارد، از طرف راست ستون خود مى دود و همه ى ستون ها را از سمت عقب دور مى زند تا به آخر ستون خود برسد. بعد از استقرار، کلاه را برمى دارد و مانند قبل توپ را به نفر جلويى خود مى دهد و بازى به همين ترتيب ادامه مى يابد. گروهى که زود تر عمليات امدادى خود را به پايان برساند، برنده خواهد بود. براى شيرين تر شدن بازى و هيجان بيشتر لازم است که گروه هاى ديگر به بازى ادامه دهند تا برندگان دوم و سوم نيز مشخص گردند. براى جلوگيرى از بى نظمى و تداخل، بهتر است که قبلاً محل استقرار گروه ها با خط کشى مشخص شود.

طناب و مانع:

گروه ها در پشت خط بازى قرار مى گيرند. با علامت سوت، نفر اوّل هر گروه بايد از ميان طنابى که توسط دو نفر ديگر تاب داده مى شود، بگذرد سپس از داخل مانع (طناب يا حلقه) عبور کند و از کنار زمين به جاى اوّليه ى خود باز گردد. افراد بعدى هر گروه به محض عبور نفر قبلى خود، از محل مانع اوّلى (طناب در حال تاب) مى تواند به بازى داخل شود. در اين بازى گروهى برنده است که بتواند حالت جاگيرى اوّليه را زودتر به دست آورد.

حمل توپ روى شکم:

گروه ها پشت خطّ شروع قرار مى گيرند، روى زمين مى نشينند. به افراد اوّل هر گروه يک توپ داده مى شود. هر نفر توپ را روى شکم خود مى گذارد و در حالى که دست هايش از عقب روى زمين است و کف پاهايش روى زمين قرار دارد، پشت خود را از زمين بلند کرده به طرف نقطه ى تعيين شده حرکت میکند. پس از رسيدن به آن نقطه برمى خيزد و به سرعت برمى گردد و توپ را به نفر بعدى مى دهد. بازى ادامه مى يابد تا يک گروه هم هى افرادش عمل رفت و برگشت را انجام دهند. گروهى که بتواند اين بازى را به پايان برساند، برنده اين بازى است.

درس چهارم / آمادگى جسمانى

اهداف کلی

  • توسعه توان

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آشنايى با مؤلفه هاى توان و هماهنگى
  •  آشنايى با برخى تمرينات توان و هماهنگى

حیطه مهارتی:

  •  مهارت در تشخيص تمرينات توان و هماهنگى
  •  مهارت در انجام برخى تمرينات توان و هماهنگى

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به حفظ و توسعه ى توان و هماهنگى در حرکات بدن
  •  علاقه مندى به انجام تمرينات ويژه ى توان و هماهنگى در بدن

دانستنیهای معلم:

  • از دانش آموزان بخواهيد پشت سر هم در يک صف به صورت آرام شروع به دويدن کنند.
  • از سر گروه يا سرگروه ها بخواهيد، سرعت و ريتم دويدن خود را تنظيم کنند تا ساير دانش آموزان نيز هماهنگ با آن به دويدن ادامه دهند.
  • از دانش آموزان بخواهيد به هنگام دويدن به علائم و صداى سوت شما توجه کنند و حرکات خواسته شده را انجام دهند.
  • اطلاعات و نکات لازم درباره ى چگونگى دويدن و تقسيم کار، انرژى، سرعت، ريتم دويدن و نحوه ى تنفس، اصول حرکتى و بيومکانيکى مهم در دويدن، نحوه ى حرکت دست ها و پاها و همچنين وضعيت بدن به هنگام دويدن و … را در حين تمرين و يا فواصل بين تمرينات به دانش آموزان تفهيم کنيد.

روش اجرا:

  • دانش آموزان در حال دويدن با صداى سوت معلم، يک پرش عمودى انجام مى دهند. اين حرکت با رعايت فاصله ۱۰ بار تکرار مى شود.
  • در حرکت بعدى از دانش آموزان بخواهيد با دويدن پاى پهلو، عرض زمين بسکتبال را بدوند.
  • در حرکت بعدى از دانش آموزان بخواهيد با رعايت فاصله در مکان هاى در نظر گرفته شده، با صداى سوت حرکت پروانه را انجام دهند.
  • از دانش آموزان بخواهيد به صورت يک دايره ايستاده، ضمن رعايت فاصله با علامت سوت معلم در جهت مخالف و يا موافق عقربه هاى ساعت بدوند.
  • دانش آموزان به گروه هاى مساوى تقسيم مى شوند و هر يک از گروه ها به نوبت با توجه به علامت دست و سوت در جهات مختلف (چپ، راست، عقب، جلو، بشين و پاشو) حرکت مى کنند. علامت هاى معلم نبايد داراى نظم خاصى باشد و دانش آموزان نتوانند حرکت و مسير را از قبل پيش بينى کنند. اين حرکت را ۲۰ تا ۲۵ ثانيه ادامه دهيد و سپس گروه بعدى حرکت را اجرا کند. در انتها گروهى که خطاى کمترى دارد، معرفى و تشويق شود.
  • دانش آموزان را به دو گروه مساوى تقسيم کنيد. دو گروه به موازات هم در داخل صف قرار مى گيرند. به افراد اوّل هر گروه يک توپ مى دهيم و در انتهاى حياط مدرسه دو سبد قرار مى دهيم. با علامت سوت معلم، افراد اوّل هر گروه به حالت دو به طرف سبدها حرکت مى کنند و توپ ها را در داخل سبدها قرار مى دهند و برمى گردند و با زدن دست به يار بعدى خود، افراد بعدى گروه ها حرکت مى کنند و توپ ها را از داخل سبدها بيرون مى آورند و سريع برمى گردند و به نفر بعدى گروه مى رسانند و نفر بعدى همانند نفر اوّل عمل مى کند. در انتها هر گروه زودتر کار را به اتمام برساند، برنده است.

درس پنجم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی:

کسب انعطاف پذیری

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با مفهوم انعطاف پذيرى و اصول اساسى تمرينات کششى
  •  آشنايى با برخى تمرينات کششى جهت انعطاف پذيرى عضلات مختلف بدن

حیطه مهارتی:

  • توانايى انجام برخى تمرينات کششى بر روى عضلات مختلف بدن

حیطه نگرشی:

  •  علاقه مندى به انجام تمرينات کششى

دانستنیهای معلم:

  • قبل از شروع تمرينات کششى، حتماً عضلات و مفاصلى که قرار است تحت کشش قرار بگيرند، خوب گرم شوند به طورى که درجه حرارت بدن بالا رفته باشد.
  • کشش ها را همواره از شدت و زمان کم به شدت و زمان بيشتر ختم کنيد.
  • اطلاعات و نکات مهم درباره ى فوايد و آثار تمرينات کششى، شيوه ى صحيح انجام تمرينات کششى و نکات ايمنى و … را در حين يا فواصل تمرينات به دانش آموزان يادآورى کنيد.

روش اجرا :

حرکت اوّل: کشش عضلات گردن:

  دانش آموزان در يکى از وضعيت هاى استقرار صفى يا نيم دايره در مقابل شما قرار مى گيرند و حرکات زير را به ترتيب انجام مى دهند:

  • در حالت ايستاده، دست ها را در پشت سر و نزديک تاج سر به هم قفل مى کنند. سر را به طرف پايين مى کشند و چانه را روى قفس هى سينه مى گذارند و حالت کشش را در عضلات گردن به مدت ۹ تا ۶ ثانيه اجرا مى کنند.
  • دست را روى ناحيه ى بالايى در طرف راست قرار مى دهند و سر را به آرامى به طرف چپ روى شانه خم مى کنند و حالت کششى را به مدت ۹ ۶ ثانيه حفظ مى کنند.
  • دست را روى ناحيه ى بالايى سر در طرف چپ سر قرار مى دهند و سر را به آرامى به طرف راست روى شانه خم مى کنند و حالت کشش را در عضلات گردن به مدت ۹ ۶ ثانيه حفظ مى کنند.
  • دست ها را روى پيشانى قرار مى دهند و سر را به سمت عقب به صورت متعادل و يکنواخت فشار مى دهند و حالت کشش را در عضلات جلويى گردن به مدت ۹ ۶ ثانيه حفظ مى کنند.

حرکت دوم: کشش عضلات دست:

  • در حالت ايستاده پاها جفت، دو دست در جلو بدن قلاب شده يا به تدريج به سمت بالا کشيده مى شوند. سعى مى کنند در اين حالت روى سينه و پنج هى پا بلند شوند.  عمل کشش را دوبار به ترتيب با شدت متوسط و زياد به مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانيه حفظ انجام دهيد.
  • دست ها را در پشت کمر به هم قلاب کنيد. هم زمان، بالاتنه را به سمت جلو خم کنيد و دست ها را از پشت به سمت بالا بياوريد. ۱۰ تا ۱۵ ثانيه مکث کنيد تا به خوبى عضلات کمربند شانه، سينه اى و پشت کشيده شوند.
  • در حالت ايستاده، دست ها را در جلوى بدن به هم قلاب کنيد و کف آن ها را با ۱۸۰ درجه چرخش در جهت مخالف بدن قرار دهيد. ۱۰ تا ۱۵ ثانيه مکث کنيد تا عضلات انگشتان، ساعد، شانه و عضلات پشتى کشيده شوند.
  • در حالت ايستاده، دست را بالاى سر به هم قلاب و بالاتنه را از پهلو خم کنيد. ۱۰ تا ۱۵ ثانيه مکث کنيد تا عضلات بالا تنه، شکمى، سينه اى و پشتى کشيده شوند.

درس ششم / آشنايى با رشته هاى ورزشى

اهداف کلی

آشنايى با رشته های ورزشی با وسیله و بدون وسيله

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آشنايى با ورزش هايى که با وسيله انجام مى شوند.
  •  آشنايى با ورزش هايى که بدون وسيله انجام مى شوند.

حیطه مهارتی:

  •  مهارت در شناسايى رشته هاى ورزشى با وسيله
  •  مهارت در شناسايى رشته هاى ورزشى بدون وسيله

حیطه نگرشی:

 علاقه مندى به رشته هاى ورزشى

دانستنیهای معلم:

پس از بررسى اشکال لوحه ى آموزشى و شناسايى رشت ههاى با وسيله و بدون وسيله، مى توانيد يک رقابت به شيوه اى که در مرحله ى اجرا توضيح داده شده است، ترتيب دهيد.

روش اجرا:

دانش آموزان را در گروه هاى مختلف سازمان دهى کنيد.

  • معلم از دانش آموزان هر گروه مى خواهد ورزش هايى را که با وسيله انجام مى شوند، با مشورت اعضاى گروه در يک مدت زمان معين بنويسند. هر گروهى که در اين مدت تعداد و ورزش بيشترى را نوشته باشد، برنده است. سپس از گروه برنده میخواهند که تعدادى از مهارت هاى رشته هاى عنوان شده را نشان دهند.
  • همين کار را درمورد رشته هاى بدون وسيله انجام دهيد.
  • اين بازى را میتوان در مورد ورزش هايى که بدون وسيله انجام مى شوند، نيز تکرار کرد.

درس هفتم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • بهبود قدرت عضلانی

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آشنايى نسبى با واژه قدرت و اصول اساسى تمرينات آن
  •  آشنايى با برخى تمرينات ساده قدرتى در عضلات پايين تنه و پش

حیطه مهارتی:

  •  توانايى تشخيص تمرينات مهارتى
  •  توانايى انجام برخى تمرينات قدرتى ساده

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به برخى تمرينات قدرتى
  •  ايجاد انگيزه براى توسعه و بهبود قدرت عضلات مختلف بدن

دانستنیهای معلم:

  • تمرينات اين درس، قدرت و استقامت عضلانى را با هم بهبود مى بخشد.
  • لازم است تمرينات به تناوب بر روى عضلات پايين تنه و پشت اجرا شوند و در فواصل هر برنامه اى ۱۵ تا ۳۰ ثانيه استراحت درنظر گرفته شود.
  • اطلاعات و نکات مهم از قبيل رعايت نکات ايمنى، چگونگى انجام صحيح حرکات، فوايد و آثار تمرينات قدرتى و … را در فرصت هاى لازم به طور ساده براى دانش آموزان بيان کنيد.
  • به اصل تفاوت هاى فردى توجه کنيد.
  • تمرينات گرم کردن اختصاصى مربوط به هر تمرين و اصول برگشت به حالت اوّليه را رعايت کنيد.

روش اجر:

تقويت عضلات پاها:

  • دانش آموزان به فاصله ى يک دست در يک ستون نزديک ديوار مى ايستند. درحالى که با يک دست به ديوار تکيه داد هاند، با علامت معلم به روى سينه و پنج هى پاها بالا مى آيند (کف پا از زمين جدا مى شود) و مجدداً با علامت معلم به حالت اوّل برمى گردند. اين حرکت ۱۰ تا ۱۵ مرتبه تکرار مى شود.

تقويت عضلات تنه و پشت:

دانش آموزان  روبه روى معلم به فاصله يک دست روى زمين مى نشينند. پاها کشيده و دست ها در پشت قرار مى گيرند. با تکيه بر دست ها، به طور متناوب پاى راست و چپ را از زمين جدا کرده و به حالت اوّل برمى گردانند. اين حرکت ۱۰ تا ۱۵ مرتبه تکرار مى شود.

تقويت عضلات پاها:

دانش آموزان در يک ستون به فاصله ى يک دست روبه روى ديوار مى ايستند. درحالى که با دست ها به ديوار تکيه داده اند، با علامت معلم بر روى سينه و پنجه ى پاها بلند مى شوند و با علامت مجدداً به حالت اوّل برمى گردند. پس از ۵ مرتبه تکرار حرکت در نوبت پنجم به مدت ۵ تا ۷ ثانيه بر روى پنجه پاها باقى مى مانند و سپس با علامت معلم به حالت اوّل باز مى گردند (اين برنامه ۳ مرتبه تکرار مى شود).

تقويت عضله پشت و تنه:

دانش آموزان روبه روى معلم به فاصله يک دست روى زمين مى نشينند. درحالى که دست ها به صورت تکيه گاه در پشت قرار گرفته، پاها کاملاً کشيده به سمت بالا مى آيد و حرکت قيچى را ۱۰ تا ۱۵ مرتبه تکرار مى کنند.

درس هشتم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • توسعه ى استقامت عضلانى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آشنايى نسبى با واژه ى استقامت عضلانى
  •  آشنايى با برخى تمرينات ويژه ى استقامت عضلانى

حیطه مهارتی:

  • توانايى تشخيص تمرينات استقامت عضلانى
  •  توانايى انجام برخى تمرينات استقامت عضلانى

حیطه نگرشی:

  •  علاقه مندى به انجام تمرينات استقامت عضلانى
  •  ايجاد انگيزه براى توسعه و بهبود استقامت عضلات مختلف بدن

دانستنیهای معلم:

  • تمرينات اين درس قدرت و استقامت عضلانى را با هم بهبود مى بخشند.
  • تمرينات اين درس میتواند به شکل ايستگاهى نيز انجام شود. بنابراين لازم است تمرينات به تناوب بر روى عضلات بالاتنه و پايين تنه انجام شود و بين هر برنامه ۱۵ تا ۳۰ ثانيه استراحت درنظر گرفته شود.
  • به اصل تفاوت هاى فردى توجه کنيد.
  • تمرينات گرم کردن اختصاصى مربوط به آموزش اصلى و اصول برگشت به حالت اوّليه ى فعال را رعايت کنيد.
  • اطلاعات و نکات مهم از قبيل: رعايت نکات ايمنى، چگونگى انجام صحيح حرکات، فوايد و آثار تمرينات استقامت عضلانى و … را در فرصت هاى لازم به طور ساده براى دانش آموزان بيان کنيد.

روش اجرا:

تمرين ۱: نشست و برخاست

 از دانش آموزان بخواهيد درحالت ايستاده، پاها را به اندازه ى عرض شانه ها باز کنند و درحالى که دست ها صاف و بنشين و » کشيده به طرف جلو قرار دارد، ۱۵ تا ۲۰ مرتبه حرکت را (تا زاويه ى ۹۰ درجه) انجام دهند. « پاشو»

تمرين ۲: پرش جفت پا از روى مانع

 دانش آموزان در يک ستون قرار مى گيرند و به نوبت از روى يک جعبه يا مانع ۳۰ سانتى مترى، جهش هاى متوالى انجام مى دهند (هر دانش آموز ۱۰ مرتبه حرکت را تکرار مى کند).

تمرين ۳: دراز و نشست

۱ دانش آموزان هم جثه به صورت دو نفره در مقابل هم با باسن روى زمين مى نشينند و پاها را در هم قلاب مى کنند. درحالى که يک دانش آموز به حالت درازکش و دانش آموز ديگر به حالت نشسته است، دو سر يک طناب را مى گيرند. با علامت شروع دو دانش آموزحرکت دراز و نشست دو نفره را با کمک طناب تا زمان احساس خستگى به مدت ۱ دقيقه انجام مى دهند. سپس در حالت درازکش استراحت کرده و شکم خود را ماساژ مى دهند.

تمرين ۴: شناى روى زمين

۱ دانش آموزان  با رعايت فاصله بر روى شکم، روى زمين دراز مى کشند. کف دست ها را در موازات شانه محکم روى زمين قرار مى دهند. درحالى که زانوها به عنوان تکيه گاه با زمين تماس دارند، با فشار دست ها و باز کردن آرنج، بالاتنه را از زمين جدا مى کنند. اينک حرکت شناى روى زمين را در حالتى که زانوها و کف دست ها با زمين تماس دارند، انجام مى دهند. اين حرکت با توجه به آمادگى دانش آموزان تا زمان خستگى نسبى انجام مى شود.

تمرين ۵: بالا و پايين رفتن از پله

دانش آموزان در مقابل پله يا نيمکتى به ارتفاع ۲۰ سانتى متر از زمين مى ايستند. با علامت شروع، پاى راست را روى پله يا نيمکت قرار داده و بدن را بالا مى کشند و پاى چپ را هم بالا مى برند. سپس به حالت ايستاده به روى زمين برمى گردند. اين حرکت با توجه به آمادگى دانش آموزان حداکثر تا ۲ دقيقه ادامه مى يابد.

درس نهم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • بهبود هماهنگى عصب  عضله (سرعت عکس العمل)

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آشنايى نسبى با عصب و ارتباط آن با نحوه ى عملکرد عضلات
  •  آشنايى با برخى تمرينات ويژ هى هماهنگى عصب و عضله (عکس العمل)

حیطه مهارتی:

  • توانايى تشخيص تمرينات هماهنگى عصب  عضله
  •  توانايى انجام برخى تمرينات هماهنگى عصب  عضله

حیطه نگرشی:

  •  علاقه مندى به انجام تمرينات هماهنگى عصب  عضله
  •  ايجاد انگيزه در بهبود هماهنگى عصب  عضله در اعضاى مختلف بدن

دانستنیهای معلم:

  • تمرينات اين درس سرعت، هماهنگى و چابکى دانش آموزان را بهبود مى بخشد.
  • به اصل تفاوت هاى فردى توجه کنيد.
  • تمرينات گرم کردن اختصاصى مربوط به آموزش اين بخش و اصول برگشت به حالت اوّليه ى فعال را رعايت کنيد.
  • اطلاعات و نکات مهم از قبيل: رعايت نکات ايمنى، چگونگى انجام صحيح حرکات، فوايد و آثار تمرينات هماهنگى عصب عضله و … را در فرصت هاى لازم به طور ساده براى دانش آموزان بيان کنيد.

روش اجرا:

تمرين ۱

 دانش آموزان کلاس را به دو دسته تقسيم کنيد. به نوبت هر دسته با علامت سوت معلم شروع به دويدن مى کنند و با علامت مجدد معلم میايستند. در اين حرکت دانش آموزان  از طريق شنيدن سوت معلم، حرکت دويدن و توقف خود را بدون توجه به جهت خاصى انجام مى دهند. شما بايد سوت زدن و فرمان توقف خود را با فاصله ى زمانى نامشخص انجام دهيد و بدين وسيله دقت دانش آموزان را بهبود بخشيد.  هنگامى که يک گروه فعاليت میکند، گروه ديگر استراحت مى کند. (زمان فعاليت ۲۰ تا ۳۰ ثانيه براى هر دسته)

تمرين ۲

 دانش آموزان را دوبه دو تقسيم کنيد.  با علامت سوت معلم، نفر اوّل شروع به دويدن مى کند و نفر دوم به تعقيب او مى پردازد.  با علامت سوت معلم، مسير حرکت و جاى نفرات تغيير مى کند. اين حرکت با تغيير مسير و گذشتن از موانع انجام مى شود.  معلم با علام تهاى خود در فواصل زمانى مختلف، مسير حرکت و دقت دانش آموزان را کنترل مى کند.

تمرين ۳

 دانش آموزان را در چند گروه با توجه به فضاى آموزشى تقسيم کنيد.  هر گروه به نوبت روبه روى معلم مى ايستند و با علامت سوت و جهت دست معلم شروع به دويدن، توقف، ايستادن، نشستن و تغيير مسير حرکت مى کنند.  معلم سعى مى کند با فرمان هاى متفاوت و تغيير ناگهانى در مسيرهاى حرکت، توجه دانش آموزان و دقت آن ها را کنترل کند (هر گروه ۲۰ تا ۳۰ ثانيه اين حرکت را انجام مى دهند و سپس استراحت مى کنند).

درس دهم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • بهبود قدرت عضلانی

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى نسبى با واژه ى قدرت و اصول اساسى تمرينات قدرتى
  •  آشنايى با برخى تمرينات ساده ى قدرت در عضلات بالا تنه و تنه

حیطه مهارتی:

  • توانايى تشخيص تمرينات مهارتى
  •  توانايى انجام برخى تمرينات قدرتى ساده

حیطه نگرشی:

  •  علاقه مندى به برخى تمرينات قدرتى
  •  ايجاد انگيزه براى توسعه و بهبود قدرت عضلات مختلف بدن

دانستنیهای معلم:

  • تمرينات اين درس سرعت، هماهنگى و چابکى دانش آموزان را بهبود مى بخشد.
  • به اصل تفاوت هاى فردى توجه کنيد.
  • تمرينات گرم کردن اختصاصى مربوط به آموزش اين بخش و اصول برگشت به حالت اوّليه ى فعال را رعايت کنيد.
  • اطلاعات و نکات مهم از قبيل رعايت نکات ايمنى، چگونگى انجام صحيح حرکات، فوايد و آثار تمرينات هماهنگى عصب عضله و … را در فرصت هاى لازم به طور ساده براى دانش آموزان بيان کنيد.

روش اجرا:

تقويت عضلات بالاتنه

دانش آموزان به فاصله ى يک دست در يک ستون رو به روى ديوار مى ايستند. در حالى که به اندازه ى يک دست از ديوار فاصله گرفت هاند، با علامت معلم، کف دس تها را روى ديوار قرار میدهند و حرکت شناى روى زمين را به شکل ايستاده انجام مى دهند. اين حرکت ۵ تا ۷ مرتبه تکرار مى شود.

تقويت عضلات دست ها

  • دانش آموزان با توجه به اندازه هاى بدنى و جثه به صورت دو نفره در مقابل هم با فاصله ى کم در مقابل يک ديگر قرار میگيرند و پاها را به اندازه ى شانه ها باز مى کنند. دست ها را به موازات بدن در هم قلاب مى کنند و با علامت سوت معلم، يکى از دانش آموزان دست هايش را به طرف خارج بدن و بالا حرکت داده و ديگرى با کمى مقاومت عکس اين حرکت را انجام میدهد. پس از ۵ تا ۱۰ ثانيه با علامت سوت معلم، مسير حرکت دست ها را تغيير مى دهند و حرکت تکرار مى شود.
  • دانش آموزان به صورت صف در جلوى معلم مستقر مى شوند و به فاصله ى بيش تر از يک دست از هم مى ايستند. درحالى که دست ها به صورت کشيده و موازى با سطح زمين در جلو بدن قرار مى گيرد، حرکت بنشين و پاشو را با فرمان معلم ۱۰ تا ۱۵ مرتبه انجام مى دهند.
  • دانش آموزان مقابل معلم ايستاده، با فرمان معلم با ۱۰ شماره از حالت ايستاده تا زاويه ى ۹۰ درجه زانوها را خم مى کنند و مى نشينند و با ۱۰ شماره ى معکوس از حالت ۹۰ درجه بلند مى شوند.
  • دانش آموزان به صورت دو نفر در مقابل هم روى زمين مى نشينند. دست ها را از عقب به زمين تکيه مى دهند. بدن را به عقب متمايل مى کنند و پاها را از زمين بلند مى کنند و کف پاها را به هم مى چسبانند و محکم مى کنند. سپس بدون آن که پاها از هم جدا شوند، با خم و راست کردن متناوب هر دو پاى راست و چپ، حرکت دوچرخه دو نفره را با کنترل و فشار انجام مى دهند. اين حرکت را تا ۳ مرتبه براى مدت ۳۰ ثانيه انجام مى دهند و بين هر مرحله، ۱۰ ثانيه استراحت مى کنند.

درس یازدهم / آمادگى جسمانى

اهداف کلی:

آگاهى دانش آموزان از آمادگى جسمانى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آگاهى از ارتباط آمادگى جسمانى و تندرستى.
  •  آگاهى از عواملى که آمادگى جسمانى را کاهش مى دهند.

حیطه مهارتی:

  •  مهارت تفکر
  •  مهارت حدس زدن
  •  مهارت بحث و گفت و گو
  •  مهارت در برقرارى ارتباط

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به کسب اطلاعات درباره ى آمادگى جسمانى

دانستنیهای معلم:

  • مطالب لوح ها را با روش فعال و مشارکتى با استفاده از تصاوير تدريس کنيد.
  • با يادآورى درس آمادگى جسمانى سال دوم با روش فعال و سؤال و جواب به آن ها کمک کنيد. از دانش آموزان بخواهيد برخى روش هاى کسب آمادگى جسمانى را بيان کنند.
  • با روش سؤال و جواب از دانش آموزان بخواهيد برخى از فعاليت هايى را که باعث بالا رفتن آمادگى جسمانى مى شود، بيان کنند.
  • مى توانيد دانش آموزان را گروه بندى کنيد، نظرها و پاسخ هاى گروه ها را دربار هى تصاوير و فعاليت هاى آمادگى جسمانى جويا شويد.

روش اجرا:

  • با استفاده از لوحه هاى آموزشى آمادگى جسمانى از دانش آموزان بخواهيد تصاوير را به دقت نگاه کنند و رفتارهايى را که باعث بالا رفتن آمادگى جسمانى مى شود، مشخص کنند.
  • از دانش آموزان بخواهيد رفتارهايى را که باعث کاهش آمادگى جسمانى مى شود، مشخص کنند و شما نيز با جمع بندى مطالب به فعاليت ها و تصاوير مختلفى که در کتاب آمده، اشاره کنيد.
  • با روش سؤال و جواب توانايى تشخيص دانش آموزان را در مورد فعاليت ها بالا ببريد: مانند سؤالات ذيل:
  •  بچه ها، اين دانش آموزان در حال انجام چه کارى مى باشند؟
  • کدام رفتار باعث بالا رفتن آمادگى جسمانى مى شود؟
  • کدام رفتار باعث کاهش آمادگى جسمانى مى شود؟
  • بچه ها، آمادگى جسمانى بالا چه فايد هاى براى ما دارد؟
  • بچه ها، کم تحرکى، پرخورى و آمادگى جسمانى پايين باعث چه مى شود؟
  • پس نتيجه مى گيريم دانش آموزانى که در سر کلاس تربيت بدنى فعاليت بيشترى مى کنند و به ورزش مى پردازند و همچنين از ب ىتحرکى و پرخورى پرهيز م ىکنند، افرادى تندرس تاند و کمتر بيمار مى شوند.

با استفاده از تصاوير لوح هاى آموزشى درباره ى اهميت اعضاى بدن به خصوص قلب، شش ها، ماهيچه ها و استخوان ها توضيح دهيد و به روش سؤال و جواب توانايى تشخيص آن ها را دربار هى تأثير آمادگى جسمانى برروى اعضاى بدن و سلامتى بالا ببريد.

  • بچه ها، ورزش چه تأثيرى روى ماهيچه هاى ما دارد؟
  • بچه ها، ورزش چه تأثيرى روى استخوان هاى ما دارد؟
  • بچه ها، ورزش چه تأثيرى بر روى قلب و شش ها دارد؟
  • بچه ها، شما چه فعاليت هايى را مى شناسيد که آمادگى جسمانى را بالا مى برند؟
  • بچه ها، آيا شما تا به حال به کوه پيمايى رفته ايد؟
  • بچه ها، آيا شما دوچرخه سوارى مى کنيد؟
  • بچه ها، آيا شما پياده روى مى کنيد؟

پس نتيجه مى گيريم ورزش باعث قوى شدن ماهيچه ها و استخوان ها مى شود و همچنين کارايى قلب و شش ها را بهتر مى کند. کسانى که ساعت زيادى به تماشاى تلويزيون مى پردازند،کم تحرک اند و زياد مى خوابند؛ از سلامت کم ترى برخوردارند و مقاومت کمترى در برابر بيمارى دارند. فعاليت هايى چون طناب بازى، کوه پيمايى، دويدن، راه پيمايى، دوچرخه سوارى و فعاليت در سر کلاس ورزش باعث بالا رفتن آمادگى جسمانى و بهبود سلامتى مى شوند.

درس دوازدهم / بهداشت و تغذيه ى ورزشى

اهداف کلی

آشنايی با فعاليت ورزشی و رابطه ی آن با غذا و آشاميدنی، مشکلات وزن زياد

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با زمان نوشيدن آب و صرف غذا در هنگامی که فرد می خواهد ورزش کند.
  •  آشنايى با مشکلات افراد چاق

حیطه مهارتی:

  •  مهارت تفکر
  •  مهارت حدس زدن
  •  مهارت بحث و گفت وگو
  •  مهارت در برقراری ارتباط

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندی به رعايت بهداشت تغذيه در فعاليت های ورزشی
  •  علاقه مندی به حفظ تناسب بدن
  •  علاقه مندی به داشتن اندام مناسب

دانستنیهای معلم:

 تقسيم کلاس به چند گروه  توجيه گروه ها به مشورت درباره ی سؤالات و پاسخ گويی توسط سرگروه پس از اجازه ی معلم. هر پاسخ صحيح ٥ امتياز خواهد داشت.

روش اجرا:

به دانش آموزان بگويد:

معلم: در سال گذشته آموختيم که چرا آب بدن کم می شود و چگونه بايد آن را جبران کنيم. چه کسی به ياد دارد؟ (مشورت و پاسخ توسط سرگروه ها.)

پاسخ صحيح: عرق می کنيم و برای جبران آب از دست رفته بايد آب بيشتری بنوشيم.

معلم: آيا هنگام فعاليت می توان آب نوشيد؟ اگر پاسخ مثبت است، چگونه؟

پاسخ: مثبت است. هنگامی که احساس تشنگی می کنيم، می توانيم آب بنوشيم. البته آب را به يک باره نبايد نوشيد. در ضمن آب را نبايد خيلی سرد نوشيد.

معلم: ورزش کاران به هنگام ورزش مواد غذايی بيشتری را برای توليد انرژی بدن صرف می کنند. اين مواد باعث رشد ماهيچه ها و افزايش استحکام استخوان ها نيز می شوند. چند نمونه از اين غذاها را نام ببريد.

پاسخ: گوشت گاو، گوسفند و ماهی، شير، تخم مرغ، کره و پنير. اين مواد علاوه بر تأمين

انرژی بدن به رشد عضلات (ماهيچه ها) و محکم شدن استخوان ها و رشد آن ها کمک می کنند.

معلم: به اين سؤالات توجه کنيد. فکر کنيد و پاسخ آن را بدهيد.

سؤالات: وزن زياد يعنی چه؟ به نظر شما افراد چاق چه مشکلاتی دارند؟

پاسخ: سؤال اوّل: افزايش چربی بدن و عدم تناسب بين قد و وزن _ سؤال دوم: بدن آن ها زيبايی و تناسب ندارد؛ زودتر خسته می شوند، به سختی حرکت می کنند و بيشتر دچار کمر درد و پا درد می شوند.

درس سیزدهم / حرکات پایه

اهداف کلی

  • مهارت در ضربه زدن با دست و پا

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با مهارت ضربه زدن با دست به شیء يا توپ
  •  آشنايی با مهارت ضربه زدن با پا به شیء يا توپ
  •  آشنايی با مهارت ضربه زدن با دست و پا به شیء يا توپ ساکن و در حال حرکت
  •  آشنايی با مهارت ضربه زدن با دست و پا در حال سکون

حیطه مهارتی:

  • مهارت در ضربه زدن با دست به شیء يا توپ در حال سکون يا حرکت
  •  مهارت در ضربه زدن با پا به شیء يا توپ در حال سکون يا حرکت
  •  مهارت در ضربه زدن در حال سکون
  •  مهارت در بهره گيری از حرکات بدن در ضربه زدن های صحيح
  •  مهارت در ضربه زدن با دست به وسيله ی راکت، چوب و …

حیطه نگرشی:

  •  علاقه به يادگيری و اجرای مهارت های حرکتی پايه
  •  علاقه به شرکت در فعاليت های حرکتی و بازی ها

دانستنیهای معلم:

ضربه زدن يکی از حرکات مهارتی است. ضربه زدن با دست و پا (ضربه با سر نيز يکی از حرکات مهارتی است وليکن برای سنين پايين، به دليل احتمال بروز خطر و آسيب، به کار گرفته نمی شود) انجام می گيرد. در حين اجرای اين مهارت در حالت ايستا و حرکت، به شیء و يا توپ ضربه زده می شود.

 

الف) ضربه زدن با پا

نکات اساسی که هنگام اجرای مهارت بايستی رعايت شوند:

  • ابتدا هدف بايد مشخص شود.
  • برای توليد نيروی جنبشی، يک قدم به جلو برداشته می شود.
  • در حالی که چشم و پا در مسير هدف با يک ديگر هماهنگ اند، ضربه زده می شود.
  • هنگام ضربه زدن، حرکت دست، موافق حرکت پا و متناسب با دامنه ی حرکت پای ضربه زننده خواهد بود.
  • پس از ضربه زدن برای هدايت کامل توپ، پا به دنبال آن کشيده می شود.

برخی از ايرادهای معمولی که ممکن است حين اجرا بروز کنند:

  • برنداشتن يک قدم دورخيز
  • عدم هماهنگی چشم و پا و هدف
  • ناهماهنگی حرکت دست با دامنه ی حرکت پا
  • دنبال نکردن مسير حرکت توپ
  • ساکن نگه داشتن بدن بلافاصله بعد از ضربه

 

ب)  ضربه زدن با دست

نکات اساسی که بايد رعايت شوند:

  • برای ضربه زدن حالت راحت و طبيعی به خود بگيرند.
  • نسبت به هدف به پهلو بايستند.
  • پاها برای ايجاد تعادل به اندازه ی کافی باز شده، زانوها کمی خم شوند.
  • اگر از راکت استفاده می شود، آن را در دست برتر قرار دهيد.
  • دست را از آرنج به حالت عمود بر زمين خم کنيد و پنجه ها را به طرف عقب ببريد، به طوری که آرنج به طرف زمين باشد.
  • مسير توپ و حرکت آن را کنترل کنيد.
  • زمانی که توپ به دست ها يا راکت رسيد، به آن ضربه بزنيد.
  • حرکت دست را همراه ضربه ادامه دهيد.
  • وزن بدن را به پای جلو منتقل کنيد.

برخی ايرادهای معمولی که ممکن است بروز کنند:

  • چشم برداشتن از مسير توپ و از دست دادن آن
  • ناهماهنگی در ضربه زدن
  • باز کردن بيش از اندازه پاها
  • به پهلو نايستادن
  • ضعف در تشخيص سرعت توپ يا شیء
  • داشتن حرکات اضافی به هنگام ضربه زدن
  • ناهماهنگی در حرکات اعضای بدن

روش اجرا:

  • ارزش يابی تشخيصی از دانش آموزان به عمل آوريد. از هر کدام بخواهيد در حالت ايستا به توپ ضربه بزنند.
  • مهارت را تدريس کنيد.
  • دانش آموزانی که مهارت را خوب اجرا می کنند، به عنوان الگوی تدريس انتخاب کنيد.
  • دانش آموزان را به گروه های دو نفری يا چند نفری تقسيم کنيد و از آن ها بخواهيد نحوه ی ضربه زدن يک ديگر را مشاهده کنند و ايراداتی را که می بينند، به کمک شما گوشزد کنند.
  • بازی هايی را طراحی کنيد که عنصر ضربه زدن در حالت ايستا در آن محور اصلی باشد، مانند:
  • دانش آموزان حالت ضربه زدن با پا و دست را به خود بگيرند.
  • دانش آموزان به هدف ساکنی ضربه بزنند.
  • دانش آموزان به توپ در حال حرکت ضربه بزنند.
  • دانش آموزان به توپ هايی که در جهات مختلف حرکت می کنند، ضربه بزنند.
  • دانش آموزان به توپی که برای آن ها ارسال شده است، با دست ضربه بزنند.
  • دانش آموزان توپ را به بالا پرتاب کنند و با پا به آن ضربه بزنند.
  • دانش آموزان توپ را به بالا پرتاب کنند و با دست به آن ضربه بزنند.
  • دانش آموزان هنگام ضربه زدن به توپ به طور همزمان بايد علامت هايی را که دوست مقابل آن ها نشان می دهد، بخوانند (مثلاً نشان دادن انگشتان برای اين که فرد تعداد آن ها را بگويد)
  • ضربه زدن به وسيله ی راکت به توپ
  • توپی را بين دانش آموزان پرتاب کنيد و هر دانش آموزی سعی کند با ضربه زدن آن را از خود دور کند.
  • بازی های ابتکاری.

درس چهاردهم / حرکات پايه

اهداف کلی

مهارت در هل دادن و تاب خوردن

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با مهارت هل دادن
  •  آشنايی با مهارت تاب خوردن

حیطه مهارتی:

  • مهارت در هل دادن شیء متحرک
  •  مهارت در هل دادن شیء ثابت
  •  مهارت در تاب خوردن روی ميله ی بارفيکس
  •  مهارت در اعمال نيرو متناسب با شيئی که هل داده می شود.
  •  مهارت در گرفتن ميله در هنگام تاب خوردن
  •  مهارت در به کارگيری اعضای بدن در تاب خورد

حیطه نگرشی:

  • تمايل به يادگيری مهارت های پايه
  •  تمايل به شرکت در فعاليت های حرکتی و بازی ها
  •  تمايل به انجام و اجرای مهارت ها

دانستنیهای معلم:

الف) هل دادن:

 يکی از حرکات غير انتقالی است. در اين مهارت به شیء ساکنی اعمال نيرو می شود که ممکن است به حرکت درآيد، يا ساکن بماند. هنگامی که نيروی وارد بيش از نيروی شیء باشد، شیء به حرکت درمی آيد؛ مثل هل دادن دوست خود يا يک شیء سبک. وقتی نيرويی که به شیء وارد می کنيم، کم تر از شیء و يا مانع (مثل ديوار) باشد حرکت در شیء ايجاد نمی شود.

ب) مهارت تاب خوردن:

 تاب خوردن يا چرخش بدن حول محور دست ها يا يک محور خارجی اغلب با استفاده از نيروی دست ها و پاها صورت می گيرد. در اين حالت، فرد می تواند دايره وار يا به شکل آونگ تاب بخورد. اين مهارت از نوع حرکات غير انتقالی است. برای افزايش سرعت به هنگام حرکت دادن بدن به جلو، می توان از نيروی بيشتری استفاده کرد و برای توقف، کافی است، در هنگام بازگشت، ديگر نيرويی به آن وارد نشود.

ايرادهای معمولی در تاب خوردن:

  • خشک بودن حرکات به جای انعطاف داشتن و آهنگين بودن.
  • تاب خوردن بيش از اندازه شديد، به طوری که کنترل بدن به هم نخورد.
  • ترس از تاب خوردن از ميله های بلند و حلقه های آويزان.

روش اجرا:

  • ارزش يابی تشخيصی از دانش آموزان
  • تدريس و آموزش مهارت
  • حرکات تابی با استفاده از ميله و با حمايت شما انجام شوند.
  • مهارت هل دادن روی شیِء قابل حرکت (صندلی) و غير قابل حرکت توسط تک تک دانش آموزان تجربه شود. دليل حرکت شیء و ثابت ماندن شیء غير قابل حرکت سؤال شود.
  • بازی هايی طراحی شوند که تاب خوردن و هل دادن عناصر اصلی آن ها باشند.
  • رعايت اصول ايمنی را تذکر دهيد.
  • بازی و تمرينات ذيل پيشنهاد می شوند:
  • دانش آموزان در کنار ديوار قرار گيرند و به ديوار نيرو وارد کنند.
  • دانش آموزان پشت به ديوار قرار گيرند و به ديوار نيرو وارد (هل دهند) کنند.
  • دانش آموزان به آرامی دوست خود را که در مقابل او ايستاده است، هل دهند.
  • دانش آموزان در حالتی که از ميله آويزان هستند، به آرامی تاب بخورند.
  • دانش آموزان در حالتی که از ميله آويزان هستند، پاها را به صورت قيچی تاب دهند.
  • بازی های ابتکاری.

درس پانزدهم / اجراى ترکيبى حرکات و مهارت هاى پايه

اهداف کلی

  • کسب مهارت در برخى از شيرين کارى ها (حرکات تقليدى، تشبيهى و ابداعى)

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آشنايى با اندام ها
  •  آشنايى با مهارت هاى پايه
  •  

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در پرش ها
  •  کسب مهارت در تعادل ايستا و پويا
  •  کسب مهارت در ابداع حرکات ترکيبى

حیطه نگرشی:

  •  علاقه مندى به کسب مهارت در انجام حرکات ترکيبى
  •  علاقه به شرکت در فعاليت هاى حرکتى و بازى ها

روش اجرا :

وسايل مورد نياز: گچ يا نوار براى خط کشى، ۴ عدد مخروط پلاستيکى، ۱۰ عدد حلقه، ۲ عدد چوب موازنه و ۱۰ عدد صندوقچه.

دوى با مانع

دانش آموزان را در گروه هاى ۴ تا ۶ نفره در ابتداى دوى با مانع مستقر کنيد. براى هر گروه ۴ تا ۶ نفره يک دور مانع نياز داريد. دانش آموزان روى پاى راست از پايين دست چوب موازنه لى لى مى کنند؛ از داخل حلقه هاى مرتفع مى پرند؛ به دور مخروط هاى پلاستيکى حرکت مى کنند؛ روى پاى چپ از داخل حلقه هاى روى زمين لى لى مى کنند و عقب عقب به سمت دومين چوب موازنه قدم مى زنند. از دانش آموزان بخواهيد با استفاده از مهارت هاى جابه جايى مختلف مثل جست وخيز، چهار نعل و سرخوردن تمرين را ادامه دهند. از هر گروه بخواهيد، يک الگو براى دوى خود بسازد، آن را ياد بگيرد و به گروه هاى ديگر بياموزد.

حرکات جابه جايى

وسايل مورد نياز: سوت و بوق يا زنگ.

دانش آموزان را به صورت پراکنده مستقر کنيد. نوع علام ت دادن را به آن ها نشان دهيد. از آن ها بخواهيد چهار نعل بدوند و با علامت، مسير خود را عوض کنند. جس ت و خيز کنند و با علامت به سرعت توقف کنند؛ وضعيت تعادل را حفظ کنند؛ به سمت راست و چپ سُر بخورند؛ بدن را در سطح پايين نگ ه دارند؛ با استفاده از گام هاى بلند و کوتاه سُر بخورند. از آن ها بخواهيد، چند بار اين تمرينات را تکرار کنند.

تقليد از سرگروه

از دانش آموزان بخواهيد، از جست و خيز، چهار نعل و سُر خوردن استفاده کنند. يکى از دانش آموزان به عنوان سرگروه انتخاب م ىشود و ديگران از او تبعيت م ىکنند. از سرگروه بخواهيد مسيرها، سرعت ها و حرکات خود را عوض کند. از هم بازى ها بخواهيد نق شهاى خود را به نوبت عوض کنند. نزديک ه مبازى ها بايستيد. از نزديک شاهد سرعت يا مسير هم بازى ها باشيد.

چرخش طناب

وسايل مورد نياز: طنابى به طول ۳ متر.

يکى از دانش آموزان در وسط دايره مى ايستد و طناب را در حالى که در انتهاى آن چند گره زده شده است، در دست نگ ه مى دارد. او طناب را به دور دايره و به سمت پاى دانش آموزان مى چرخاند. دانش آموزانى که دور دايره ايستاده اند، بايد در حين عبور طناب، طورى از جاى خود بپرند که گره طناب به پاى آن ها اصابت نکند. هر دانش آموز که طناب به پايش اصابت کند، از دور دايره کنار مى رود. دانش آموز برنده، کسى است که در پايان بازى هنوز سرجاى خود ايستاده است. به دانش آموزان اعلام کنيد مواظب باشند طناب به دور قوزک پاى آن ها گير نکند تا باعث به زمين خوردن آن ها نشود. توجه داشته باشيد دانش آموزى که طناب را در وسط دايره مى چرخاند، آن را مماس با زمين و زير پاى دانش آموزان چرخ دهد. اگر دانش آموز وسط دايره نتواند به خوبى طناب را بچرخاند، بازى از جذابيت برخوردار نمى شود. مواظب باشيد که دانش آموزان دور دايره از دايره خارج نشوند.

پرش از روى مانع

طناب يا روزنام هى لوله شد هاى را با نوک انگشتان دو دست در قسمت جلوى ران ها نگه داريد. کف دست ها بايد رو به پايين باشند. اکنون، با حرکتى سريع و (همراه با پايين آوردن طناب) با دو پا از سوى آن بپريد.

کانگورو

وسايل مورد نياز: يک توپ معمولى يا توپ پلاستيکى به اندازه ى توپ هندبال براى هر گروه. نحوه ى استقرار دانش آموزان: ستونى

اوّلين نفر توپ را بين دو زانو قرار مى دهد « رو » با فرمان و با پرش جفتى به طرف علامتى که گذاشته شده است، مى رود. بعد از چرخش به دور آن به طرف تيم خود برمى گردد و توپ را به نفر بعدى مى دهد. هرگاه توپ از بين دو زانو رها شود، بازيکن بايد توپ را مجدداً بين زانوهايش قرار دهد و از همان جا که توپ افتاده، به بازى ادامه دهد. در اين بازى امدادى بچه هاى کوچک تر بهتر است موقع رفتن به طرف هدف توپ را به جاى زانو بين ران هايشان قرار دهند و در برگشت توپ را با دست حمل کنند.

عبور از زير پل

نحوه ى استقرار دانش آموزان: صفى دو نفر سر يک چوب بلند يا طنابى را مى گيرند آن را به موازات کمر نگاه مى دارند. (درصورت موجود بودن چوب مانع پرش ارتفاع، از آن استفاده کنيد) بقي هى دانش آموزان با مراعات نوبت از زير آن عبور مى کنند. بچه ها نبايد موقع عبور هيچ جاى بدنشان با مانع تماس پيدا کند. درصورت تماس، فرد از دور بازى خارج مى شود. بعد از هر نوبت عبور بچه ها، ارتفاع را چندين سانتى متر پايين بياوريد. بازى ادامه پيدا مى کند تا اين که تنها يک نفر باقى بماند. او برنده ى بازى خواهد بود.

درس شانزدهم / حرکات پايه و وضعيت بدنى

اهداف کلی

مهارت در ضربه زدن با دست و پا درحال حرکت

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با مهارت ضربه زدن با دست به شیء يا توپ در حال حرکت
  •  آشنايى با مهارت ضربه زدن با پا به شیء يا توپ در حال حرکت

حیطه مهارتی:

  • مهارت در ضربه زدن به توپ يا شیء در حال حرکت
  •  مهارت در بهره گيرى از حرکات بدن در ضربه زدن هاى صحيح
  •  مهارت در ضربه زدن با دست به وسيله ى راکت، چوب و… در حال حرکت

حیطه نگرشی:

  •  علاقه به يادگيرى و اجراى مهارت هاى حرکتى پايه
  •  علاقه به شرکت در فعاليت هاى حرکتى و بازى ها

دانستنیهای معلم:

در درس 14 دانستنی های مورد نیاز ذکر شده است.

روش اجرا:

  • ارز شيابى تشخيصى از دان شآموزان درخصوص آنچه قبلاً آموزش داده شده است.
  • تدريس مهارت ضربه زدن در حال حرکت
  • دانش آموزان دو به دو مهارت ضربه زدن با پا و دست را در حالت پويا با نظارت معلّم انجام دهند.
  • بازى هايى را اجرا کنيد که در آن ها ضربه زدن با پا و دست در حالت پويا، محور اصلى بازى باشد.
  • ايرادهاى احتمالى را گوشزد کنيد.

بازى هاى پيشنهادى

  • محوطه اى مثل زمين واليبال روى زمين ترسيم کنيد. دانش آموزان را به دو گروه مساوى تقسيم کنيد و چند توپ در اختيار آن ها قرار دهيد. از آن ها بخواهيد با علامت شما به توپ ها ضربه بزنند و توپ ها را به سمت زمين مقابل ارسال کنند. به آن ها تذکر دهيد که عمل ضربه زدن را بدون مکث و متوقف کردن توپ انجام دهند. اين بازى را به مدت ۵ دقيقه انجام دهيد و پس از استراحتى کوتاه مجدداً فعاليت را شروع کنيد.
  • به هرکدام از دانش آموزان بادکنکى بدهيد و از آن ها بخواهيد که با علامت شما بادکنک را در هوا رها کنند و اجازه ندهند که بادکنک با زمين تماس حاصل کند. آ نها مجازند با دست، پا، سر و بخش هاى ديگر بدن به بادکنک ضربه بزنند.
  • دانش آموزان دو به دو در مقابل يک ديگر قرار گيرند و به وسيل هى پا و دست به توپ ضربه بزنند.
  • دانش آموزان دو به دو در مقابل يک ديگر قرار گيرند و يک نفر توپ را پرتاب کند و ديگرى به آن ضربه بزند (يک بار با پا و يک بار با دست)
  • معلم نقطه اى را در زمين بازى با گچ مشخص مى کند. هر دانش آموز يک توپ در اختيار دارد، و با علامت معلم با پا به توپ ضربه مى زند آن را با خود مى برد و دور محل مشخص شده مى گردد و مجدداً به جاى اوّل باز مى گردد.
  • يک راکت و يک توپ پينگ پنگ در اختيار هر دانش آموز قرار دهيد و از آن ها بخواهيد تعداد ضربات متوالى اى که مى توانند به توپ بزنند، بشمارند.
  • به هر دو نفر دان شآموز يک توپ و يک راکت بدهيد. يکى از آ نها توپ و ديگرى راکت را در دست م ىگيرد. دان شآموزى که توپ را در دست دارد، آن را براى دوست خود پرتاب مى کند و فرد مقابل بايد با راکت به توپ ضربه بزند. بعد از چند بار تکرار، نقش افراد تغيير مى کند.
  • بازى هاى ابتکارى.

درس هفدهم / حرکات پايه

اهداف کلی

  • مهارت در شناخت مفاهيم از طريق حرکت

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آشنايى با مفاهيم جمع و منها از طريق حرکت

حیطه مهارتی:

  •  کسب مهارت در اجراى حرکات انتقالى و غيرانتقالى

حیطه نگرشی:

  •  علاقه به شرکت در بازى ها
  •  علاقه به يادگيرى حرکات صحيح

دانستنیهای معلم:

به دليل علاقه ى دانش آموزان به بازى و فعاليت، معلم مى تواند با بهره گيرى از مهارت هاى حرکتى در جهت آموزش برخى مفاهيم دانشى اقدام کند. بنابراين با وسيله قرار دادن بازى و تحرک در اين جهت برنامه ريزى و تلاش کنيد.

روش اجرا:

  • بيان هدف از تدريس درس و اين که به دانش آموزان بگوييد مى خواهيد از طريق بازى مفاهيم جمع و منها را تمرين کنيم.
  • از آن ها بخواهيد که ايده هاى خود را بگويند.
  • روش ها و بازى هاى پيشنهادى:
  • معلم از دانش آموزان مى خواهد که در فضاى اطراف محوطه ى بازى آزادانه حرکت کنند و با علامت وى و طبق دستور صادره با قرار گرفتن در کنار ي کديگر عدد خواسته شده را نمايش دهند. وقتى معلم مى  گويد ( ۴) هر چهار نفر بايد کنار يکديگر قرار گيرند.
  • معلم دو دايره در بخش هاى مختلف فضاى بازى ترسيم مى کند. دانش آموزان در محلى با فاصله از دايره ها قرار مى گيرند. معلم از دانش آموزان مى خواهد که با علامت او به سمت يکى از دايره ها بدوند. پس از اين که همه ى دانش آموزان در دو دايره قرار گرفتند با پرسش و پاسخ از آن ها درخصوص تعداد نفرات کلاس، تعداد نفراتى که در هر دايره قرار گرفته اند، مفاهيم جمع و منها را تمرين کنند.
  • معلم روى زمين طرحى به شکل زير ترسيم مى کند.

  • معلم براساس تعداد نفرات کلاس عمليات جمع و تفريق را تمرين مى کند؛ مثلاً مى گويد:

۱- ۴ نفر بدوند در داخل مربع

۲- ۵ نفر بدوند داخل مثلث

  • از دانش آموزان سؤال شود چند نفر بايد به داخل دايره بدوند تعداد معينى از دانش آموزان به داخل دايره مى روند. معلم مى تواند روى مفهوم منها نيز بدين شيوه عمل کند.
  • معلم از دانش آموزان مى خواهد که با يک ورق باطله براى خود توپى کاغذى درست کنند. هم زمان معلم روى زمين طرح زير را ترسيم مى کند.

  • معلم از دانش آموزان مى خواهد که به ترتيب توپ هاى کاغذى را به سمت هدف پرتاب کنند. پس از اين که همه ى دانش آموزان عمل پرتاب را انجام دادند، به اتفاق معلم به دايره نزديک مى شوند و به سؤالات معلم پاسخ مى دهند؛ مثلاً معلم سؤال مى کند:
  • چند توپ در داخل دايره قرار دارد؟ (بچه ها بايد عمل جمع را انجام دهند)
  • چند عدد توپ از کل توپ ها در داخل مربع قرار دارد؟ (بچه ها بايد عمل منها را انجام دهند) و بدين صورت پرسش و پاسخ ادامه مى يابد.

درس هجدهم / آمادگى جسمانى و حرکتى

اهداف کلی

  • کسب آمادگى حرکتى (چابکى)

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آشنايى با چابکى

حیطه مهارتی:

  • مهارت در تشخيص تمرينات چابکى
  •  مهارت در انجام برخى تمرينات چابکى

حیطه نگرشی:

  •  علاقه مندى به حفظ و توسعه چابکى و چالاکى بدن
  •  علاقه مندى به انجام تمرينات ويژه چابکى

دانستنیهای معلم:

تمرينات گرم کردن و اصول برگشت به حالت اوّليه فعال را رعايت کنيد.  اطلاعات و نکات مهم از قبيل: رعايت نکات ايمنى، اجراى صحيح حرکات و فوايد و اثرات تمرينات چابکى و … را در فرصت هاى لازم به طور ساده براى دانش آموزان بيان کنيد.

روش اجرا:

تمرين ۱

 دانش آموزان را به دو گروه تقسيم کنيد.  براى هرگروه يک مسير حرکت با مخرو طهايى به فاصل هى ۲ متر ( ۵ مخروط) تعيين کنيد.  با علامت شروع، نفر اوّل هر گروه به شکل زيگزاگ شروع به دويدن از بين موانع مى کند و به خط پايان مى رسد و پس از آن نفر دوم هر گروه الى آخر اين حرکت را انجام مى دهند.

تمرين ۲

 دانش آموزان دوبه دو روبه روى يک ديگر مى ايستند.  براى هر دو دانش آموز خطى به طول ۱ متر روى زمين بکشيد. با صداى سوت به صورت جفت پا از روى خط مى پرند. اين حرکت ۱۰ تا ۱۵ مرتبه به صورت متوالى تکرار مى شود.

تمرين ۳

 دو صندلى يا دو مخروط را به فاصل هى ۵ متر از ي کديگر قرار دهيد.  از دانش آموزان بخواهيد با علامت سوت، به صورت ۲ رفت و برگشت بين صندلى ها بدوند.  براى ايجاد تنوع مى توانيد، فاصل هى بين صندلى ها را کم يا زياد کنيد.

درس نوزدهم / حرکات پايه و وضعيت بدنى

اهداف کلی

  • مهارت در، جاخالى دادن

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آشنايى با مهارت جاخالى دادن
  • آشنايى با شيوه هاى مختلف جاخالى دادن

حیطه مهارتی

  •  آشنايى با مهارت جاخالى دادن
  • آشنايى با شيوه هاى مختلف جاخالى دادن

حیطه نگرشی:

  • رعايت و تمايل به اجراى صحيح حرکات
  •  علاقه مندى به حرکات و بازى هاى تعادلى و شيرين کارى ها

دانستنیهای معلم:

مهارت جاخالى دادن يکى از حرکات انتقالى است. تغيير مسير يا جاخالى دادن، حرکت تند و سريعى است که سبب مى  شود فرد با تغيير مسير دادن از يک مانع ثابت يا متحرک عبور کند و با چرخش بدن، از آن دور شود.

نکات اساسى که بايستى رعايت شوند:

  • تغيير مسيرها بايستى به سرعت انجام گيرد.
  • براى اجراى بهتر مهارت، بدن بايد از انعطاف مطلوبى برخوردار باشد.

برخى از ايرادهاى معمولى هنگام اجراى مهارت جاخالى دادن

  • خم نکردن زانوها
  • مکث طولانى به منظور تغيير مسير دادن
  • انجام حرکات خشک و غيرطبيعى

روش اجرا:

  • قبل از آموزش دانش آموزان، با اجراى بازى ميزان مهارت هرکدام از آن ها را درجاخالى دادن « گرگم به هوا » ارزيابى کنيد.
  • دانش آموزان يا دانش آموزى را که مهارت بيشترى دارد، به عنوان الگوى تدريس خود انتخاب کنيد و حرکات آن ها را به دانش آموزان ديگر نشان دهيد.
  • مهارت را آموزش دهيد.
  • دانش آموزان را به دو گروه تقسيم کنيد. يک گروه را انجام دهد و گروه ديگر حرکات جاخالى « گرگم به هوا » بازى دانش آموزان را زيرنظر گرفته و شمارش کند.
  • در صورت لزوم در حين بازى، توضيحات تکميلى را ارائه کنيد و ايرادهاى احتمالى را گوشزد کنيد.
  • بازى هايى را اجرا کنيد که مهارت جاخالى دادن رکن اصلى آن باشد، مثل:
  • دانش آموزان در حالت دويدن با شنيدن صداى سوت معلم به طور ناگهانى تغيير مسير دهند.
  • در حالى که يکى از دوستان در مقابل ديگرى ايستاده است، بدن خود را به يک سمت متمايل کند و سريعاً از جهت مخالف از مقابل وى عبور کند.
  • در حالى که يکى از دانش آموزان سعى مى کند، ديگرى را لمس کند، آن دان شآموز با حرکات جاخالى مانع از تماس دست وى با بدن خود مى شود.
  • سعى کنند وارد محوطه اى که مشخص شده و يک نفر به عنوان نگهبان در جلوى آن ايستاده است، بشوند. با استفاده از حرکات سريع قبل از اين که نگهبان فرد را لمس کند وارد آن محوطه شوند.
  • و اجراى بازى هاى « دست رشته » ،« گرگم به هوا » ،« وسطى » .

درس بیستم / حرکات پايه و وضعيت بدنى

اهداف کلی

  • آشنايى با وضعيت هاى بدنى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آشنايى دانش آموزان با اندازه هاى ميز و صندلى و طرز درست نشستن روى صندلى و استفاده از ميز
  •  آشنايى دانش آموزان با شيوه ى درست حمل اشيا
  •  آشنايى دانش آموزان با فرم هاى بدنى درست در هنگام فعاليت بدنى (حالت هاى ايستاده)
  •  آشنايى و آگاهى دانش آموزان از وضعيت هاى مختلف بدنى در هنگام ورز

حیطه مهارتی

  •  کسب مهارت در حفظ و نگهدارى بدن در حالات مختلف نشستن و فعاليت
  •  کسب مهارت در حمل صحيح اشيا

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به کسب و حفظ تندرستى از طريق پرهيز از انجام کارها و حرکات خطرناک

دانستنیهای معلم:

  • با استفاده از روش حل مسئله و سؤال و جواب مطالب کتاب (پوستر) را تدريس کند.
  • هنگام بحث با دان شآموزان، مى تواند از وجود آ نها به عنوان يک الگو همانند شکل هاى داخل کتاب استفاده کند.
  • جواب هاى درست را (شکل هايى که حالت درست را نشان مى دهند) علامت گذارى کنند.
  • براى اين که کلاس نشاط انگيز باشد و خسته کننده نشود، مى توان از بازى هاى مختلف جهت تفهيم بهتر مطالب استفاده کرد و آن ها را به فعاليت نيز واداشت.
  • فرم هاى درست را به شکل تمرينى در کلاس اجرا کنند.
  • از آن ها خواسته شود آن چه که فراگرفته اند، از اين به بعد رعايت و آن ها را به والدين و اعضاى خانواده نيز نشان دهند.
  • درلوح حرکات پايه و وضعيت بدنى، ايستادن و فعاليت بدنى، هدف اين است که فرم درست و بهتر را در حالات مختلف به دانش آموزان بياموزيم و تفاو تها را گوشزد کنيم؛ مثلاً فرم ايستادن در درون دروازه ى فوتبال براى دريافت يک سوت با فرم ايستادن در صف و يا پرتاب توپ بسکتبال تفاوت مى کند و اين تفاوت ها را دانش آموزان بايد بفهمند.
  • در ادامه ى درس، نشستن  اندازه ى ميز و صندلى، هدف اين است که به دانش آموزان کمک کنيد تا در انتخاب ميز و صندلى خود اطلاعاتى کسب کنند و از آثار و مضرات استفاده از ميز و صندلى هاى نامناسب آگاهى پيدا کنند. به آن ها بياموزيد که با شرايط ذيل ميز و صندلى خود را انتخاب کنند:

الف)  ميز بايد حداقل نصف قد آن ها ارتفاع داشته باشد.

ب)  صندلى بايد حداقل يک سوم قد آن ها ارتفاع داشته باشد.

ج)  نشيمنگاه صندلى ۱۰ تا ۱۵ درجه شيب رو به جلو داشته باشد تا با استفاده از يک بالشتک کوچک بتوان سُرخوردن فرد را خنثى کرد. سطح ميز بايد ۱۵  ۱۰ درجه نسبت به افق و به سمت فرد شيب داشته باشد. در اين صفحه شکل سمت راست پايين صفحه تقريباً تصوير درستى را ارائه کرده است و ميز و صندلى مناسب فرد است. در تصوير بالا ميز و صندلى نامناسب انتخاب شده اند و در شکل سمت چپ پايين نيز ميز و صندلى ها بزرگ تر از قد دانش آموز هستند.

  • در صفحه ى کتاب دانش آموز (درس ۳: راه رفتن حمل اشيا) هدف اين است که آگاهى لازم درباره ى راه رفتن درست و حمل کيف يا اشيا را فراهم کنيد و همچنين مشکلاتى را که در صورت عدم رعايت اصول در هنگام راه رفتن و حمل اشيا به وجود مى آيند، از راه پرسش و پاسخ و يا اجراى عملى به آن ها تفهيم شود. درخصوص حمل کيف مدرسه بهترين حالت حمل آن به صورت کوله پشتى است که البته قرار گرفتن درست کوله در پشت، تناسب بين کيف و قد دانش آموز نيز بايد گوشزد شود. در شکل بالا سمت راست کودکى که به شکل غلط کيف را حمل مى کند، نشان داده شده است و در بقيه ى حالت ها شکل درست حمل کيف نمايش داده شده است. در تصوير بالا سمت چپ، دانش آموز سمت راست کيف خود را به شکل درست در پشت کمر خود قرار نداده است. اگر دانش آموزان در طى درس به اين نتيجه گيرى رسيدند که در صورت عدم رعايت اصول، مشکلات ساختارى پيدا کرده و زودتر خسته مى شوند، هدف درس برآورد ه شده است.
  • هدف اين است که دانش آموزان از شکل هاى درست بدنى در اجراهاى ورزشى آگاهى پيدا کنند. (حداقل رشته هاى ورزشى رايج در مدرسه). نکته ى مهم اين است که دانش آموز پى ببرد و تجربه کند، در ورزش يک حالت ثابت و بى حرکت وجود ندارد و در هر لحظه و بنا به شرايط تغيير خواهد کرد. لازم است که فر مهاى درست مهار تهاى پاي هاى ورز شهاى رايج را به دانش آموزان نشان دهيد (مثلاً شکل ساعد زدن و پنجه زدن در واليبال، پرتاب توپ در بسکتبال، حالت شوت زدن در فوتبال و …).

درس بیست یکم / موارد ايمنى در ورزش

اهداف کلی

  • شناخت برخى از اصول ايمنى در ورزش

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آشنايى با زمان توقف فعاليت ورزشى
  •  آشنايى با ابزار و وسايل خطرآفرين هنگام بازى و ورزش

حیطه مهارتی

  •  مهارت تفکر
  •  مهارت حدس زدن
  •  مهارت بحث و گفت وگو
  •  مهارت در برقرارى ارتباط

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به رعايت اصول ايمنى در ورزش

دانستنیهای معلم:

تقسيم کلاس به چند گروه، توجيه گروه ها به مشورت درباره ى سؤالات و پاسخ گويى توسط سرگروه پس از اجازه ى معلم

روش اجرا:

  • معلم: آيا فردى که بيمار است، مى تواند بازى کند؟ چرا؟ پاسخ: خير
  • حتى تب و سرماخوردگى مى تواند هنگام ورزش به کار منظم قلب لطمه بزند و به آن فشار بياورد.
  • بازى در هنگام بيمارى، شدت آن را افزايش مى دهد.
  • معلم: بچه هايى که بيمار هستند چه کار بايد انجام دهند؟
  • پاسخ:
  • تا پايان بيمارى در بازى شرکت نکنند.
  • کسانى که بيمارند، حتماً به معلم خود اطلاع دهند.
  • براى ورزش و شرکت در کلاس تربيت بدنى از پزشک اجازه بگيرند.
  • معلم: در سال گذشته با برخى از وسايل خطرناک که نبايد به هنگام ورزش کردن به همراه داشته باشيد، آشنا شديد.
  • سؤال: اين وسايل چه بودند و چه خطراتى را به وجود مى آورند؟
  • پاسخ:
  • انگشتر، دستبند، گوشواره، ساعت، گردن بند، مداد، خودکار و هرچيز نوک تيز و برنده. اين وسايل ممکن است به ما و ديگران برخورد کند و باعث آسيب شود.
  • عينک، ممکن است در اثر برخورد توپ و دست بازيکن ديگرى بشکند و به چشم ما آسيب برساند.
  • اگر بند کفش ما باز باشد ممکن است زير پاى خودمان و يا ديگران بماند و به زمين بخوريم.
  • خوردن آدامس و يا شکلات هنگام بازى مى تواند خطرناک باشد، چون ممکن است وارد راه هاى تنفسى شده، موجب خفگى شود.
  • وجود تير دروازه ى هندبال و غيره در حياط. در هنگام بازى بايد مراقب اطراف خود باشيم تا به آن ها برخورد نکنيم.
  • همچنين آويزان شدن از تير دروازه ى هندبال ممکن است منجر به سقوط آن و آسيب رسيدن به ما و ديگران شود. (با استفاده از تصاوير)
  • پاسخ خودآزمايى
  • سؤال ۱ به علت بيمارى و يا شکستگى يکى از اعضاى بدن که بيمارى ما را بيشتر مى کند.
  • سؤال ۲ گردن بند، ساعت، انگشتر، مداد، کفش غيرورزشى.

درس بیست دوم / حرکات پايه و وضعيت بدنى

اهداف کلی

مهارت در ضربه زدن با دست و پا

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آشنايى با ضربه هايى که درحدّ بالاتر از کمر و سرهستند.

حیطه مهارتی

  •  مهارت در ضربه زدن با دست به شیء در بالاتر ازحد کمر
  •  مهارت در ضربه زدن با دست به شیء در حدّ بالاتر از سر
  •  مهارت در بهره گيرى از حرکات بدن در ضربه زدن
  •  مهارت در به کارگيرى از وسايل (راکت، چوب و …) در زدن ضربات بالاتر از کمر و سر

حیطه نگرشی:

  • علاقه به يادگيرى در اجراى مهارت هاى حرکتى پايه
  •  علاقه به شرکت در فعاليت هاى حرکتى و بازى

روش اجرا:

  • از دانش آموزان بخواهيد انواع ضربه زدن را که قبلاً آموخته اند، اجرا کنند.
  • در اين جلسه روى ضربه زدن به توپ و شیء که در حدّ بالاتر از کمر و حتى سر قرار دارد، تمرين شود.

بازى هاى پيشنهادى

  • معلم از دانش آموزان مى خواهد که در کنار ديوار قرار گيرند و با علامت معلم به هوا جهش کرده، با دست به بالاترين نقطه اى که مى توانند ضربه بزنند. بررسى کنيد که کدام دانش آموز بالاترين نقطه را لمس مى کند.
  • هر دانش آموز بادکنکى را در اختيار مى گيرد سعى مى کند در محدود هى زمانى که معلم مشخص مى کند، بادکنک را با ضربات بالاى سر در هوا نگه دارد.
  • هر دو دانش آموز يک توپ در اختيار دارند. يکى توپ را پرتاب مى کند (بالاى سر دوست خود) و فرد مقابل بدون درنگ به آن توپ ضربه مى زند، سپس وظايف تغيير مى کند.
  • چند دايره در روى زمين رسم مى شود و دانش آموزان در اين چند دايره تقسيم مى شوند و هر گروه يک بادکنک در اختيار مى گيرد. با علامت معلم، دانش آموزان هر گروه سعى مى کنند با ضربات دست بادکنک را در هوا نگه دارند. هر گروهى که بادکنک او از دايره خارج شود و يا به آن ضربه اى پايين تر از حد کمر بزند، بازى را ادامه نمى  دهد. آخرين گروهى که بيشتر از ديگران بادکنک را در بالاى سر حفظ کرده باشد، برنده معرفى مى شود.
  • با استفاده از طناب فضاى مثل زمين واليبال آماده مى شود. دانش آموزان به دو گروه مساوى تقسيم مى شوند و در دو طرف طناب قرار مى گيرند. معلم توپى را در اختيار آن ها قرار مى دهد و آن ها بايد با پاس دادن به يک ديگر (البته توپ پايين تر از حد کمر نبايد بيايد) توپ را به زمين مقابل ارسال کنند. هر تيم مى تواند حداکثر پنج ضربه به توپ بزند.
  • بازى هاى ابتکارى.

درس بیست سوم / اجراى ترکيبى حرکات در مهارت هاى پايه

اهداف کلی

کسب مهارت در برخى از شيرين کارى ها (حرکات تقليدى، تشبيهى، ابداعى مربوط به رشته هاى ورزشى)

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آشنايى با انواع مهارت هاى پرش

حیطه مهارتی

  • کسب مهارت در انواع پرش ها
  •  کسب مهارت در ترکيب مهارت ها

حیطه نگرشی:

  •  علاقه مندى به اجراى مهارت هاى ترکيبى

روش اجرا:

فعاليت با طناب بلند

وسايل مورد نياز: طناب بلند

دانش آموزان را به صورت يک صف مستقر کنيد. دو نفر طناب را، آهسته از سمتى به سمت ديگر حرکت مى دهند و نفرات ديگر در کنار طناب مى ايستند و به نوبت از روى آن مى پرند. از دانش آموزان بخواهيد جاهاى خود را تغيير دهند و افراد گردانند هى طناب نيز فرصت تمرين و پرش از طناب را داشته باشند.

پرش جفت پا و رفت و برگشت

در حالى که هر دو پا نزديک هم قرار دانش آموزان يک بار از روى طناب پرش مى کنند. در حالى که هر دو پا نزديک هم قرار دارد، دانش آموزان با يک جهش رفت و برگشت « پرش سنگين، پرش سبک »  در هر نوبت از روى طناب مى پرند.

 حرکت از جلو و پشت طناب

 دانش آموز از روى طنابى که به سمت او مى  چرخد، مى  پرد و بار ديگر از پشت طناب به بيرون مى رود. از دانش آموزان بخواهيد به تمرين از روبه پشت طناب بپردازند، سپس جاى آن ها را تغيير دهید در حالى که سرود مى خوانيد 2/4/6 و20 بار از  روی طناب بپريد (تعداد خطاها را بشماريد).

پيشنهاد: به جاى تمرينات ذکر شده در بخش محتواى آموزشى مى توان از اين بازى ها هم استفاده کرد.

عبور از دست ها

به دانش آموزان بگوييد: دست ها را گره کنند و جلوى بدن بگيرند. بدن را به جلو خم کنند و از روى دست هاى گره خورده، ابتدا پاى راست و سپس پاى چپ را عبور دهند.

پرش پاشنه

به دانش آموزان بگوييد: به سمت بالا بپرند و سعى کنند در حالت پرش، پاشنه ها را به بالا و پهلو آورده و آن ها را با هر دو دست لمس کنند.

صندلى هوايى

به دانش آموزان بگوييد: بايستند و در حالى که پاها از يک ديگر باز هستند و دست ها به طرف جلو و در ارتفاع قرار دارد، به هوا بپرند و سعى کنند زانوهاى خود را به کف دس تها رسانده و به شکل صندلى درآورند. اين عمل را تکرار کنند و هر بار بالاتر بپرند.

اگر بمانى، برنده ميشى

نحوه ى استقرار دانش آموزان: دايره يا مربع هر گروه در داخل دايره اى قرار مى گيرد. با علامت مربى بازى شروع مى شود و هريک از افراد سعى مى کند ديگرى را به وسيله ى هل و فشار دادن از درون دايره خارج سازد. نفرى که از دايره خارج شود، بازنده و آخرين نفرى که در دايره مانده است، برند هى بازى شناخته خواهد شد.

درس بیست چهارم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • کسب انعطاف پذيرى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با مفهوم انعطاف پذيرى و اصول اساسى تمرينات کششى
  •  آشنايى با برخى از تمرينات کششى جهت انعطاف پذيرى عضلات مختلف بدن

حیطه مهارتی

  •  توانايى انجام برخى تمرينات کششى بر روى عضلات مختلف

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به انجام تمرينات کششى
  •  انگيزه در انجام تمرينات کشش قبل از حرکات ورزشى

دانستنیهای معلم:

  • قبل از شروع تمرينات کششى، حتماً عضلات و مفاصلى که قرار است تحت کشش قرار بگيرند، خوب گرم شوند و درجه حرارت بدن بالا رود.
  • کشش ها را همواره از شدت و زمان کم، به شدت و زمان بيشتر ختم کنيد.
  • اطلاعات و نکات مهم دربار هى فوايد آثار تمرينات کششى، شيو هى صحيح انجام تمرينات کششى و نکات ايمنى و… را در حين يا فواصل تمرينات به دانش آموزان يادآورى کنيد.
  • از کشش بيش از حد عضلات و فشار آوردن بيش از حد به دانش آموزان پرهيز کنيد و آن ها را نسبت به عواقب آن آگاه کنيد.
  • در صورت وقوع هرگونه آسيب احتمالى، عمل کشش متوقف و آسيب ديدگى بررسى شود.

روش اجرا:

حرکت اوّل: کشش عضلات ساق پا  عضلات ران

  • دانش آموزان در يکى از وضعيت هاى استقرار صفى يا نيم دايره در مقابل شما قرار مى گيرند و حرکات زير را به ترتيب انجام مى دهند:
  • دانش آموزان در حالت ايستاده يک پاى خود را از زانو به عقب خم کنند و پنج هى پا را با دست موافق بگيرند و به سمت بالا حرکت دهند تا در عضلات ساق پا کشش ايجاد شود. پس از ۱۰ تا ۱۵ ثانيه پاى بعدى را مورد کشش قرار دهند.
  • در حرکت بعدى دانش آموزان پا را از زانو به عقب خم کنند و مچ پا را با دست موافق بگيرند. سپس از مفصل ران پاى خود به سمت عقب حرکت دهند تا در عضلات چهار سر ران کشش ايجاد شود. اين حرکت را به مدت ۳ تا ۱۵ ثانيه ادامه دهند، سپس پاى بعدى را مورد کشش قرار دهند.
  • دانش آموزان در يک ستون با فاصله ى يک دست از ديوار مى ايستند. سپس با بدن کاملاً کشيده به طرف ديوار متمايل شده، کف دست ها را به ديوار تکيه مى دهند (پاشنه ى پاها از زمين جدا نمى شود.) ۱۰ تا ۱۵ ثانيه مکث مى  کنند تا عضلات پشت ساق پا کاملاً کشيده شود.

حرکت دوم: کشش عضلات تنه

 دانش آموزان روى شکم مى خوابند. کف دست ها را در طرفين بدن روى زمين (تشک) قرار مى دهند. بالاتنه را از زمين جدا مى کنند و به سمت بالا و عقب قوس مى دهند. ۱۰ تا ۱۵ ثانيه مکث کنيد. تا عضلات سينه اى، شکمى، چهارسرران و ساعد کشيده شود.

درس بیست پنجم/ آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • بهبود استقامت عضلانى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با واژه ى استقامت عضلانى
  •  آشنايى با برخى تمرينات ويژه ى استقامت عضلانى

حیطه مهارتی

  •  توانايى تشخيص تمرينات استقامت عضلانى
  •  توانايى انجام برخى تمرينات استقامت عضلانى

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به انجام تمرينات استقامت عضلانى
  •  ايجاد انگيزه براى توسعه و بهبود استقامت عضلات مختلف بدن

روش اجرا:

حرکت اوّل : استقامت عضلات پايين تنه

 دانش آموزان در يک ستون به فاصله ى يک دست روى زمين مى نشينند. درحالى که از دست ها در پشت به حالت تکيه گاه استفاده مى کنند، حرکات زير را به ترتيب انجام مى دهند:

  • به دست ها تکيه کرده، پاها را از زمين جدا مى کنند و حرکت قيچى را در عرض انجام مى دهند. اين حرکت را ۵ تا ۱۰ مرتبه تکرار مى کنند.
  • حرکت قبلى را به صورت قيچى در طول و به صورت بالا و پايين انجام مى دهند. ( ۱۰ تا ۱۵ مرتبه تکرار)
  • به حالت نشسته روى زمين، دست ها را تکيه داده، پاها کاملاً به جلو کشيده مى شود. با علامت معلم پاها از زمين جدا شده مفصل زانو و ران جمع و باز شود. ( ۱۰ تا ۱۵ مرتبه تکرار)
  • به حالت حرکت قبلى روى زمين نشسته، با علامت معلم پاها از زمين جدا مى شود و حرکت پاى دوچرخه را به مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانيه انجام مى دهند.

حرکت دوم : استقامت عضلات بالاتنه

  • دانش آموزان را با توجه به تعداد به چند دسته تقسيم کنيد.
  • از هر گروه مى خواهيم به نوبت روبه روى ديوار به فاصله ى يک دست از ديوار بايستند. به سمت ديوار متمايل شوند و کف دست ها را روى ديوار قرار دهند و درحالى که بدن کشيده و صاف است، آرنج ها را خم کرده، سينه را به ديوار نزديک کنند و به حالت شناى سوئدى ۱۰ مرتبه اين حرکت انجام شود.
  • دانش آموزان به فاصل هى يک دست روى زمين مى نشينند و پاها کشيده و ثابت رو به جلو قرار مى گيرد. با علامت معلم توپى را با دو دست گرفته از يک طرف بدن در مسير نيم دايره از بالاى سر به طرف ديگر بدن مى برند و دوباره به جاى اوّل برمى گردانند. اين حرکت ۱۰ تا ۱۵ مرتبه تکرار مى شود.

درس بیست ششم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • بهبود استقامت قلبى  عروقى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با مفهوم استقامت قلبى  عروقى
  •  آشنايى با برخى تمرينات استقامت قلبى  عروقى

حیطه مهارتی

  • توانايى تشخيص فعاليت هاى استقامتى
  •  توانايى انجام برخى تمرينات استقامتى

حیطه نگرشی:

  •  علاقه مندى به انجام تمرينات استقامتى
  •  انگيزه براى توسعه و بهبود وضعيت قلبى  عروقى

دانستنیهای معلم:

  • از دانش آموزان بخواهيد سرعت و ريتم خود را تنظيم کنند و هماهنگ با هم به دويدن ادامه دهند.
  • از دانش آموزان بخواهيد در حين دويدن فاصله ى خود را با نفر جلويى تنظيم کنند.
  • اطلاعات و نکات لازم درباره ى چگونگى دويدن و تقسيم کار، انرژى، سرعت و ريتم دويدن و نحو هى تنفس، اصول حرکتى و بيومکانيکى مهم در دويدن، نحو هى حرکت دست ها و پاها و وضعيت بدن در هنگام دويدن و اصول نکات ايمنى و … را درحين و يا فواصل تمرينات به دانش آموزان يادآورى کنيد.
  • دويدن به شکل راه رفتن تند يا دويدن آرام صورت مى گيرد و سعى شود تا پايان زمان مشخص در دويدن توقف به وجود نيايد.
  • از دانش آموزان درباره ى وضعيت قلبى تنفسى خود از جمله تغييرات ضربان قلب، تعداد تنفس، تغييرات دما و … قبل و بعد از تمرين بازخورد گرفته و در مورد فوايد و آثار تمرينات استقامتى مختصرى توضيح دهيد.
  • به اصل تفاوت فردى توجه کنيد و از دانش آموزان بخواهيد در انجام حرکات سخت احتياط کنند.

روش اجرا:

  • دانش آموزان در وضعيت استقرار صفى با توجه به تعداد آن ها در يک، دو يا چند صف قرار مى گيرند.
  • با علامت معلم به صورت آرام و دوى نرم، به دور زمينى که در حياط مدرسه براى دويدن مناسب باشد، مى دوند.
  • دويدن نرم به مدت ۱۰ دقيقه ادامه مى يابد.
  • پس از اتمام دويدن، از دانش آموزان بخواهيد بدون اين که صف را به هم بزنند، پشت سرهم به راه رفتن ادامه دهند.

دست ها را بازکنند در حالت سربالا نفس عميقى بگيرند، سپس خم شوند و عمل بازدم را انجام دهند. چند مرتبه اين عمل را تکرار کنند تا ضربان قلب و تعداد تنفس آن ها کاهش يابد.  هما نطور که دانش آموزان راه مى  روند، با علامت معلم هر گروه آماده مى شوند و به ترتيب حرکات زير را انجام مى دهند:

  • دانش آموزان پشت به مسير حرکت (ابتداى زمين بازى) مى ايستند و با فرمان معلم برمى گردند و طول مسير زمين (بسکتبال) را مى دوند.
  • يک رشته کش به ارتفاع ۲۰ سانتى متر از سطح زمين و به طول ۸ متر مى کشند و هر گروه به نوبت ۱۰ تا ۱۵ مرتبه پرش جفت زيگزاگ از روى آن انجام مى دهند.
  • دانش آموزان مسير ۲۰ مترى از پيش تعيين شده را مى دوند در انتهاى مسير توپى را که در دست معلم است، با پرش لمس مى کنند.
  • دانش آموزان روى پاى چپ لى لى مى کنند و با علامت معلم بقيه ى مسير را با پاى مخالف لى لى انجام مى دهند.

درس بیست هفتم / کسب مهارت در اجراى ترکيبى حرکات و مهارت هاى پايه

اهداف کلی

مهارت در شناخت مفاهيم از طريق فعّاليّت ( جهت يابى ۲ ).

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با بازى هاى ورزشى
  •  آشنايى با مهارت هاى پايه

حیطه مهارتی

  •  انجام ترکيبى مهارت هاى پايه در بازى ها

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به انجام ترکيبى مهارت هاى پايه در بازى ها

روش اجرا:

دانش آموزان را به صورت پراکنده مستقر کنيد. از آن ها بخواهيد: خود را بالا بکشند و با صداى طبل خود را روى زمين بيندازند.

اين حرکت را:

  • با سرعت تکرار کنند.
  • به آهستگى تکرار کنند.
  • وانمود کنند که عروسک خيمه شب بازى هستند و عروسک گردان، بندهايشان را براى اين که بلند شوند، بالا مى برد و ناگهان بندهايشان پاره مى شود.
  • مچ دست ها، دست ها، سر، شانه ها و پاهايشان را به زمين بيندازند.
  • بدنشان را به حالت هاى مختلف بکشند و با علامت روى زمين بيفتند، بدنشان را جمع کنند.
  • وانمود کنند که قطعه اى يخ در حال آب شدن هستند.
  • از دانش آموزان بخواهيد حرکات زير را بدون وقفه و به دنبال هم تکرار کنند.
  • چهار قدم راه بروند، بدنشان را به طرف بالا بکشند و سپس به طرف پايين کوتاه کنند؛ قدم بزنند، قدم بزنند، قدم بزنند، قدم بزنند، بدنشان را به طرف بالا بکشند، بدنشان را به طرف پايين کوتاه کنند.
  • با پرش لى لى يا جست و خيز حرکت را تکرار کنند. شکل سطح متوسط را به خود بگيرند. هربار که صداى طبل را مى شنوند، حرکت جديدى را به شما نشان دهند. (مثلاً: پهن، باريک، بزرگ و کوچک شوند)
  • تا وقتى که دانش آموزان به ساختن اشکال مى پردازند، طبل بزنيد.
  • چهار قدم راه بروند و سپس بدنشان را بلند، متوسط و کوتاه کنند.
  • با پرش، لى لى و جست وخيز حرکت را تکرار کنند.

 سطوح: حرکات در ارتفاعات مختلفى يعنى بلند، متوسط و کوتاه انجام مى شود (به عنوان مثال: ايستادن روى انگشتان پا، ايستادن معمولى و چمباتمه زدن).

 به زمين افتادن: از دانش آموزان بخواهيد، روى زمين بيفتند، بگذارند جاذب هى زمين آن ها را به سمت پايين بکشد، تصور کنند که هيچ استخوانى در بدنشان نيست.

 از آن ها بخواهيد، بپرند و با پاهاى خود سه چيز متفاوت بسازند. پاها را از هم بازکنند و به هم بچسبانند، جلو و عقب بگذارند، به صورت ضربدر روى هم قرار دهند.

 تکرار کنند، چند حرکت ديگر با پا را نشان دهند.

پرش:

وسايل مورد نياز: براى هر دانش آموز يک جاى مربع شکل  يک وسيله ى هشداردهنده دانش آموزان را در مربع هاى پراکنده مستقر کنيد.

از آن ها بخواهيد:

  • بپرند و روى پا فرود آيند.
  • بپرند و اشکال مختلفى را با استفاده از دست ها، در جلو، طرفين و روى سر درست کنند.
  • با استفاده از پاها و دست ها شکل هاى مختلفى بسازند.
  • از جاى خود ۱۰ بار به بيرون بپرند.
  • با ۱۰ پرش به جاى خود برگردند.
  • از آن ها بخواهيد، به صورت عقب عقب، ۱۰ بار بپرند، سپس به راست و چپ بپرند.

لى لى:

وسايل مورد نياز: براى هر دانش آموز يک جاى مربع شکل  يک وسيله ى هشداردهنده دانش آموزان را در مربع هاى پراکنده مستقر کنيد.

از آن ها بخواهيد:

  • لى لى کنند و با همان پا فرود آيند.
  • روى پاى راست لى لى کنند؛ روى پاى چپ لى لى کنند.
  • روى پاى راست لى لى کنند و بچرخند. روى پاى چپ لى لى کنند و بچرخند.
  • لى لى کنند و با دست ها و پاى آزاد، شکل بسازند.

هل دادن و کشيدن:

  • دانش آموزان را به صورت پراکنده مستقر کنيد.
  • هل دادن و کشيدن را توضيح و نشان دهيد.

هل دادن: هل دادن به معناى فشار دادن قسمتى از بدن با زور به يک شیء و به منظور جابه جا کردن آن شیء از يک نقطه به نقط هى ديگر است.

کشيدن: کشيدن به معناى به کارگيرى نيرو به منظور حرکت دادن يک شیء به سمت بدن است.

از آن ها بخواهيد:

  • با يک دست، دو دست، يک پا، دوپا و سر هل بدهند.
  • با به کار بردن اين اندام شیء را بکشند.
  • شیء سنگينى را به سمت جلو، پايين و از پهلو هل دهند.
  • با سرعت يا به آهستگى هل دهند و بکشند.
  • با حرکات پرقدرت هل دهند.
  • درحالى که شیء را مى کشند، حرکت را تکرار کنند.
  • چهار قدم راه بروند، روى زمين بيفتند. درحالى که به سمت پايين خود را کوتاه کرده اند، شیء را هل بدهند و بکشند.

امدادى چيدن و برچيدن:

وسايل مورد نياز: قطعات چوب /نحوه ى استقرار دانش آموزان: ستونى

کلاس به دو گروه تقسيم مى شود و به موازات هم در دو ستون پشت خط شروع مى ايستند. در فاصله ى ۶ مترى هر ستون دايره هايى به قطر نيم متر که از يک ديگر يک متر فاصله دارند، روى زمين کشيده مى شود.

در کنار هر خط شروع به تعداد دايره ها توپ يا چوب استوانه اى شکل يا قوطى هاى حلبى قرار مى دهيم. با فرمان مربى افراد اوّل هر ستون يکى از اشياى کنار خط شروع را برمى دارند و با سرعت به سمت دايره ى اوّلى مى دوند. آن را داخل دايره قرار مى دهند و به سرعت برمى گردند و دست خود را به نفر بعدى زده، خود به آخر ستون مى روند. نفر بعدى نيز مانند او يکى ديگر از اشيا را برمى دارد و به سرعت در دايره ى دوم قرار مى دهد. بازى همچنان ادامه مى  يابد تا تمام اشيا داخل دايره ها قرار گيرند (چيدن). اين بار کسى که آخرين شیء را در داير هى آخر قرار مى دهد، به مجرد مراجعت نفر بعدى بايد حرکت کند و شیء داخل اوّلين دايره را با خود بياورد. اين عمل مرتب توسط افراد بعدى انجام مى گيرد تا کلّيه ى اشيا از داخل دايره ها جمع آورى گردد (برچيدن) بازى ادامه مى يابد و برنده گروهى است که زودتر امدادى خود را به پايان برساند.

مقررات

  • تا نفر دونده دست نفر بعدى را لمس نکند، او حق حرکت ندارد.
  • افراد ستون بايد هميشه پشت خط شروع قرار بگيرند.
  • اشيا حتماً بايد در وسط دايره قرار بگيرد.
  • تعداد دايره ها و اشيا بستگى به تعداد افراد کلاس دارد.

طنا ب بازى:

وسايل مورد نياز: دو عدد طناب بازى/نحوه ى استقرار دانش آموزان: ستونى

کلاس به دو گروه تقسيم مى شود. هرگروه داراى يک طناب است. بازى به اين ترتيب شروع مى شود که افراد اوّل هر گروه با طناب زدن تا فاصله ى معينى که قبلاً تعيين شده، مى روند و برمى گردند و طناب را به نفر بعدى گروه خود مى دهند و خود به آخر صف مى روند. گروهى که زودتر امدادى خود را به پايان برساند، برنده شناخته مى شود.

امدادى:

کلاس به چند گروه مساوى تقسيم مى شود و در پشت خط به شکل ستون قرار مى گيرند. افراد جلوى ستون در فاصله ى پنج قدمى مى ايستند و بدن را به جلو خم نموده، دست ها را به زانو مى گيرند و سر را کاملاً پايين مى آورند. با فرمان مربى نفر دوم هر ستون حرکت مى کند و با دست گذاشتن به پشت نفر جلويى به صورت پرش جفت از روى او مى پرد و در پنج قدمى (نقطه اى که قبلاً تعيين شده) مثل نفر اوّل بدنش را خم مى کند. نفر سوم ستون از روى دو نفر مى پرد و بازى به همين ترتيب ادامه پيدا مى کند تا نفر آخر از روى هم هى افراد ستون خود بپرد. گروهى برنده بازى است که زودتر امدادى خود را به پايان برساند.

مقررات

  • بدن افراد بايد کاملاً خميده و دست ها براى استحکام، زانوها را محکم بگيرد.
  • افراد ثابت بايد موقع پرش افراد خود بى حرکت باشند.
  • افراد پرنده موقع پرش بايد دست ها را آرام به پشت نفر خميده بگذارند.
  • حتى الامکان گروه ها بايد هم قد و هم وزن باشند.
  • به محض رسيدن نفر قبلى به نقطه ى تعيين شده، نفر بعدى حق حرکت را دارد.

درس بیست هشتم / نمونه بازی های آموزشی

نام بازی : استاد را بگیر، شاگرد را نگیر. (بومی ــ محلی).

هدف : بهبود وتوسعه مهارت بنیادی لی لی، دویدن، جا خالی دادن، استقامت قلبی ــ تنفسی، قدرت و استقامت عضلات پایین تنه، چابکی، ادراک شنوایی

شایستگی های پایه : همکاری، مسئولیت پذیری، مهارت کار با دیگران، احترام به قوانین و مقررات، تقویت رهبری حفظ و اشاعه بازی های بومی محلی.

تجهیزات : گچ یا مخروط، کاور.

محوطه بازی : فضای باز یا سرپوشیده متناسب به تعداد دانش آموزان.

شرح بازی : محوطه مناسب بازی با گچ یا مخروط مشخص میشود. دو نفر از دانش آموزان در نقش استاد و تعقیب کننده به قید قرعه انتخاب میشوند و سایر دانش آموزان در نقش شاگرد در محوطه بازی آزادانه حرکت میکنند. بازی با صدور یکی از فرمانهای استاد را بگیر، استاد رانگیر، شاگرد را بگیر، شاگرد را نگیراز طرف استاد آغاز میشود.فرد تعقیب کننده بعد از شنیدن و درک فرمان، استاد یا شاگردان را تعقیب میکند تا جایگزینی برای خود پیدا کند و سایرین با فرار از دست او تلاش میکنند خود را از دسترس دور نگه دارند. استاد در طول بازی با تشخیص صحیح و تغییر به موقع فرمان تلاش میکند خود و شاگردان را نجات دهد.در طول بازی با توجه به توانایی دانشآموزان و موضوع آموزش از حرکات دویدن و لی لی به تناوب استفاده شود.

ملاحظات :

  • با هدف فعال کردن همه دانش آموزان، بازی در گروه های کوچک و همگن اجرا شود.
  • برای انجام بازی لازم است دانش آموزان مهارت لی لی را آموزش دیده و تمرینات مربوط را اجرا کرده باشند.

نکات ایمنی :

  • از کفش مناسب ورزشی استفاده شود.
  • محوطه بازی متناسب با تعداد دانشآموزان انتخاب شود.
  • بر انجام صحیح مهارت لی لی در طول بازی نظارت شود.

نام بازی : بادکنک های پرنده.

هدف : بهبود وتوسعه مهارتهای بنیادی ضربه زدن با دست، هماهنگی چشم و دست، ادراک حس ــ حرکت.

شایستگی های پایه : مراقبت از خود و دیگران، رعایت نظم و قانونمداری، همکاری ومشارکت.

تجهیزات : روزنامه، بادکنک به تعداد دانش آموزان.

محوطه بازی : فضای باز یا سرپوشیده در اختیار.

شرح بازی : با استفاده از طناب یا تور زمین بازی به دو نیمه تقسیم میشود. دانش آموزان در دو گروه مساوی درزمین بازی مستقر میشوند. یک روزنامه لوله شده برای ضربه زدن و یک بادکنک در اختیار هر گروه از دانش آموزان قرار داده میشود. با علامت معلم (صدای سوت) دانش آموزان باید تلاش کنند با ضربه زدن بادکنک را به زمین دیگری بفرستند. بعد از دو دقیقه بازی را متوقف کنید گروهی که کمترین بادکنک را در زمین خود داشته باشد برنده است. تغییرات نمونه : میتوان مستقیماً از دست برای ضربه زدن استفاده کرد. میتوان تعداد بادکنک ها را کم یا زیاد کرد.

ملاحظات :

  • محوطه بازی متناسب با تعداد دانش آموزان در نظر گرفته شود.
  • به جای تجمع در نزدیکی تور، بر همکاری گروهی برای عبور دادن بادکنک ها تأکید شود.
  • با قرار دادن اسفنج در داخل بادکنکها و اضافه کردن وزن بادکنک میتوان کنترل و ضربه به آن را تسهیل کرد.
  • درباره شدت ضربه متناسب با وزن بادکنک به دانشآموزان توضیح لازم داده شود.

نکات ایمنی : فاصله جانبی رعایت شود.

نام بازی گل بزن، گل نخور.

هدف : بهبود و توسعه مهارت بنیادی ضربه زدن با دست، هماهنگی چشم و دست.

شایستگی های پایه : رعایت نظم و قانون مداری، مهارت کار با دیگران، مشارکت و همیاری.

تجهیزات : بادکنک به تعداد گروه ها، گچ یا چسب کاغذی.

محوطه بازی : فضای باز یا سر پوشیده در اختیار.

شرح بازی : پس از انتخاب محوطه بازی متناسب با سن، تعداد وفضای موجود، زمین به دو قسمت مساوی تقسیم شده وخطوط انتهایی هرنیمه از زمین مشخص گردد. دانش آموزان دردو گروه مساوی به صورت پراکنده در هر دو نیمه مستقر میشوند و در اختیار هر گروه یک عدد بادکنک قرار میگیرد. با علامت معلم و شروع بازی افراد هر گروه تلاش میکنند بادکنک گروه خود را با ضربه دست و پاس کاری به انتهای زمین رقیب برسانند و از خط انتهایی عبور دهند تاصاحب یک امتیاز شوند. همچنین با دفاع مناسب مانع عبور بادکنک گروه مقابل از خط انتهایی زمین خود شوند به هر گروهی که موفق به عبور بادکنک از خط انتهایی گروه مقابل شود یک امتیاز تعلق می ً گیرد. بعد از هر امتیاز (گل) بازی مجددا از نزدیک خط میانی آغاز میشود.

ملاحظات :

  • بازی درگروه های کوچک اجرا شود.
  • پس از تسلط دانش آموزان میتوان بازی را با یک بادکنک ادامه داد.
  • درباره شدت ضربه متناسب با وزن بادکنک به دانشآموزان توضیح لازم داده شود.

نکات ایمنی :

  • فاصله جانبی رعایت شود.
  • از کفش مناسب ورزشی استفاده شود.

نام بازی : وسطی با پا.

هدف : بهبود و توسعه مهارت بنیادی دریافت و ضربه زدن با پا.

شایستگی های پایه : مراقبت از خود و دوستان در بازی، کنترل هیجانات، رعایت نظم و قانون مداری.

تجهیزات : توپ تنبل، گچ.

محوطه بازی : فضای باز یا سرپوشیده متناسب به تعداد دانش آموزان.

شرح بازی :  دانش آموزان در گروه های مساوی به اشکال مختلف (دایره، مربع یا دو صف مقابل هم) سازماندهی میشوند. در هر گروه یک نفر به قید قرعه در وسط قرار میگیرد ویک عدد توپ در اختیار سایر دانش آموزان که در محیط قرار گرفته اند قرار داده میشود. با علامت معلم و شروع بازی دانش آموزان تلاش میکنند با ضربه زدن به توپ و پاهای نفر وسط را نشانه روند در صورتیکه توپ به پای نفر وسط اصابت کندجای او با ضربه زننده عوض خواهد شد. دانش آموز وسط باید تلاش کند با پریدن و جا خالی دادن مانع برخورد توپ شود.

ملاحظات :

  • دانش آموز وسط میتواند توپ های بالاتر از زانو را بگیرد و امتیاز کسب کند.
  • برای انجام بازی لازم است دانش آموزان دریافت و ضربه با پا را آموزش دیده و تمرینات مربوط را اجرا کرده باشند.

نکات ایمنی :

  • ضربات کوتاه و پایین تر از زانو زده شود.
  • از توپ مناسب و کم باد استفاده شود.
  • ازکفش مناسب ورزشی استفاده شود.

تربیت بدنی در دوره ابتدایی

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه چهارم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه چهارم درس اول / شناخت مفاهیم از طریق فعالیت اهداف کلی مهارت در شناخت مفاهيم از طريق فعاليت. اهداف جزئی: حیطه دانشی: آشنايى با سازماندهى (گروه بندى). حیطه مهارتی: کسب مهارت در سازماندهى (گروه بندى). حیطه نگرشی: مسئوليت پذيرى و

ادامه مطلب »

آمادگی جسمانی در دوره ابتدایی

آشنا خواهید شد با… آشنایی با مفهوم آمادگی جسمانی و فعالیت جسمانی در دوره ابتدایی آمادگی جسمانی به هر گونه حرکت بدن گفته می شود که از روی اختيار، توسط انقباض عضلات ايجاد گردد و موجب افزايش مصرف انرژی در بدن شود. حرکت بدن موضوع و محور اصلی فعاليت جسمانی

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه اول

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه اول درس اول / حرکات پايه مهارت در راه رفتن اهداف کلی: مهارت در راه رفتن اهداف جزئی: حیطه دانشی: آشنايى با ايستادن و راه رفتن حیطه مهارتی: مهارت در نگاه کردن به جلو به هنگام ايستادن وراه رفتن  مهارت

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه دوم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه دوم درس اول / مهارت در حرکات پايه اهداف کلی: بررسى ميزان آشنايى دانش آموزان با سازماندهى و يادآورى حرکات پايه. اهداف جزئی: حیطه دانشی: يادآورى نحوه ى آماده شدن براى حضور در کلاس درس تربيت بدنى يادآورى شيوه هاى

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه سوم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه سوم درس اول / حرکات پایه اهداف کلی: لی لی کردن اهداف جزئی: حیطه دانشی: آشنايى با لى لى کردن صحيح  آشنايى با شيوه هاى مختلف لى لى کردن حیطه مهارتی:  مهارت در اجراى لى لى کردن  مهارت در خم

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه پنجم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه پنجم درس اول / شناخت مفاهیم از طریق حرکت اهداف کلی کسب مهارت در شناخت مفاهيم از طريق حرکت اهداف جزئی: حیطه دانشی: آشنايى با سازماندهى (گروه بندى). حیطه مهارتی: کسب مهارت در اجراى روش هاى مختلف سازماندهى حیطه نگرشی:

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه ششم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه ششم درس اول/ پرش جفت ضربدری طرز اجرا: مطابق تصوير دانش آموز در مرکز ضربدر قرار می گيرد. با علامت « شروع » دانش آموز عمل پرش را طبق الگوی جلو – مرکز، چپ – مرکز، عقب – مرکز و

ادامه مطلب »

آموزش مهارت های حرکتی

آموزش مهارت های حرکتی (مرحله پياده کردن هدف) آموزش مهارت های حرکتی با هر روش تدريسی که از سوی معلم ارائه گردد، شامل مراحل زير است: توضيح نمايش تکرار و تمرين هدايت (بازخورد) توضيح توضيحات بايد با بيانی قابل فهم، مهارت را توصيف کند و متناسب با سن دانش آموزان

ادامه مطلب »

آشنایی با الفبای حرکتی_حرکات پایه

آشنا خواهید شد با… خصوصیات سنی و رشدی دانش آموزان دبستانی طراحی نحوه و زمان بازی مستلزم آشنایی معلم با خصوصیات سـنی و رشـدی دانـش آمـوزان است، همان طور که میدانیم به دلیل پیچیدگی رفتار و شخصیت انسانی مشکل است که قضاوت عمومی درباره ی دانش آمـوزان داشـته باشـیم. دانـش

ادامه مطلب »

بازی چیست و اهمیت آن در دوره ابتدایی

آشنا خواهید شد با… بازی چیست و در برنامه درسی تربیت بدنی چه جایگاهی دارد؟ شروع بازی را میتوان به گذشته های دور، حتی به بدو پیدایش انسان نسبت داد. در حقیقت بازی جزئی اززندگی انسان از بدو تولد تا زمان مرگ بوده و در کل تاریخچه ی بشریت مندرج

ادامه مطلب »

توصيه هايی برای معلمان در آموزش محتوای برنامه در دوره ابتدایی

آشنا خواهید شد با… توصيه هايی برای معلمان در آموزش محتوای برنامه به تعداد جلسات آموزشی در طول سال تحصيلی طراحی آموزشی (طرح درس) داشته باشيد. به عنوان معلم ورزش در ساعت درس تربيت بدنی با دانش آموزان همراه باشيد. با توجه به رويکرد و اصول حاکم بر برنامه، محتوا

ادامه مطلب »
دسته‌ها
آموزش دوره ابتدایی

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه پنجم

آشنا خواهید شد با...

مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه پنجم

درس اول / شناخت مفاهیم از طریق حرکت

اهداف کلی

کسب مهارت در شناخت مفاهيم از طريق حرکت

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با سازماندهى (گروه بندى).

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در اجراى روش هاى مختلف سازماندهى

حیطه نگرشی:

  • ايجاد تمايل به مشارکت در فعاليت هاى گروهى

روش اجرا

  • پس از آماده شدن دانش آموزان، معلم مى تواند به ارزش يابى تشخيصى از اطلاعات، مهارت و همچنين تجربه ى دانش آموزان در گروه بندى و سازمان دهى، اقدام کند.
  • معلم با توجه به تعداد دانش آموزان کلاس، از آنان مى خواهد که براى انجام دادن فعاليت هاى زير در چند گروه تقسيم شوند.
  • براى يک بازى بدون وسيله؛ مانند بازى اتومبيل يا هواپيما (به بخش بازى هاى ورزشى ساده مراجعه شود).
  • براى يک بازى با وسيله اى ساده؛ مانند يک تکه روزنامه (به بخش بازى هاى ورزشى ساده مراجعه شود).
  • براى يک بازى دو گروهى؛ مانند فوتبال يا هندبال (به اجراى مقررات رشته ى مربوط از نظر تعداد نفرات توجه شود)
  • براى يک بازى سه گروهى؛ مانند بازى « بپا بى جا  نمونى » (به بخش بازى هاى ورزشى ساده مراجعه شود).
  • براى يک بازى چهار گروهى؛ مانند بازى قلاب شدن.
  • معلم از دانش آموز بخواهد در قالب بازى به اشکال زير گروه بندى شوند. توصيه مى شود شرايطى فراهم آيد که دانش آموزان براى قرار گرفتن در گروه مورد نظر، مسافتى را بدوند، راه بروند يا حتى با پرش طى کنند.
  • به تعداد مساوى در محل هاى مشخص شده قرار گيرند؛ (رسم اشکال هندسى در محل هاى مختلف).
  • گروه هايى براساس رنگ لباس ورزشى خود تشکيل دهند.
  • گروه هايى براساس اندازه ى قد خود تشکيل دهند.
  • گروه هايى براساس کم مو بودن يا پر مو بودن سر تشکيل دهند.
  • گروه هايى براساس راست دست يا چپ دست بودن تشکيل دهند.
  • تذکر: لازم است معلم راهنمايى ها و توصيه هاى ايمنى را هنگام بازى به دانش آموزان گوشزد کند.
  • معلم از دانش آموزان بخواهد براى اجراى مهارت هاى زير گروه تشکيل دهند و با هم رقابت کنند.
  • گروه دونده (دويدن مسافتى مشخص)
  • گروه پرنده (طى کردن مسافتى مشخص با پرش)
  • گروه لى لى (طى کردن مسافتى مشخص با لى لى کردن)
  • گروه پا پهلو (طى کردن مسافتى مشخص با حرکت پا پهلو [سرخوردن])
  • دانش آموزان براى يک فعاليت امدادى، گروه بندى شوند و فعاليت را اجرا کنند؛ مثلاً طى کردن مسافتى مشخص به دو صورت دويدن امدادى. در اين فعاليت، هر فرد از هر گروه موظف است مسافت مشخصى از مسير را طى کند.

درس دوم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • ارتقاى استقامت عمومى (قلبى  عروقى)

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آگاهى از تمرينات استقامت قلبى  عروقى

حیطه مهارتی:

  • کسب استقامت قلبى  عروقى

حیطه نگرشی:

  • علاقه مندى به حفظ و ارتقاى آمادگى جسمانى

    روش اجرا :

    • از دانش آموزان بخواهيد که پشت به مسير حرکت بنشينند؛ با صداى سوت برخيزند و رو به مسير برگردند و مسافت ۳۰ متر را بدوند.
    • از دانش آموزان بخواهيد که مسافت ۲۰ متر را با طناب زدن بدوند.
    • در يک مسير رفت و برگشت ۹ مترى، دو مانع به ارتفاع ۶۰ سانتى مترى و به فاصله ى ۳ متر از يکديگر قرار دهيد. از دانش آموزان بخواهيد که در مسير رفت با راه رفتن سريع و خزيدن، از زير موانع عبور کنند و در برگشت، با دويدن از روى موانع، مسافت را طى کنند.
    • دانش آموزان پشت سر هم آهسته مى دوند؛ با صداى سوت مربى، نفر آخر ستون خود را به سرعت به جلوى ستون مى رساند و همين عمل تا نفر آخر کلاس تکرار مى شود.

درس سوم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • بهبود و ارتقاى انعطاف پذيرى دانش آموزان

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آگاهى از تمرينات انعطاف پذيرى

حیطه مهارتی:

  • ايجاد و تقويت توانايى انعطاف پذيرى

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به حفظ و ارتقاى آمادگى جسمانى

روش اجرا:

  • دانش آموزان به صورت گروهى و منظم رو به معلم مى ايستند. پاها را از ناحيه ى زانو خم مى کنند و همراه با خم کردن پاها و تنه به سمت جلو، کف دست ها را روى زمين قرار مى دهند؛ سپس، زاويه ى زانوها را باز مى کنند و پاها را به حالت کاملاً کشيده در مى آورند. در اين حالت، کف دست ها بايد کاملاً با زمين تماس داشته باشد. ۱۰ تا ۱۵ ثانيه مکث مى کنند و حرکت را دوباره انجام مى دهند.
  • دانش آموزان زانوى يک پاى خود را روى زمين مى گذارند و پاى مخالف را در جلوى بدن به حالت کشيده قرار مى دهند و مى کوشند فاصل هى دو پا را از هم زياد کنند. حدود ۱۰ تا ۱۵ ثانيه در آخرين دامنه ى حرکتى مفصل لگن مکث مى کنند.
  • دانش آموزان در حالت ايستاده، يک پا را از ناحيه ى زانو خم مى کنند؛ با دو دست، زانوى آن پا را مى گيرند و پا را داخل شکم جمع مى کنند. در اين حالت، سر و سينه رو به بالا قرار مى گيرد و پاى ديگر خم نمى شود. اين حالت را ۱۰ تا ۱۵ ثانيه حفظ مى کنند؛ سپس، پا را عوض مى کنند و اين کار را با پاى ديگر انجام مى دهند.
  • دانش آموزان يک پا را از ناحيه ى زانو خم مى کنند و در حالت ايستاده با دست موافق، مچ همان پا را مى گيرند و سعى مى کنند ران را به سمت عقب فشار دهند. اين حالت را ۲۵تا ۲۰ ثانيه حفظ مى کنند؛ سپس، پا را عوض مى کنند و کشش را روى پاى ديگر انجام مى دهند.
  • دانش آموزان به پشت مى خوابند؛ پاى چپ را مستقيم از مفصل لگن خم مى کنند و به سمت بالا مى آورند و با دست چپ مى گيرند. آن گاه طورى که زانوها خم نشود، آن را به سمت سينه مى کشند. در اين حالت، پاى ديگر به زمين چسبيده است، پشت کاسه ى زانو با زمين تماس دارد و از زمين بلند نم ىشود. اين حالت کشش را مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانيه نگه مى دارند؛ سپس، پا را عوض مى کنند و حرکت را روى پاى ديگر انجام مى دهند. در اين حالت، سه مرتبه پاها را به طور متناوب عوض مى کنند.
  • دانش آموزان پاها را از زانو خم مى کنند. باسن را روى ساق پا قرار مى دهند و به حالت دو زانو، روى زمين مى نشينند. روى پاها بايد روى زمين قرار گيرد. سپس، به نرمى به پشت مى خوابند و دست ها را در بالاى سر به حالت کشيده در مى آورند. ۱۰ تا ۱۵ ثانيه مکث مى کنند و حرکت را دوباره انجام مى دهند.
  • دانش آموزان با باسن روى زمين مى نشينند و دو پاى خود را به جلو دراز مى کنند. آ نگاه بدون اين که زانوها خم شوند، بالاتنه را از ناحيه ى کمر به جلو خم کرده و دست ها را در کف پاها به هم قلاب مى کنند. در اين حالت، سر و سينه را به زانوها نزديک مى کنند و مى کوشند آن ها را به زانوها بچسبانند. اين حالت کشش را مدت ۱۵ تا ۱۰ ثانيه حفظ مى کنند؛ سپس، به حالت اول برمى گردند و اين حرکت را سه بار تکرار مى کنند.

دانش آموزان در حالى که روى زمين نشسته اند، پاها را از جلو، به سمت کنار بدن در دو طرف تا حدّ امکان باز مى کنند و با خم کردن بالاتنه از ناحي هى کمر، ابتدا سر و سينه را به ران پاى راست نزديک مى کنند و تا حد ممکن، سر و سينه را به زانو مى چسبانند. آن گاه، با دست ها مچ پا را مى گيرند و به اين حرکت کمک مى کنند؛ بدون اين که پاى ديگر جمع شود يا از جاى خود حرکت کند.اين کشش را مدت ۱۵ تا ۱۰ ثانيه حفظ مى کنند؛ سپس، مى چرخند و اين تمرين را روى پاى ديگر، انجام مى دهند. اين حرکت را سه بار تکرار مى کنند.

درس چهارم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • بالا بردن سرعت عکس العمل دانش آموزان

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آگاهى از تمرينات سرعت عکس العمل

حیطه مهارتی:

  • ايجاد توانايى لازم براى ارتقاى سطح سرعت عکس العمل

حیطه نگرشی:

  • ايجاد و تقويت علاقه به حفظ و ارتقاى آمادگى جسمانى

روش اجرا:

  • از دانش آموزان بخواهيد که در گروه هاى سه نفرى، پشت سر هم قرار گيرند. از گروه اول بخواهيد در حالى که به طرف عقب گام برمى دارند، توجه خود را بر فرمان معلم متمرکز کنند؛ با علامت سوت معلم، برگردند و در مسافت ۲۰ مترىِ از پيش تعيين شده شروع به دويدن کنند.گروه هاى ديگر نيز اين حرکت را به همين شکل انجام دهند. در اين حرکت، معلم مى تواند مسافت و جهت ها را با توجه به فضا و موقعيت حياط مدرسه تغيير دهد.
  • دانش آموزان را به گروه هاى چهار نفرى تقسيم کنيد. در فاصله ى ۳۰ تا ۳۵ مترى، سه ايستگاه ايجاد يا دايره اى ترسيم کنيد. گروه ها به نوبت با فرمان معلم در خط شروع، حرکتِ « بشين پاشو » را انجام مى دهند و با سوت معلم، شروع به دويدن به سوى ايستگاه ها مى کنند. نفر آخر از دور خارج مى شود.

درس پنجم / پاس بسکتبال

اهداف کلی

  • ايجاد مهارت در مقدمات رشته هاى ورزشى آموزشگاهى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنا کردن دانش آموزان با تکنيک پاس بسکتبال

حیطه مهارتی:

  • ايجاد يا تقويت مهارت پاس بسکتبال

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به کسب مهارت در تکنيک رشته هاى مختلف ورزشى

روش اجرا:

  • پاس سينه ى دو دستى:

هماهنگى اندامهاى بدن و حرکت پاى جلو، فشار روى پاى عقب، حرکت سريع دست به سمت جلو (اين حرکت تا نوک انگشتان ادامه پيدا مى کند) به حرکت توپ سرعت مى بخشند. در اين حالت، انگشتان تا جايى روى توپ اثر مى گذارند که کف دست ها به طرف خارج و پايين چرخش پيدا کنند و انگشتان شست در مرحله ى آخر به طرف کف زمين نشانه گيرى شوند.

مسير پرواز بايد مستقيم و به موازات زمين بازى باشد.

نوآموز بايد در ابتداى حرکت پاس، توپ را در يک حرکت دايره اى به طرف پايين و جلو ببرد و آن گاه، دست ها را بکشد و راست کند. اين نوع شروع، البته از سرعت پاس مى کاهد اما از اشتباهاتى که به يادگيرى غلط منجر مى شود، جلوگيرى مى کند.

بازيکنان پيشرفته اين حرکت را به طور کلى کنار مى گذارند.

نوآموز هنگام اجراى اين حرکت بايد احساس کند گويا دست هايش به طرف جلو پرتاب مى شود. کليه ى حرکات پاس دادن را مى توان به اين گونه خلاصه کرد:

قدم به جلو، دست ها به طرف جلو کشيده، انگشتان شست به طرف پايين.

پاس سينه ى دو دستى اغلب به عنوان پاس سينه ى مستقيم در حالت ايستاده يا در حالت حرکت، انجام مى گيرد. نوع ديگر پاس سينه که اغلب مشاهده مى شود، پاس سينه ى دو دستى به عنوان پاس زمينى است. طبق قاعده، اين نوع پاس در حالت ايستاده اجرا مى شود؛ زيرا ايستادن دقت پاس را بالا مى برد. پاس سينه ى دو دستى، به عنوان پاس از روى سر، به خصوص در مقابل مدافعانى که پوشش فشرده اى را تدارک ديده اند، مناسب است. اين نوع پاس در بازى مدرن، رفته رفته اهميت بيشترى پيدا مى کند.

اگر پاس سينه ى دو دستى در حالت دو به طرف جلو نباشد و از نظر پاس دهنده، پاس به طرفين باشد، بايد جهت قرار گرفتن بالاتنه ى پاس دهنده نيز تغيير کند. بالاتنه در اين جا به طرف پهلو و به سمتِ گيرنده، چرخش پيدا مى کند؛ به طورى که هر دو دست به يک اندازه کشيده مى شوند.

گروه هاى سه نفره تشکيل دهيد و به هر گروه يک مربع 60 متر اختصاص دهيد. بازيکن شماره ى ۱ به بازيکن شماره ى ۲ پاس مى دهد. بازيکن سوم بايد سعى کند جلوى توپ را بگيرد و مانع عبور اين پاس ها شود. بايد نوع پاس هاى ارسالى را مشخص کرد و اندازه ى زمين بازى را هم متناسب با آن ها در نظر گرفت. پس از آن که بازيکن شماره ى ۳ جلوى توپ را گرفت و آن را دريافت کرد، خودش پرتاب کننده مى شود. اگر يک بازيکن اضافى در گروه وجود دارد و در همين ايستگاه است، مى تواند پس از يک بار مانع شدن از پاس با توپ، در اين بازى شرکت جويد.

  • پاس دادن و دويدن در گروه هاى سه يا چهار نفره:

پاس دهنده ى پاس هاى قوسى و زمينى به يک هم بازى داده و فوراً به طرف (جاى) او مى رود.

  • پاس دادن در حال دو، در مقابل ديوار:

بازيکن در مقابل ديوار مى دود؛ توپ را از فاصله ى ۵ مترى در حال دو به ديوار

مى زند و مى گيرد. او اين کار را چند بار تکرار مى کند.

  • پاس دادن در حالت دو روى يک مربع:

 بازيکنان روى زواياى يک مربع به ضلع ۷ متر قرار دارند. بازيکن شماره ى ۱ توپ را به بازيکن شماره ى ۲ که در حال دويدن است، پاس مى دهد؛ او توپ را متوقف مى کند و آن را فوراً به بازيکن شماره ى ۳ که در حال حرکت است، پاس مى دهد و به همين ترتيب ادامه مى دهند. هر بازيکن بعد از پاس دادن، پشت رديف بعدى قرار مى گيرد.

  • پاس دادن در نيم دايره:

 ۶ بازيکن به صورت نيم دايره در مقابل يک بازيکن ايستاده اند. بازيکن پاس دهنده بدون آن که سر خود را بچرخاند، توپ را به بازيکن پاس مى دهد که زودتر از همه دستش را بلند کند.

دو بازيکن صاحب توپ، کنار هم ايستاده اند و روى قوس نيم دايره، يک بازيکن ديگر قرار دارد. آن ها به طور متناوب، توپ را بلند، نيمه بلند و کوتاه پاس مى دهند و بعد از هر بار پاس دادن، يک قدم به پهلو برمى دارند تا به نزديکى بازيکن دريافت کننده ى پاس برسند. بعد از آن، به همين ترتيب برمى گردند. بازيکن دريافت کننده ى توپ اجازه ندارد سرش را برگرداند.

  • پاس دادن و به دنبال توپ دويدن در دايره و در جاگيرى آزاد:

 توپ هميشه به صورت چرخشى، به بازيکنى که در مرکز دايره قرار دارد، پاس داده مى شود. بازيکن پاس دهنده به طرف پشت بازيکن دريافت کننده مى دود. جهت پاس دادن، آزاد است؛ يعنى، پاس دهنده مى تواند به دلخواه، به هر بازيکنى پاس دهد. اگر اين تمرين را با دو توپ انجام دهيم، سرعت کار بيشترمى شود و انتظارات بيشترى از بازيکنان مى رود.

  • پاس دادن و فرار کردن:

 هر بازيکن پاس دهنده، پس از پا س دادن به طرف ديگر دايره، مى دود و يک نقطه ى خالى شده را پر مى کند.

فرم هاى تمرينى براى به کارگيرى پاس دادن هدفگيرى و زمانسنجى صحيح در موقعيت هاى نزديک به بازى.

اگر پاس دادن ها در فرمهاى تمرينى (که توضيح داده شد) در حالت در جا انجام گيرد، دريافت توپ بايد در حال حرکت انجام پذيرد و دوباره پاس داده شود.

  • پاس دادن از حالت درجا به يک بازيکنِ در حال دو:

بازيکن شماره ى ۱ که در حالت ساکن است، توپ را به بازيکن شماره ى ۲ که در حال دو است، پاس مى دهد. او نيز در حال حرکت، آن را به بازيکن شماره ى ۳ پاس مى دهد. هر بازيکن پس از پاس دادن به پشت رديف بعدى مى رود.

  • پاس دادن در حال دو، رو به روى يکديگر:

 يک درجه مشکل تر کردن تمرين؛ بازيکن شماره ى ۱ توپ را به بازيکن شماره ى ۲ که در مقابل او در حال دويدن است، پاس مى دهد و پشت رديف ديگر قرار مى گيرد. در اين فرم تمرينى، مى توان انواع مختلف پاس ها را به کار گرفت.

  • پاس دادن دو نفره در حالت حرکت:

 بازيکن شماره ى ۱ توپ را در حال حرکت به بازيکن شماره ى ۲ و به همين ترتيب به بازيکن شماره ى ۳ پاس مى دهد.

درس ششم / پاس هندبال

اهداف کلی

  • ايجاد مهارت در مقدمات رشته هاى ورزشى آموزشگاهى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • کسب آگاهى از تکنيک پاس هندبال

حیطه مهارتی:

  • ايجاد مهارت پاس هندبال

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به کسب مهارت در تکنيک رشته هاى مختلف ورزشى

روش اجرا:

  • پرتاب توپ به يار:

 بازيکنان در دو صف قرار مى گيرند و هر صف به دو قسمت تقسيم مى شود. آن گاه، رو به روى هم به فاصله ى ۶ متر قرار مى گيرند و هر يک توپ را به نفر رو به روى خود پاس مى دهد. هر بازيکن پس از پرتاب توپ، به انتهاى نيمه ى مقابل صف خود مى رود. تيمى پيروز است که اولين بازيکنش توپ را زودتر بگيرد.

  • پاس دادن به يار به حالت ضربدرى با دو:

بازيکنان دو تيم، روى دو قطر يک مربع در چهار رأس قرار مى گيرند. بازيکنان هر تيم، توپ را به بازيکنان مقابل خود پاس مى دهند و خود، در انتهاى رديف بازيکنان تيم خود قرار مى گيرند. تيمى قهرمان است که اولين بازيکنش توپ را زودتر به دست آورد.

  • پرتاب کردن توپ به ديوار و گرفتن آن:

 بازيکنان درگروه هاى دو نفرى رو به ديوار مى ايستند. بازيکن جلويى، توپ را به سمت ديوار پرتاب مى کند و بازيکن عقبى آن را مى گيرد. بعد از چند بار تکرار اين کار، افراد جاهاى خود را عوض مى کنند.

ادامه ى تمرين

بازيکن جلويى، توپى را که بعد از برخورد با زمين بلند شده است، مى گيرد.

بازيکن عقبى، توپى را که بعد از برخورد با ديوار، به زمين هم برخورد کرده است، مى گيرد.

بازيکن عقبى، توپى را که بعد از برخورد به هدف روى ديوار آمده است، دريافت مى کند.

  • پاس يک دستى با پرتاب ضربه اى با گام شتاب دهنده:

قدم هاى جهشى را بچه ها به خوبى مى شناسند و در بيشتر بازى هاى خود از آن استفاده مى کنند. به همين سبب، بهتر است از آغاز آموزش هندبال، قدمهاى سرعتى و شتاب دار، با جهش تمرين شود. ترتيب قدم ها بدين صورت است: راست، راست، چپ.

شروع حرکات:

 در شروع حرکت، بازيکن با پاى راست، يک قدم به طرف جلو برمى دارد. پا بايد طورى حرکت کند که شانه ى چپ بازيکن، به طرف مسير پرتاب، متمايل شود. قدم دوم بازيکن، قدم لى لى پاى راست است؛ در حالى که پاى چپ نيز در همين اثنا جهت ايجاد تکيه گاه براى بدن، به جلو مى آيد. هم زمان با برداشتن قدم دوم و پيش از قدم سوم، دست صاحب توپ کشيده مى شود. همان طور که گفته شد، بازيکن قدم سوم را براى ايجاد تکيه گاه برمى دارد؛ بدين صورت که با پاى چپ، يک قدم بزرگ برمى دارد ( پا به طرف داخل) و پايش را محکم روى زمين مى گذارد. هم زمان با گذاشتن پاى چپ روى زمين، حرکت دست براى پرتاب آغاز مى شود. هر چه قدم سوم پرقدرت تر برداشته شود، قدرت توپ نيز، هنگام پرتاب بيشتر مى شود. البته پرتاب هنگامى به بهترين نحو انجام مى پذيرد که بازيکن با برداشتن قدم پرقدرت سوم، همه ى شتاب و نيروى بدنش را به بالاتنه و دست خود منتقل کند. وزن بدن را مى توان به وسيله ى پاى راست که بعد از پرتاب جلو مى آيد، گرفت و خنثا کرد.

درس هفتم / دریافت بسکتبال

اهداف کلی

  • کسب مهارت در مقدمات رشته هاى ورزشى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنا کردن دانش آموزان با تکنيک پاس بسکتبال

حیطه مهارتی:

  • ايجاد مهارت در تکنيک دريافت بسکتبال

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به کسب مهارت در رشته هاى مختلف ورزشى

روش اجرا:

  • دريافت توپ:

 بازيکن دريافت کننده ى توپ وقتى متوجه مى شود که مى خواهند به او پاس بدهند، دست هاى خود را به طرف توپ مى کشد؛ يک قدم به طرف توپ مى رود و آن را مى گيرد. دست ها در اين حال، به صورت قيف يا سبد درآمده و به طرف عقب خم شده اند. انگشتان دست ها کمى کج و به طرف بالاتر قرار دارند. هم زمان با لمس توپ، قسمت هاى بالاى انگشتان، توپ را از بالا، پشت و اطراف احاطه مى کنند. انگشتان شست، مانع سُرخوردن توپ در فضاى داخل انگشتان مى شوند. بازيکن پس از دريافت، با خم کردن دست ها فوراً توپ را به طرف بدن به سمت عقب مى کشد. سه مرحله ى مختلف خيلى سريع با هم انجام مى شوند و سرعت توپ در حال پرواز، کم است.

  • انواع مختلف دريافت ها:

 در هنگام دريافت توپ هايى که در ارتفاع بالاى سر به طرف گيرنده مى آيند، دست ها به طرف عقب خم نمى شوند بلکه در امتداد بالا کشيده مى شوند و وضعيت دست ها را براى دريافت چنين توپ هايى شکل مى دهند. دست ها در هنگام دريافت توپ، به طور محسوس خم نمى شوند بلکه کمى به سمت عقب جا خالى مى دهند و فشار توپ را کم مى کنند. آن گاه، توپ در حالت قرارگيرى اصلى به طرف بدن آورده شود. اگر توپ با ارتفاع کم از سطح زمين به طرف انگشتان بيايد، دست ها و انگشتان به طرف پايين و انگشتان شست به طرف بالا نشانه گيرى مى کنند.

تنها در بعضى موقعيت ها بايد توپ را با يک دست گرفت؛ مثلاً، هنگامى که توپ در محوطه اى تنگ يا نيمه پوشش داده شده به طرف بازيکن سانتر پاس داده مى شود اما در بيشتر موارد گرفتن توپ، با دو دست امکانپذير است و آن را بايد دو دستى گرفت؛ زيرا به اين ترتيب ، حرکات بعدى بازى، مانند پاس دادن، دريبل کردن، پرتاب کردن يا گول زدن بهتر و آسان تر انجام مى شوند. گرفتن توپ به شکل موفقيت آميز و با تکنيک صحيح، شرط اصلى براى اعمال بعدى بازى با توپ هستند. هرگاه توپ به شکل نادرست گرفته شود، ادامه ى بازى مشکل يا غيرممکن مى شود.

  • پاس دادن و دريافت کردن:

 گروه هاى سه تايى تشکيل دهيد و براى هر گروه، جايى به شکل مربع به ابعاد 3.60 متر

نظر بگيريد. بازيکن شماره ى ۱ به بازيکن شماره ى ۲ پاس مى دهد؛ در اين ميان، بازيکن سوم بايد سعى کند جلوى توپ را بگيرد و مانع اين پاس ها شود. نوع پاس هاى ارسالى را مى توان مشخص کرد و اندازه ى زمين بازى را متناسب با آن در نظر گرفت. بازيکن شماره ى ۳ پس از اين که جلوى توپ را گرفت و آن را دريافت کرد، خودش پرتاب کننده مى شود. اگر يک بازيکن اضافى در گروه وجود دارد و در همين ايستگاه است، او هم مى تواند پس از يک بار مانع شدن پاس با توپ، در اين بازى شرکت جويد.

  • پاس دادن دو نفر در مقابل ديوار:

تمرين کننده به فاصله ى يک تا دو متر، رو به ديوار مى ايستد. هم بازى او که پشت سرش

قرار دارد، توپ را با زوايا و شدت هاى مختلف به ديوار پرتاب مى کند. تمرين کننده، توپ هاى برگشته از ديوارها را مى گيرد و بعد از چرخيدن، به هم بازى خود برمى گرداند.

  • پاس کارى دو نفره با يک بازيکن مخالف:

 دو بازيکن توپ را بين خود پاس کارى مى کنند؛ در حالى که نفر سوم مسير مستقيم پاس را سد مى کند. دريافت کننده ى پاس بايد جهت پاس را به پاس دهنده نشان دهد (با بلند کردن دست و رهايى از سايه ى پوششى)؛ آن گاه توپ را مهار کرده و پاس را به طور دقيق دريافتکند. او اجازه دارد فقط دو قدم به طرف پهلو بردارد.

  • پاس دهنده در مقابل يک رديف بازيکن:

 در مقابل پاس دهنده، تا پنج بازيکن روى يک خط به صورت فشرده در کنار يک ديگر ايستاده اند و تقريباً ۵ متر با پاس دهنده فاصله دارند. بازيکن شماره ى ۲ يک توپ در دست دارد و آن را به بازيکن شماره ى ۱ پاس مى دهد، بازيکن شماره ى ۱ آن را به بازيکن شماره ى ۳ پاس مى دهد و به همين ترتيب، اين تمرين ادامه مى يابد. و بازيکن پاس دهنده، توپ را به بازيکنى که دست خود را زودتر بلند کرده است، پاس مى دهد.

درس هشتم / دریافت هندبال

اهداف کلی

  • کسب مهارت در مقدمات رشته هاى ورزشى آموزشگاهى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آگاهى از تکنيک دريافت هندبال

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در تکنيک دريافت هندبال

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به کسب مهارت در رشته هاى ورزشى

روش اجرا:

  • محافظت کردن از ديوار:

 بازيکنان تیم  Aبرای محافظت از ديوار خودى، مى کوشند از برخورد توپ هاى تيم مقابل به اين دیوار جلوگيرى کند.

بازيکنان تيم B مى توانند توپ را تا نيمه ى  زمين بين خود پاس کارى کنند و ديوار تيم مقابل را تا ارتفاع ۲ مترى بزنند. بعد، بازيکنان تيم ها جاى خود را عوض مى کنند. هر بازيکن يک بار حق پرتاب توپ را دارد.

  • محافظت از زمين بازى:

 بازيکنان تيم A در يک نيمه ى زمين تقسيم مى شوند و سعى مى کنند از تماس توپ با کف زمين خود جلوگيرى کنند. بازيکنان تيم B توپ را تا نيمه ى زمين بين خود پاس کارى کرده و سعى مى کنند آن را تا ارتفاع ۲ مترى ديوار طورى بزنند که در بازگشت به زمين برخورد کند. سپس، تيم ها جاى خود را عوض مى کنند. هر بازيکن يک بار حق پرتاب دارد.

  • حفاظت از دروازه:

پنج متر جلوتر از خط جبهه، تورى به ارتفاع ۲ متر نصب مى شود و بازيکنان تيم مى کوشند از اين دروازه حفاظت کنند. بازيکنان تيم B    توپ را بين خود پاس کارى مى کنند و سعى دارند آن را از روى تور، طورى به ديوار مقابل پرتاب کنند که در بازگشت، گل شود. هر بازيکن دوبار حق پرتاب دارد. در ادامه ، بازيکنان دو تيم جاهايشان را عوض مى کنند.

  • دويدن با دريافت پاس از هر دو طرف:

الف: بازيکنان روى يک خط روبه روى يکديگر مى ايستند. در قسمت چپ و راست نيز، دو بازيکن پاس دهنده قرار مى گيرند.

بازيکن A توپ را به شماره ى ۱ پاس مى دهد و بعد بازيکن دريافت، آن را به بازيکن شماره ى ۲ پاس مى دهد. پس از دريافت دوم او توپ را به بازيکن B پاس مى دهد و خود به انتهاى رديف مى رود و تمرين به همين صورت ادامه پيدا مى کند.

ب: بازيکنان در يک رديف پشت سرهم قرار مى گيرند؛ در قسمت چپ و راست، چهار بازيکن پاس دهنده قرار مى گيرند. بازيکن، توپ را به ترتيب به بازيکنان شماره ى 1، 2، 3 و 4 پاس مى دهد. سپس، از پشت سِر آن ها به حالت دريبل برمى گردد؛ توپ را به نفر بعدى مى سپارد و خود در انتهاى رديف قرار مى گيرد. بعد از انجام اين فعاليت توسط تمامى بازيکنان، پاس دهنده ها عوض مى شوند.

  • دريافت توپ هايى که ارتفاع آنها تا حدّ سينه و سر يا بلندتر است:

براى دريافت توپ هايى با ارتفاع مختلف، همان کارها و تمرين هاى قبلى انجام مى شود اما بايد توجه داشت که گرفتن توپ هايى که در ارتفاع سينه و سر قرار دارند، به دلايل زير آسان تر است. توپ در کنترل دائمى چشم هاست.

دست ها که به طرف توپ متمايل شده اند، در ديد بازيکن است؛ به طورى که او در همه حال مى تواند با مشاهده ى دست هاى خود، حالت آن ها را تغيير دهد يا تصحيح کند. حالت دست ها براى گرفتن توپ به صورت دو دستى بسيار مناسب است (از لحاظ فرم استخوان بندى).

شروع حرکات: در حالت اصلى، بازيکن، دست ها را آزادانه به طرف توپ دراز کرده و آرنج را کمى خم مى کند و کف دست ها را به جلو مى آورد. انگشتان خم شده، متمايل به بالا حالت مى گيرند. انگشتان شست دو دست بايد با هم تماس پيدا کرده و با انگشتان اشاره، شکلى شبيه به قلب درست کنند.

کف دست ها بايد حالت گردى توپ را به خود بگيرند و انگشتان شست در عقب و نزديک تر از ساير انگشتان به بازيکن قرار گيرند؛ به طورى که امکان رد شدن و در رفتن توپ از دست، به حداقل برسد. در اين حالت، انگشتان دست که کمى به بالا متمايل شده اند، اولين تماس را با توپ پيدا مى کنند. توپ، بعد از برخورد با نوک انگشتان، مى چرخد و به طرف پايين مى آيد و به اين ترتيب، به راحتى در دست، جا مى گيرد. انگشتان در حدّ امکان بايد کشيده باشند تا بتوانند سطح بيشترى از توپ را در اختيار بگيرند. چرخش توپ در کف دست، به وسيله ى انتهاى دست ها گرفته مى شود.

براى کسب اطمينان از اين که آيا توپ را به طور صحيح در دست هاى خود گرفته ايد، آن را به گچ آغشته کنيد. پس از دريافت توپ، کف و انتهاى دست هاى شما بايد با گچ سفيد شده باشند.

در لحظه ى دريافت توپ، دست ها به عقب کشيده مى شوند؛ بدين ترتيب، سرعت توپ، کاهش مى يابد و توپ تا نزديکى سينه مى رسد.

براى گرفتن توپ هاى پرقدرت، بهتر است هنگام دريافت آن، يک قدم به عقب برداريد تا فشار توپ هاى پرقدرت، کمتر به دست هايتان وارد شود. اکنون دو دست در حدود ارتفاع سينه به بدن نزديک شده اند و بازيکن بهترين حالت را براى ادامه ى بازى، حرکت سريع و پرتاب توپ به دروازه دارد.

در مورد توپهاى با ارتفاع زياد نيز هما نطور عمل مى کنيم؛ با اين تفاوت که دست ها به طرف بالا کشيده مى شوند و با لمس توپ، آن را به طرف سينه، به پايين مى کشيم. براى دريافت صحيح توپ سعى مى کنيم با گرفتن نيروى آن هنگام برخورد با دست، صدايى شنيده نشود.

درس نهم / اهداف تربيت بدنى ابعاد عاطفى و الهى

اهداف کلی

  • آگاهى از برخى اهداف تربيت بدنى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با ابعاد الهى و عاطفى تربيت بدنى

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در گفت وگو، تفکر و حدس زدن

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به هدف هاى تربيت بدنى
  •  ارزش تلقى کردن هدف هاى تربيت بدنى

آماده سازی:

در سال چهارم گفتيم که بعضى تنها هدف تربيت بدنى را قوى تر شدن اندام هاى بدن مى دانند؛ در حالى که چنين نيست. يادگيرى و آموزش مهارت ها، تعاون و همکارى، دوست يابى، تلاش براى انجام وظيفه، مسئوليت پذيرى و بسيارى موارد ديگر در کنار داشتن اندام مناسب و نيرومند از اهدافى است که براى تربيت بدنى برشمرده مى شود. دانش و آگاهى هم در تربيت بدنى جايگاه مهمى دارد. ما بايد از دانش ورزش هاى مختلف آگاه باشيم؛ در غير اين صورت، ممکن است به جاى بهره مند شدن از فوايد ورزش، از آن آسيب ببينيم.

  • ارائه ى مطالب: در ادامه ى مطلب سال گذشته، اهداف ديگرى از هدف هاى تربيت بدنى به شما معرفى مى شود. به نظر شما تربيت بدنى چه ارتباطى با وظايف دينى و مذهبى ما مى تواند داشته باشد؟

پاسخ: بدن نيرومند در انجام دادن عبادت ها و تکاليف دينى به ما کمک مى کند. عبادت هايى مانند نماز، حج و جهاد با داشتن بدنى نيرومند بهتر انجام مى شود.

در دعاى کميل مى خوانيم « خداوندا،اندام هاى بدن مرا براى خدمت به خودت، نيرومند گردان »  پس، مشخص مى شود که در دين مبين اسلام، نيرومند شدن براى انجام دادن خدمت در راه خداوند اهميت دارد.

در تصوير دوم دو دانش آموز را مى بينيد که پس از مسابقه با هم دست مى دهند؛ يکى از آن ها پيروز و ديگرى مغلوب شده است. برداشت شما از اين تصوير چيست؟ کدام هدف تربيت بدنى را مى توان در اين تصوير مشاهده کرد؟

پاسخ: هدف از مسابقه، تلاش تا حدّ توان براى رسيدن به هدفى مشخص است. نکته ى مهم، انجا م دادن مسئوليت و وظيفه اى است که برعهده ى ورزشکار گذاشته مى شود. ورزشکار ممکن است سخت تلاش کند اما پيروز نشود؛ اين مسئله اهميت چندانى ندارد. اين امکان نيز وجود دارد که فرد يا تيمى، امروز در مسابقه اى پيروز شود ولى فردا در مسابقه ى ديگرى شکست بخورد؛ بنابراين، امکان برد يا باخت براى همه ى افراد و تيم ها وجود دارد و بهتر است پس از هر مسابقه، برنده از بازنده، دلجويى و براى او در آينده آرزوى موفقيت کند؛ چون برنده ى امروز ممکن است فردا بازنده شود و از حريف انتظار مشابهى داشته باشد. با چنين برخوردى، ميدان هاى ورزشى پر از دوستى و صميميت خواهند شد و اين، يکى از هدف هاى تربيت بدنى است.

قبلاً درباره ى تعاون و همکارى در ورزش صحبت کرد هايم. اکنون، با توجه به شکل هاى زير و دقت در شکل سمت راست بگوييد: اگر بازيکن صاحب توپ، به بازيکن هم تيمى خود که در موقعيت خوبى قرار دارد پاس ندهد، چه اتفاقى مى افتد؟

پاسخ: همکارى تيمى راه هاى ساده ترى را براى رسيدن به هدف، پيش روى ما قرار مى دهد و کارهاى فردى، رسيدن به هدف را دشوار مى کند. در تصوير، يارِ بازيکن صاحب توپ، در موقعيت بهترى قرار دارد. اگر بازيکن صاحب توپ به او پاس ندهد، امکان عبور و رسيدن او به هدف، به علت تعداد بيشتر ياران حريف، کمتر است و موقعيت از دست مى رود.

در اين جا بعضى از نتايج عدم همکارى فرد در کارهاى گروهى را مى بينيد:

  • معمولاً ديگران دوستش ندارند و با او همکارى نخواهند کرد.
  • تنها خواهد ماند و دوستى پيدا نخواهد کرد.
  • پيشرفت زيادى نخواهد کرد؛ چون از کمک ديگران محروم است.
  • ممکن است باعث شکست کار گروهى شود.
  • باعث آزار ديگران مى شود و حقّ آن ها را ضايع مى کند.

درس دهم / شوت بسکتبال

اهداف کلی

  • کسب مهارت در مقدمات رشته هاى ورزشى آموزشگاهى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با تکنيک شوت بسکتبال

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در تکنيک شوت بسکتبال

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به کسب مهارت در رشته هاى مختلف ورزشى

شوت:

  • در انواع شوت ها به حلقه ى بسکتبال، هدف گيرى صحيح اهميت بسيار دارد. بازيکن شوت کننده روبه روى هدف مى ايستد؛ پاها و سينه را به سمت هدف قرار مى دهد و سعى مى کند تمرکز داشته باشد. چشم ها را تا زمان افتادن توپ به داخل سبد، به هدف (سبد) مى دوزد. در اين مرحله، پرتاب کننده با او همراه مى شود و با يک قوس نرم نيمه بلند، توپ را از روى کناره هاى حلقه به ميانه ى آن پرتاب مى کند.
  • در حرکت پرتاب کردن، تمام بدن کشيده مى شود. با توجه به اصول مکانيکى، اين حرکت با ايجاد نيرو و رها کردن آن به پايان مى رسد. هنگام پرتاب کردن، دست شوت کننده کاملاً کشيده است و مچ و انگشتان دست اعمالى ارادى را انجام مى دهند.
  • اولين حرکت توپ هم زمان با کشيده شدن کمر، صورت مى گيرد؛ با کشيده شدن دست شوت کننده، از طريق آرنج و هماهنگى ظريف بين چشم وعضلات دست و شانه و بعد از فشار انگشت اشاره، توپ به داخل سبد مى افتد. در اين جا به کارگيرى مچ دست و انگشتان عمل پرواز را تضمين مى کند؛ يعنى مانع انحراف مسير توپ به اطراف مى شود. به اين ترتيب، حتى اگر توپ کاملاً هدف گيرى نشده باشد، امکان موفقيت آن را فراهم مى آورد. بدين شکل که به کنار داخلى حلقه برخورد مى کند و به داخل سبد مى افتد.
  • در هنگام حرکت شوت، آرنج به شوت کننده بسيار کمک مى کند؛ زيرا ابتدا پشت توپ قرار دارد و سپس، زير و جلوى توپ قرار مى گيرد و در مرحله ى هدف گيرى، به طرف سبد نشانه مى رود.
  • اين راهنمايى مهم بايد در اختيار شوت کننده قرار گيرد:

در هنگام شوت کردن، آرنج را به طور مستقيم به سمت سبد قرار بده و دستت را بکش؛ به طورى که با يک حرکت طبيعى، ساعد را از روى آرنج عبور دهى و از کنار پيشانى به طرف بالا بکشى. به اين ترتيب، مراحل شوت به پايان مى رسد. دست ها تا رسيدن توپ به هدف به حالت کشيده باقى مى ماند و در پايان نگاه خود را از هدف برمى داريم.

  شوت پرتاب آزاد: دانش آموزان پرتاب هاى آزاد به سوى حلقه انجام مى دهند و در ۱۰ نوبت تلاش براى پرتاب آزاد، نمرات ثبت مى شود. هر دانش آموز سعى مى کند نمره يا امتياز پرتاب هاى خود را بالا ببرد.

درس یازدهم / شوت هندبال

اهداف کلی

  • کسب مهارت در مقدمات رشته هاى ورزشى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنا کردن دانش آموزان با تکنيک شوت هندبال

حیطه مهارتی:

  • ايجاد مهارت در تکنيک شوت هندبال

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به کسب مهارت در رشته هاى مختلف ورزشى

روش اجرا :

  • پرتاب به هدف روى ديوار:

 ۶ متر جلوتر از ديوار، يک خط پرتاب وجود دارد. بازيکنان در يک رديف پشت خط پرتاب

مى ايستند. نفر اول، توپ را به سمت هدف روى ديوار (تشک، صندوق، نيمکت و جز آن) پرتاب مى کند و خود به انتهاى رديفش مى دود؛ در صورتى که توپ او به هدف برخورد کرده باشد، آن را به نفر دوم مى سپارد و در اين حالت، نفر دوم توپ را به هدف مى زند.

تيمى برنده مى شود که آخرين بازيکن آن، زودتر توپ را به هدف بزند.

  • دريبل کردن با شوت به دروازه:

 دو گروه بازيکن در پشت دايره هاى دروازه دو طرف زمين مى ايستند؛ هر يک از نفرات،

از آن جا توپ را دريبل مى کند و تا پشت دايره ى دروازه ى روبه رو پيش مى آيد و از آن جا به دروازه شوت مى کند.

ادامه ى تمرين:

۱ ) دريبل کردن با دست راست و چپ

۲ ) پرتاب کردن به دروازه، با افزايش فاصل هى شوت (مثلاً از پشت دايره ى ۹ مترى)

  • پرتاب پرشى بلند:

 اين نوع پرتاب، براى پرتاب توپ از روى ديوار دفاعى يا مدافع انجام مى گيرد و يکى از پرتاب هاى معمول براى بازيکن است. در پرتاب پرشى بلند، مسئله ى مهم به کار بردن نيروى بيشتر براى پرش بلندتر از روى زمين است.

بلندى قد و قامت بازيکن، داشتن قدرت زياد و توانايى کشيدن و دراز کردن دست تا حدّ ممکن از ديگر عوامل موفقيت در اين نوع پرتاب است. اين پرتاب نيز مانند پرتاب هاى ديگر مراحلى دارد که به ترتيب عبارت اند از: دورخيز، پرش، پرواز، پرتاب توپ و فرود.

دورخيز (اگر به صورت ۳ گام باشد) بايد به صورت کج به طرف دروازه انجام گيرد تا بازيکن با دفاع برخورد نکند؛ زيرا برخورد، خطا محسوب مى شود.

در هندبال مدرن، بيشتر سعى بر اين است که قدم هاى دورخيز را به حداقل برسانند؛ به طورى که از يک يا دو قدم تجاوز نکند. بعضى بازيکنان به حالت ايستاده، اقدام به پرش مى کنند. حُسن دورخيز کوتاه اين است که دفاع، فرصت عکس العمل نمى دهد. پرش بايد عمودى و به طرف بالا انجام گيرد تا توپ حتى از روى مدافعى که براى دفاع به هوا پريده است، بگذرد.

بيشتر کشيده شدن دست، در اين زمان اهميت بسيار دارد. پرتاب توپ بايد در زمانى انجام بگيرد که بازيکن حداکثر ارتفاع خود را يافته است (استثناى اين قاعده در مورد پرتاب هاى مکثى است). فرود بازيکن نيز بسته به موقعيت او، به صورت دو پايى يا روى پاى پرشى انجام مى گيرد.

درس دوازدهم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • بهبود و ارتقاى سرعت عکس العمل دانش آموزان

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنا کردن دانش آموزان با تمرينات سرعت عکس العمل

حیطه مهارتی:

  • ايجاد و تقويت سرعت عکس العمل

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به حفظ و ارتقاى آمادگى جسمانى

روش اجرا:

  • دانش آموزان را در گروه هاى چهار نفره تقسيم کنيد. اعضاى هر گروه با فرمان معلم در خط شروع، حرکت شناى سوئدى انجام مى دهند. در همين حال، با علامت سوت معلم مى ايستند و بلافاصله مسير ۳۰ مترى از پيش تعيين شده را طى مى کنند.
  • دانش آموزان در گروه هاى چهار نفره تقسيم مى شوند. اعضاى هر گروه به نوبت، با فرمان معلم در مسير حرکت گام برمى دارند؛ با علامت او شروع به دويدن مى کنند، با سوت مجدّد (دوم) او مى ايستند و حرکت شناى سوئدى را دو مرتبه انجام مى دهند. سپس، برمى خيزند و تا انتهاى مسير تعيين شده ( ۳۰ مترى) مى دوند.
  • دانش آموزان به صورت انفرادى، در خط شروع حرکت مى ايستند. با فرمان معلم، نفر اول شروع به حرکت چرخيدن به دور خود مى کند و با علامت سوت معلم، به سرعت در مسير تعيين شده( ۴۰ مترى ) مى دود.

درس سیزدهم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • بهبود و تقويت استقامت عضلات بالاتنه ى دانش آموزان

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آگاه کردن دانش آموزان از تمرينات استقامت عضلانى

حیطه مهارتی:

  • سرعت بخشيدن به عکس العمل ها و ارتقاى آن

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به حفظ و ارتقاى آمادگى جسمانى

روش اجرا:

  •  از دانش آموز بخواهيد که در حالت پاباز، چوب ژيمناستيک را با دست هاى کشيده بالاى سر نگه دارد و تنه را به راست و چپ خم کند (حرکت را ۱۵ بار تکرار کنيد).
  • از دانش آموز بخواهيد که توپ بسکتبال را با هر دو دست از زمين تا بالاى سر بالا آورد؛ آن گاه آن را با فشار هر چه بيشتر در جلوى پاهاى خود به زمين بزند و اين کار را چندين بار انجام دهد.
  •  از دانش آموزان بخواهيد که در فاصله ى ۲ مترى، پشت به ديوار بايستند و توپ مينى بسکتبال يا واليبال را با هر دو دست از بالاى سر به سوى ديوار پرتاب کنند (اين حرکت را چندين بار انجام دهيد).
  •  به مدت ۱۵ ثانيه از بارفيکس آويزان شوند و يک کشش بارفيکس انجام دهند.

درس چهاردهم / شوت سه گام بسکتبال

اهداف کلی

  • کسب مهارت در مقدمات رشته هاى ورزشى آموزشگاهى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنا شدن با تکنيک شوت سه گام بسکتبال

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در شوت سه گام بسکتبال

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به کسب مهارت در رشته هاى مختلف ورزشى

روش اجرا:

  • شوت سه گام:

 دو گروه تشکيل دهيد و براى هر گروه، يک طرف حلقه را معين کنيد. بازيکن شماره ى يک از هر تيم شروع به دريبل توپ به سوى سبد مى کند. پرتاب به صورت شوت سه گام است و پس از آن، دريافت توپ و پاس دادن آن به بازيکن بعدى تيم خودى انجام مى شود. پس از آن که همه ى بازيکنان چندين نوبت

اين حرکات را انجام دادند، تيم ها جاى خود را در دو طرف حلقه ى بسکتبال عوض مى کنند و به همين ترتيب ادامه مى دهند.

  • فعاليت هاى مهارتى:

 دانش آموزان را جفت جفت به صورت پراکنده در زمين مرتب کنيد و به هر جفت يک توپ بسکتبال بدهيد.

فعاليت سه گام در انتهاى يک دريبل و پس از دريافت يک پاس از هم بازى انجام مى شود. صفحه يا تخته بايد تقريباً ۴۵ درجه زاويه داشته باشد. توپ ابتدا با دست پرتاب يا شوت نگه داشته مى شود و با دست ديگر حفاظت مى گردد. بازيکن، توپ را مقابل هدف پرتاب مى کند؛ در حالى که بدن او با يک پرش پاى مقابل دست پرتاب کننده به هوا بلند مى شود. بلند کردن زانو از سمت پرتاب، به بازيکن در پرش بلندتر کمک مى کند. توپ در اوج پرش پرتاب مى شود. سه گام را شرح دهيد و اجرا کنيد.

  • تمرينات براى فراگيرى شوت سه گام:

شوت درجا از فاصله ى نزديک به سبد با زاويه ى 45 درجه، با استفاده از هدف مربع شکل که روى تخته قرار دارد ((با دست چپ و راست).

هدف: تنظيم قدرت در هنگام کشيده شدن و راست شدن دست شوت کننده و پيدا کردن هدف روى تخته و شناختن زاويه ى بازتابى توپ از تخته.

از حالت جاگيرى (به فاصل هى تقريبى ۲ متر) قدم هاى تکيه اى برداريد و روى پاى داخلى، پرش و شوت کنيد.

هدف: پرش روى پاى صحيح بعد از برداشتن قدم تکي هاى، هماهنگى کار پاها، هدف گيرى، کشيدن و راست کردن دست شوت کننده.

تذکر: به طرف جلو – به طرف بالا – شوت

از حالت ايستاده و درجا روى خط پرتاب آزاد يک دريبل، برداشتن قدم تکيه اى با ريتم، پرتاب.

هدف: هماهنگى کار پا، هدف گيرى، عمل روى توپ در هنگام شوت کردن و ساده کردن به وسيله ى ريتم دادن.

تذکر: حرکت  يک – دو / دريبل – راست – چپ – شوت / دريبل – چپ – راست – شوت

  • شوت سه گام بعد از چند دريبل از طرف هاى راست و چپ

هدف: تقسيم محوطه، پيدا کردن نقطه ى پرش (آخرين دريبل) به طور مستقيم، قبل از ريتم دوتايى در حدود خط پرتاب آزاد.

تذکر: دريبل – دريبل – دريبل – برو  و بالا

تعداد زيادى از بازيکنان (تا هفت نفر) در يک نيمه ى زمين بازى، توپ هايشان را دريبل مى کنند. هر بازيکن اجازه دارد براى شوت سه گام به طرف سبد نفوذ کند.

هدف: به دست آوردن تسلط ديد، فراگيرى تقسيم محوطه.

تذکر: تمرکز فکرى و نفوذ به طرف سبد.

  • شوت سه گام از حالت دريبل کردن از راست و چپ، در يک فرم تمرينى نزديک به بازى با ۲ يا ۳ توپ و حداکثر ۱۲ بازيکن.

بازيکن، توپ را به طرف سبد دريبل مى کند و يک شوت سه گام انجام مى دهد؛ آن گاه به پشت رديف روبه رو مى دود. بازيکن شماره ى ۲، توپ شوت شده به وسيله ى بازيکن شماره ى ۱ را از حلقه مى گيرد و به طرف کنار زمين دريبل مى کند. در ادامه، توپ متوقف شده را به بازيکن ديگر پاس مى دهد و بدون توپ به پشت حريف مى رود.

هدف: آشنايى با فرم هاى حرکتى نزديک به بازى و با هدف (چرخش) تسلط ديد، تقسيم محوطه براى آخرين دريبل قبل از ريتم دوتايى، زمان سنجى براى پرش و دريافت توپ از سبد.

تذکر: توپ را بگير، دريبل کن، شوت کن، بدو و بعد، براى دريافت توپ از سبد برگرد و آن را از سبد بگير.

  • شوت سه گام بعد از دريافت پاس

در نزديکى خط پرتاب آزاد بازيکن شماره ى ۱ ايستاده است و توپ را در اختيار دارد. شوت کننده ى  شماره ى ۲ به طرف او مى دود؛ توپ را از بازيکن شماره ى ۱ مى گيرد و شوت سه گام را انجام مى دهد.

هدف: دريافت صحيح توپ از حالت دويدن (بعد از فشار روى پاى چپ) در هنگامى که پاس ساده مى آيد و شوت سه گام از حالت ريتم دو قدمى.

تذکر: دو – دو – دو- برو – و بالا

اين شکل تمرين، در فرم ساده ى ديگرى نيز انجام مى شود.

شوت کننده توپ را به عنوان پاس دريافت مى کند و بدون دريبل کردن، آن را شوت مى کند. فاصله تا سبد تغيير مى کند و حالا شوت کننده بايد تصميم بگيرد که دريبل کند يا نه.

  • شوت سه گام:

بازيکن، توپ را دريبل مى کند؛ بعد از آخرين دريبل و فشار روى پاى چپ، توپ را با هر دو دست مى گيرد. بعد از برداشتن يک قدم بلند پرشى، روى پاى ديگر مى آيد (قدم اول) و آن گاه با پاى چپ مى پرد (قدم دوم) و به طرف بالا مى رود. زانوى پاى راست به عنوان پاى پشتيبانى کننده به طور فعال، به بالا تاب مى خورد. در اين مرحله، به هنگام پرش به بالا از حالت دو، توپ، نزديک بدن به طرف بالا هدايت مى شود و دست شوت کننده، پشت توپ قرار مى گيرد. آرنج در جهت سبد قرار دارد. کمى قبل از آخرين نقطه ى پرشى، شوت کننده با کشيدن دست به طور کامل، حرکت اصلى فشارى شوت را انجام مى دهد و با استفاده از تخته پرش، شوت مى کند.

درس پانزدهم / شوت سه گام هندبال

اهداف کلی

  • کسب مهارت در مقدمات رشته هاى ورزشى آموزشگاهى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آشنا کردن دانش آموزان با تکنيک شوت سه گام هندبال

حیطه مهارتی:

  • ايجاد مهارت در تکنيک شوت سه گام هندبال

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به کسب مهارت در تکنيک هاى مختلف ورزشى

روش اجرا:

  • دريبل امدادى با پرتاب به ديوار:

 تيم ها در کناريکديگر و پشت خط، جلوتر از ديوار سالن مى ايستند. بازيکنان، توپ را تا پشت خط پرتاب، دريبل مى کنند. حال توپ را به ديوار (به صورت شوت سه گام) پرتاب مى کنند و دوباره آن را مى گيرند.

آن گاه با دريبل برمى گردند و توپ را به نفر بعدى مى دهند.

ادامه ى تمرين

  • دريبل کردن فقط با دست چپ و راست
  • دريبل کردن با تعويض دست ها
  • پرتاب کردن به يک هدف
  • دريبل کردن با شوت به دروازه:

 دو گروه بازيکن در پشت دايره هاى دروازه در دو طرف زمين مى ايستند و از آنجا توپ را دريبل مى کنند. آن گاه، تا پشت دايره ى دروازه روبه رو مى روند و از آن جا به دروازه، شوت سه گام مى کنند.

ادامه ى تمرين

  • دريبل کردن با دست راست و چپ
  • پرتاب به دروازه با افزايش فاصله ى شوت (مثلاً از پشت دايره ى ۹ مترى)
  • پرتاب پرشى:

 اين نوع پرتاب، نوعى پرتاب ضرب هاى است واغلب، از آن براى پرتاب روى دروازه استفاده مى شود. البته گاهى براى پاس دادن نيز از آن استفاده مى کنند. در پرتاب روى دروازه، بازيکن سعى مى کند خود را به دروازه نزديک کند (پرتاب پرشى دور) يا توپ را از بالاى سر مدافع پرتاب کند (پرتاب پرشى بلند). پرتاب پرشى به عنوان پرتاب روى دروازه، يکى از مهم ترين مراحل تکنيکى بازى است و ۵۰ درصد پرتاب هاى روى دروازه را شامل مى شود.

شروع حرکات:

بازيکن، توپ را با دو دست مى گيرد. زاوي هى دورخيز نسبت به دروازه، بايد حدود ۴۵ درجه باشد.

دورخيز که از سه قدم تشکيل مى شود، براى بازيکن راست دست، بايد از سمت چپ شروع شود و (چپ، راست، چپ) قدم ها به اندازه ى معمولى است. بازيکن، حرکت را با پاى چپ آغاز مى کند؛ پاى راست به صورت زاويه دار، به عنوان پاى شتاب دهنده و به شکل مايل از روى زمين کنده مى شود و به طرف راست مى چرخد.

هم زمان با اين کار، حرکت دست براى پرتاب توپ آغاز مى شود. حرکت دست مانند پرتاب هاى ديگر است. شانه ى چپ به طرف جلو متمايل مى شود. در اين جا شانه، محور پرتاب است. پرتاب، در بالاترين نقطه ى پرش انجام مى گيرد. حرکت ضربه اى دست با جلو رفتن شانه ى بازيکن انجام مى گيرد. بعد از پرتاب، بازيکن روى پايى که با آن شروع به حرکت کرده است، فرود مى آيد؛ در اين نوع پرتاب، نکته هاى زير قابل ذکر است.

دورخيز با ريتم سه تايى – پرش – مرحله ى پرواز- پرتاب توپ دربالاترين نقطه پرش و فرود روى پاى پرشى.

درس شانزدهم / فورهند بدمينتون

اهداف کلی

  • ايجاد مهارت در مقدمات رشته هاى ورزشى آموزشگاهى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنا کردن دانش آموزان با تکنيک فورهند بدمينتون

حیطه مهارتی:

  • ايجاد مهارت در تکنيک فورهند بدمينتون

حیطه نگرشی:

  • علاقه به کسب مهارت در تکنيک هاى مختلف ورزشى

روش اجرا:

  • تاس مستقيم هشت نفره (قسمت اول)؛ تمرين با دو توپ:

 اگر زمين بازى بدمينتون را به طور کامل در نظر بگيريم و آن را به چهار منطقه ى مساوى تقسيم کنيم، محل استقرار بازيکنان در زمين به صورت دوبه دو (پشت سرهم) است؛ يعنى، در هر منطقه دو نفر، در هر قسمت زمين، چهار نفر و در تمام زمين هشت نفر.

نحوه ى تمرين: در اين تمرين، بازيکنان به طور مستقيم براى يک ديگر تاس مى زنند (يعنى در منطقه ى روبه رو براى هم تاس مى زنند). هر بازيکن پس از زدن يک ضربه، جايش را با بازيکن پشت سر خود عوض مى کند و تمرين به همين ترتيب ادامه مى يابد. در اين تمرين، بازيکنانى که در مناطق زوج قرار گرفته اند، سعى مى کنند ضربه هاى خود را به زاويه ى سمت راست خود در زمين مقابل (انتهاى زمين) بزنند. بازيکنانى که در مناطق فرد قرار گرفته اند، ضربه هاى خود را به زاويه ى سمت چپ خود در زمين مقابل (انتهاى زمين) مى فرستند.

  • تاس مستقيم هشت نفره (قسمت دوم)؛ تمرين با دو توپ:

 نحوه ى تقسيم کردن زمين بازى و محل استقرار بازيکنان در زمين مانند بازى قبل  يعنى دوبه دو در هر منطقه  است.

نحوه ى تمرين: در اين تمرين هم بازيکنان مانند تمرين اول تاس مستقيم مى زنند؛ فقط عوض کردن آن ها متفاوت است که در زير شرح داده مى شود.

هر بازيکن پس از زدن يک ضربه ى تاس، پشت سر بازيکن منطقه ى کنار دست خود قرار مى گيرد و تاس بعدى را در آن منطقه به منطقه ى روبه رو مى زند. به همين ترتيب، بازيکنان به صورت ضرب در از يک منطقه به منطقه ى ديگر مى روند.

41
32

 

مثال: بازيکن شماره ى ۱ از منطقه ى ۱ براى بازيکن شماره ى ۱ از منطقه ى چهار و بازيکن شماره ى ۱ منطقه ى ۲ براى بازيکن شماره ى ۱ منطقه ى ۳ تاس مى زنند. آن گاه، هر بازيکنى که ضربه ى خود را زده است، جايش را به بازيکن شماره ى ۲ منطقه ى خود (نفر پشت سر خود) مى دهد و به سرعت، در جاى بازيکن شماره ى ۲ منطقه ى کنار دست خود قرار مى گيرد. به اين ترتيب، هر بازيکن يک ضربه ى تاس در منطقه ى خود و يکى در منطقه ى کنار خود مى زند. اين تمرين نيز ۵ تا ۷ دقيقه ادامه پيدا مى کند. در اين تمرين، بازيکنان دو منطقه بايد ضربه هاى خود را به طور هم زمان شروع کنند.

  • تاس موّرب هشت نفره ( قسمت اول)؛ تمرين با دو توپ:

 محل استقرار بازيکنان در زمين، به صورت دوبه دو در هر منطقه است.

نحوه ى تمرين: در اين تمرين، بازيکنان به صورت مورّب تاس مى زنند؛ يعنى، بازيکنان منطق ه ى ۱ براى بازيکنان منطقه ى ۳ و بازيکنان منطقه ى ۲ براى بازيکنان منطقه ى ۴. هر بازيکن پس از زدن ضربه ى تاس، جاى خود را با بازيکن پشت سر خود عوض مى کند.

41
32

 

مثال: بازيکن شماره ى ۱ منطقه ى ۱ براى بازيکن شماره ى ۱ منطقه ى ۳ و بازيکن شماره ى ۱ منطقه ى ۲ براى بازيکن شماره ى ۱ منطقه ى ۴ تاس مى زنند و جاى خود را با بازيکنان شماره ى ۲ پشت سر خود عوض مى کنند. در قسمت ديگر زمين نيز، همين عمل انجام مى شود و بازيکنان شماره ى ۲ نيز پس از زدن ضرب هى تاس، جاى خود را با بازيکنان شماره ى ۱ عوض مى کنند و تمرين به همين ترتيب ادامه پيدا مى کند.

 

  • تاس مورّب هشت نفره ( قسمت دوم)؛ تمرين با دو توپ:

 شکل استقرار بازيکنان در زمين به صورت دوبه دو در هر منطقه است.

نحوه ى تمرين: در اين تمرين، بازيکنان به صورت مورّب (ضرب در) به مناطق مخالف زمين مقابل خود تاس مى زنند (مانند تمرين سوم) اما، جا عوض کردن بازيکنان با تمرين سوم متفاوت است و اين بار مانند تمرين دوم، بازيکنان هر منطقه با منطقه ى کنار دست خود به صورت ضرب در، جا عوض مى کنند (به طرز جا عوض کردن بازيکنان در تمرين دوم مراجعه شود).

41
32

 

  • ضربه ى تاس فورهند:

براى اين که توپ با يک ضربه ى خوب زده شود و در آخر زمين فرود آيد، بازيکن مجبور است راکت را درست در دست بگيرد و به زمان رسيدن توپ به راکت توجه زيادى داشته باشد. او بايد از حرکات پا بيشترين استفاده را کند و براى اين که به توپ مسلط باشد و بتواند به راحتى به آن ضربه بزند، محل مناسبى را در زمين انتخاب کند. بازيکن پس از مستقر شدن، بايد دست و راکت را به طرف عقب بين سر و شانه ببرد. با انجام دادن اين حرکت، کمر انحنا پيدا مى کند و شانه به طرف زمين کشيده مى شود. اين حرکت مانند سرويس در بازى تنيس است. راکت از پشت به طرف جلو حرکت مى کند و هنگام برخورد توپ با راکت، باز و کاملاً کشيده و مستقيم است. هنگام ضربه زدن، اگر دست بازيکن مستقيم نباشد، مقدارى از قدرت او از دست مى رود. علاوه بر اين، مستقيم بودن دست موجب آزادى حرکت مى شود و در نتيجه، بازيکن به راحتى مى تواند ضربه بزند.

محل برخورد ضربه ى توپ با راکت نبايد درست در بالاى سر باشد. بهتر است براى ضربه زدن در بالاى سر، راکت در پشت توپ و در همان مسير توپ در حال فرود قرار بگيرد. بازيکن نبايد بگذارد که توپ به بدن يا طرفين بدن او نزديک شود يا پايين بيايد.

هميشه بايد توپ را تا حد ممکن با سرعت زد تا حريف، فرصت کافى براى ضربه زدن به توپ نداشته باشد. توپ با قسمت بالاى راکت و ب هطور مستقيم و بدون حرکات کات، زده م ىشود. حرکات کات به کنترل نياز دارند. در بازى بدمينتون، بازيکن براى به دست آوردن تو پهاى بلند عقب زمين بايد قدرت زيادى داشته باشد. به علاوه، کات کشيدن توپ به علت پردار بودن آن، مشکل است و چون توپ بلند به عقب زمين مى رود، راکت را بايد به طرف جلو و بالا نگه داشت و بعد توپ را پرتاب کرد. در اين صورت، راکت به آسانى به طرف توپ حرکت مى کند.

درس هفدهم / بک هند بدمينتون

اهداف کلی

  • کسب مهارت در مقدمات رشته هاى ورزشى آموزشگاهى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با تکنيک بک هند بدمينتون

حیطه مهارتی:

  • کسب مهارت در تکنيک بک هند بدمينتون

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به کسب مهارت در رشته هاى مختلف ورزشى

روش اجرا:

  • تاس مستقيم چهار نفره (قسمت اول)؛ تمرين با دو توپ:

محل استقرار بازيکنان در زمين به صورت يک به يک یعنی ( 1 با 2 و 3 با 4 ) با یک با یک يعنى در هر منطقه يک نفر  است (بازيکن شماره ى ۱ در منطقه ى 2 و بازیکن شماره 2 در منطقه ى  1 ) و در قسمت دیگر زمین نیز پس از زدن ضربه تاس (بازيکن شماره ى 3 در منطقه ى 4  و بازیکن شماره 4 در منطقه ى 3 قرار مى گيرند).

نحوه ى تمرين: در اين تمرين، بازيکنان به طور مستقيم براى يکديگر تاس مى زنند (به اين ترتيب که بازيکن منطقه ى ۱ براى بازيکن منطقه ى ۴ و به عکس، و بازيکن منطقه ى ۲ براى بازيکن منطقه ى ۳ و به عکس). اين تمرين، ۵ دقيقه به همين ترتيب ادامه پيدا مى کند؛ بعد از ۵ دقيقه بازيکنان شماره ى ۱ و ۲ از يک طرف و بازيکنان شماره ى ۳ و ۴ از طرف ديگر جاى خود را با هم عوض مى کنند و مدت ۵ دقيق هى ديگر براى هم تاس مستقيم مى زنند.

4

1

3

2

 

  • تاس مورّب چهار نفره ( قسمت اول) ؛ تمرين با دو توپ:

محل استقرار بازيکنان در زمين: در هر منطقه، يک نفر

نحوه ى تمرين: بازيکنان در اين تمرين به صورت مورّب (ضربدرى) براى يک ديگر تاس مى زنند (بازيکنان منطقه هاى ۱ و ۳ براى هم و ۲ و ۴ نيز براى هم). اين تمرين مدت ۵ دقيقه به همين صورت ادامه مى يابد و پس از ۵ دقيقه، بازيکنان مناطق 1،2،3 و 4 جاى خود را با هم عوض مى کنند و تمرين را ۵ دقيقه ى ديگر هم ادامه مى دهند.

4

1

3

2

 

  • تاس مستقيم چها رنفره ( قسمت دوم) ؛ تمرين با دوتوپ:

محل استقرار بازيکنان در زمين: مانند تمرين قبلى به صورت يک به يک است.

نحوه ى تمرين: در اين تمرين، بازيکنان به صورت مستقيم براى يک ديگر تاس مى زنند (يعنى بازيکنان ۱ و ۴ براى هم و بازيکنان ۲ و ۳ نيز براى هم) و هر بازيکن پس از زدن ضربه ى تاس، به سرعت جايش را با بازيکن کنار دست خود عوض مى کند (يعنى ۱ با ۲ و ۳ با ۴)؛ به اين ترتيب، بازيکن ۱ در منطقه ى ۲ و بازيکن ۲ در منطقه ى ۱ و در قسمت ديگر زمين نيز پس از زدن ضربه ى اول تاس بازيکن ۳ در منطقه ى ۴ و بازيکن ۴ در منطقه ى ۳ قرار مى گيرند و مجدداً هر بازيکن پس از زدن يک ضربه به ترتيب گفته شده، جاى خود را با نفر کنارى اش عوض مى کند. اين تمرين ۵ دقيقه به همين ترتيب ادامه مى يابد.

در اين تمرين، دو نفرى که ضربات اول را (به صورت سرو) مى زنند، بايد دقيقاً هم زمان عمل کنند و هرگاه يکى از توپ ها از جريان بازى خارج شد يا به طورکلى نظم ضربه ها به هم خورد، تمرين را متوقف کرده و دوباره به طور هم زمان شروع کنند.

4

1

3

2

 

  • تاس مورّب چهار نفره ( قسمت دوم)؛ تمرين با دو توپ:

محل استقرار بازيکنان در زمين: به صورت يک به يک (در هر منطقه يک بازيکن)

نحوه ى تمرين: در اين تمرين، بازيکنان به صورت مورّب (ضربدرى) براى يک ديگر تاس مى زنند (يعنى بازيکنان ۱ و ۳ براى هم و بازيکنان ۲ و ۴ نيز براى هم). هر بازيکن پس از زدن ضربه ى تاس، جايش را مانند تمرين قبل با نفر کنار خود عوض مى کند (يعنى ۱ و ۲ با هم و ۳ و ۴ نيز با هم). در اين تمرين نيز ضربه ى اول بايد به طور هم زمان زده شود.

  • تاس بک هند:

 ضربه ى پشت دست (بک هند) ضربه اى است که از قسمت چپ بدن زده مى شود. بازيکن، پشت به تور

مى ايستد (نيمه ى چپ انتهاى زمين)؛ پاى برتر (پايى که راکت را در همان طرف با دست گرفته ايم) کمى جلوتر از پاى غير برتر است.

بهترين قسمت حرکت، تنظيم وقت براى حرکت مچ است که باعث مى شود سر راکت به طرف جلو بچرخد و توپ به موقع زده شود. براى بسيارى از بازيکنان، آماده کردن خود براى زدن ضربه ى پشت دست از عقب زمين مشکل است؛ زيرا:

  • بازيکن بايد مچ خود را کج کند؛
  • از پهلو به طرف تور برگردد؛
  • توپ را نگاه کند؛
  • در حالى که بدن به جلو متمايل است، ضربه بزند؛
  • دست را کاملاً باز و به طور مستقيم نگه دارد و آرنج را به طرف جلو بچرخاند؛
  • سر راکت را با مچ هدايت کند؛
  • توپ را به سمت بالا و عقب بزند؛
  • آرنج را به طرف توپ نشانه گيرى کند؛
  • شانه ى راست را به سمت چپ هدايت کند.

درس هجدهم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • آشنا کردن دانش آموزان از جاده ى تندرستى و ابزارهاى اندازه گيرى آمادگى جسمانى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آگاه کردن دانش آموزان از چگونگى شکل گيرى جاده ى تندرستى
  •  آشنا کردن آنان با ابزار اندازه گيرى هر يک از اجزاء آمادگى جسمانى

حیطه مهارتی:

  • ايجاد مهارت در بحث و گفت وگو، تفکر و حدس زدن

حیطه نگرشی:

  • علاقه مند کردن دانش آموزان به روش هاى اندازه گيرى آمادگى جسمانى
  •  علاقه مند کردن آنان به فعاليت براى حفظ آمادگى جسمانى

روش اجرا:

آماده سازى: پيش از اين با برخى از اجزاء آمادگى جسمانى مثل چابکى، انعطاف پذيرى، استقامت دستگاه گردش خون و تنفس، قدرت و تعادل آشنا شده ايد. در اين مرحله، آگاهى از روش هاى حفظ آمادگى جسمانى و اندازه گيرى آن اهميت بسيار دارد. در اين درس، روش حفظ آمادگى جسمانى و اندازه گيرى برخى اجزاء آن را به همراه شما بررسى مى کنيم. بايد بدانيد که آمادگى جسمانى اجزاء ديگرى هم دارد که در سال هاى بعد با آن ها آشنا مى شويد.

يادآورى: حتماً قبل از فعاليت يا اقدام به اندازه گيرى آمادگى جسمانى با پزشک مشورت کنيد. هرگز بدون تمرين يک باره براى اندازه گيرى آمادگى جسمانى خود فعاليت شديد انجام ندهيد.

ارائه ى مطلب: به تصوير جاده ى تندرستى در لوح نگاه کنيد؛ مى دانيد که براى به دست آوردن آمادگى جسمانى بايد فعاليت کرد. در اين تصوير، چند دانش آموز را در حال فعاليت مى بينيد. دانش آموز شماره ى ۱ در حال پرش است؛ دانش آموز شماره ى ۲ سعى مى کند با سرعت به دو طرف يک چوب پرش کند؛ دانش آموز شماره ى ۳ از بارفيکس آويزان است و دانش آموز شماره ى ۴ درحال طناب بازى است. بعضى از اين فعاليت ها را قبلاً هم ديده ايد؛ مثل دانش آموز شماره ى ۳. اين فعاليت کدام يک از اجزاء آمادگى جسمانى را ارتقا مى دهد؟

پاسخ: چابکى. آويزان شدن از بارفيکس هم قدرت عضلات بالاتنه را افزايش مى دهد. در فعاليت طناب زدن به مدت طولانى، استقامت دستگاه گردش خون و تنفس، و استقامت و قدرت عضلات بهبود مى يابد. در ايستگاه اول هم دانش آموزى که مى پرد، عضلات پاهاى خود را تقويت مى کند.

شما هم مى توانيد براى بهبود اجزاء آمادگى جسمانى فعاليت هايى در نظر بگيريد و چند ايستگاه براى آن ها پيش بينى کنيد و هر روز، با طى کردن اين جاده ى تندرستى به حفظ آمادگى جسمانى خود کمک کنيد.

حالا ببينيم براى آگاهى از وضعيت آمادگى جسمانى خود، چگونه مى توانيم آن را اندازه بگيريم. آمادگى جسمانى اجزاء مختلفى دارد و هر يک از آن ها را هم بايد با وسيله ى خاصى اندازه گيرى کرد. همان طور که براى اندازه گيرى طول، از متر و براى اندازه گيرى مايعات از ليتر استفاده مى کنيم، ابزارهاى

اندازه گيرى آمادگى جسمانى را آزمون مى گوييم. حالا به کمک گروه، ابزارهاى اندازه گيرى اجزاء زير را پيدا کنيد.

  • استقامت دستگاه گردش خون و تنفس (استقامت عمومى)

پاسخ: آزمون دوى ۵۴۰ متر.

  • انعطاف پذيرى

پاسخ: آزمون جعبه ى انعطاف پذيرى (مطابق شکل)

  • قدرت عضلات شانه

پاسخ: آويزان شدن يا کشش بارفيکس (آويزان شدن براى دختران و کشش براى پسران).

درس نوزدهم / بهداشت و تغذيه ى ورزشى

اهداف کلی

  • آشنايى با مواد غذايى مورد نياز ورزشکاران

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنا کردن دانش آموزان با نوع مواد غذايى مورد نيازورزشکاران رشته هاى سرعتى
  •  آشنا کردن دانش آموزان با نوع مواد غذايى مورد نياز ورزشکاران رشته هاى استقامتى

حیطه مهارتی

  • ايجاد مهارت در بحث و گفت وگو، تفکر وحدس زدن

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به آگاهى از مواد غذايى مصرفى ورزشکاران

روش اجرا:

آماده سازى: مى دانيد که بدن ما براى حرکت، به انرژى نياز دارد و ما با غذا خوردن انرژى مورد نياز بدن خود را تأمين مى کنيم . همچنين، مى دانيد که ورز شکاران، به انرژى بيشترى نياز دارند؛ زيرا آن ها تحرک بيشترى دارند و انرژى بيشترى مصرف مى کنند. دو دسته از مواد غذايى در توليد انرژى نقش مهمى دارند: قندها و چربى ها. حالا ببينيم ورزشکاران به کدام يک از اين مواد، بيشتر نيازمندند.

ارائه ى مطلب: اين دو دايره، ميزان مواد قندى را در دو نوع ماده ى غذايى نشان مى دهند. اوّلى چربى کمتر و قند بيشترى و دومى قند کمتر و چربى بيشترى دارد.

 چه موادى، قند بيشترى دارند؟

پاسخ: خرما و انواع شيرينى.

 چه موادى، چربى بيشترى دارند؟

پاسخ: مواد گوشتى.

قندها در شروع حرکت و هنگام انجام دادن فعاليت هاى سريع، مى سوزند و انرژى بدن را تأمين مى کنند (تأکيد شود).

چربى ها در فعاليت هاى طولانى، منبع اصلى تأمين انرژى بدن اند

(تأکيد شود).

حالا بگوييد که براى انجام دادن کدام رشته هاى ورزشى، بدن به مواد قندى بيشترى نياز دارد؟ ورزشکاران کدام رشته ها از چربى ها براى تأمين انرژى استفاده مى کنند؟ گروه ها با هم مشورت کنند و سرگروه ها پاسخ دهند.

پاسخ: دوهاى سرعتى مثل ۱۰۰ و ۲۰۰ متر، پرتاب وزنه، پرتاب نيزه، پرتاب چکش فعاليت هايى هستند که در آن ها بدن از مواد قندى استفاده مى کند.

دوهاى طولانى مثل ۸۰۰ و ۳۰۰۰ متر، فوتبال، واليبال، هندبال از جمله رشته هايى هستند که به علت طولانى شدن زمان فعاليت در آن ها، بدن براى تأمين انرژى از چربى ها استفاده مى کند.

۱۰۰ – اندازه ى قد = وزن مطلوب، دانش آموزان وزن خود

و ميزان اضافه يا کمبود آن را حساب مى کنند.

راه هاى ديگر تعيين وزن، استفاده از جدول هايى است که براساس قد افراد تهيه شده است. هر کس با دانستن اندازه ى قد خود مى تواند وزن مطلوبش را از جدول استخراج کند.

درس بیستم / سرويس و اسمش ساده ى بدمينتون

اهداف کلی

  • ايجاد مهارت در مقدمات رشته هاى ورزشى آموزشگاهى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنا کردن دانش آموزان با تکنيک سرويس و اسمَشِ بدمينتون

حیطه مهارتی

  • ايجاد مهارت در تکنيک سرويس و اسمش بدمينتون

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به کسب مهارت در رشته هاى مختلف ورزشى

روش اجرا:

  • تمرين اسمش و دفاع چهارنفره مستقيم ( تمرين با دو توپ):

محل استقرار بازيکنان در زمين به صورت يک به يک است (در هر منطقه، يک بازيکن).

نحوه ى تمرين: بازيکنان مناطق ۱ و ۲ براى بازيکنان مناطق ۳ و ۴ سرويس مستقيم مى زنند و بازيکنان مقابل، با زدن اسمش مستقيم جواب مى دهند. در واقع، اسمش بازيکن منطقه ى ۴ در زمين منطقه ى ۱ و اسمش بازيکن منطقه ى ۳ در زمين منطقه ى ۲ فرود مى آيد و بازيکنان اين دو منطقه دفاع بلند و مستقيم مى کنند.

بازيکنان مناطق ۳ و ۴ اسمش مى زنند و ۱ و ۲ دفاع مى کنند. بعد از سه بار اسمش و دفاع، بازيکنان مناطق ۳ و ۴ ضربه هاى خود را به صورت تاس مى زنند و اين بار، بازيکنان مناطق ۱ و ۳ اسمش مى کنند. اين تمرين به طريقى ادامه پيدا مى کند که هر بازيکن سه اسمش و يک تاس مى زند و سه بار دفاع مى کند. بعد از ۵ دقيقه، بازيکنان جايشان را با نفرات کنار خود عوض مى کنند و ۵ دقيقه ى ديگر، اين تمرين را ادامه مى دهند.

  • تمرين اسمش و دفاع چهارنفره ى مورّب (تمرين با دو توپ):

 در اين تمرين، نحوه ى استقرار بازيکنان و تعداد ضربه هاى اسمش و دفاعى که ردّ و بدل مى شود، مانند تمرين قبل است و تنها ضربه هاى اسمش و دفاع به صورت مورّب (از منطقه ى ۱ به ۳ و ۲ به ۴ و به عکس) زده مى شوند.

  • تمرين اسمش دفاع مستقيم و مورّب سه نفره با يک توپ:

محل استقرار بازيکنان در زمين به صورت يک به دو است؛ يعنى در يک قسمت زمين، دو نفر و در قسمت ديگر، ، يک نفر قرار مى گيرد (در اين تمرين، بازيکنان را با شماره هاى ۱، ۲و ۳ مشخص مى کنيم).

نحوه ى تمرين: بازيکن شماره ى ۲ براى بازيکن شمار ه ى ۱ سرويس مورّب م ىزند. بازيکن شماره ى ۱ به صورت مستقيم براى بازيکن شماره ى ۳ اسمش مى زند. بازيکن شماره ى ۳ به صورت مورّب دفاع بلند مى کند. بازيکن شماره ى ۱ اين بار براى بازيکن شماره ى ۲ اسمش مستقيم مى زند و او به صورت مورّب دفاع بلند مى کند. به همين ترتيب، تمرين مدت ۲ دقيقه ادامه مى يابد و بعد از ۲ دقيقه، چرخش انجام مى شود تا هر بازيکن، يک بار به تنهايى و ۲ بار به صورت دونفره (با يک بازيکن ديگر) قرار گيرد. پس از ۶ دقيقه تمرين، نحوه ى ضربه زدن عوض مى شود و ۶ دقيقه ى ديگر، بازيکن فرد، اسمش مورّب مى زند و آن دو بازيکن، به طور مستقيم دفاع مى کنند.

  • سرويس بلند:

ابتدا يک منطقه ى مشخص در انتهاى يک طرف زمين انتخاب مى شود و از طرف ديگر، دانش آموزان سرويس بلند را طورى مى زنند که در آن منطقه فرود آيد.

سرويس: سرويس ضربه اى براى شروع بازى است. ضربه ى سرويس را اصولاً با جلوى راکت و گاهى نيز با پشت آن مى زنند. معمولى ترين ضربه ى سرويس که تدريس آن آسانتر است، ضربه اى است که با جلوى راکت زده مى شود.

در تماس توپ با راکت، محل ضربه بايد از خط کمر و مچ دست پايين تر باشد و چنا نچه بالاتر از اين حد باشد، سرويس کننده دچار خطا شده است.

در سرويس هاى يک نفره، بازيکن بايد خود را کاملاً راحت و آرام حس کند و در حدود يک راکت و نيم از خط سرويس فاصله داشته باشد. پاهاى سرويس کننده در هنگام زدن ضربه ى سرويس بايد قدرى از يک ديگر جدا باشد اما نه آنقدر که از سرعت بازيکن بکاهد. پاى چپ بايد جلوتر از پاى راست (براى بازيکنان راست دست و پا) باشد و هر دو پاى بازيکن قبل از برخورد توپ به راکت، روى زمين قرار گرفته باشد. توپ را با انگشتان سبابه و شست از قسمت چوب پنبه به وسيله ى دست چپ بگيريد و بازو را تا حدّ شانه بالا ببريد.

راکت بايد در طرف راست بازيکن قرار گيرد (راست دست) و بازيکن، مچ دستش را طورى حرکت دهد که راکت تقريباً به عقب بدن برود. در سرويس بلند، اول، بازيکن توپ را رها مى کند؛ سپس، راکت را به طرف محل برخورد با توپ حرکت مى دهد و راکت در سطح زانو با توپ برخورد مى کند. حرکت و هماهنگى بايد به گون هاى صورت گيرد که محل برخورد در قسمت جلو و دور از بدن باشد. راکت پس از برخورد با توپ، در جهت مسير توپ به حرکت خود ادامه مى دهد.

اشتباه مبتديان، دير رها کردن توپ و تأخير در زدن ضربه به آن است. در نتيجه، توپ به راکت نمى خورد يا به قسمت قاب آن برخورد مى کند.

پيشنهادهاى تدريس سرويس بلند

  • هر دو پا قبل از برخورد توپ به راکت، ثابت باشد.
  • ضربه ى سرويس بعد از تنظيم پاها زده شود.
  • تا حد ممکن، سرويس بلند زده شود.
  • بازيکنى که ضرب هى سرويس را مى زند، به خط کوتاه نزديک باشد.
  • در زمان ضربه زدن، حرکت مچ راکت را هدايت کند.
  • توپ، قوس داشته باشد و به انتهاى زمين هدايت شود.
  • راکت به طرف توپ حرکت کند.
  • شدت حرکت راکت به قدرى باشد که از برخورد آن با توپ، صدايى توليد شود.
  • راکت در جهت مسير توپ به طرف بالا برود.
  • توپ تا حدّ امکان بالا برود تا ب هطور عمودى در قسمت انتهاى زمين فرود آيد.
  • مچ قدرى کج شده و بعد، ضربه زده شود.
  • به قسمت انتهاى زمين نشانه گيرى شود.
  • بازيکن در هنگام زدن ضربه، کمى مکث کند.
  • دست در هنگام ضربه زدن، مستقيم باشد.
  • وزن بدن از روى پاى راست به روى پاى چپ منتقل شود (چپ دست ها، عکس اين عمل را انجام دهند).
  • ضربه ى آبشار (اسمش):

 آبشار، ضربه ى با قدرتى است که در ارتفاع زياد از بالاى سر و تور به سمت پايين زده مى شود و براى زدن آن حرکت راکت بايد شبيه زدن آبشار در بازى تنيس باشد. طريقه ى گرفتن راکت، حرکت پا، موقعيت بدن و محل برخورد توپ با راکت، همانند دراپ است و حريف مقابل، قادر به پيش بينى ضربه ى برگشت نخواهد بود. براى به دست آوردن حداکثر قدرت، دست ها، مچ، کتف و پاى بازيکن بايد طورى قرار گيرد که بدن او توازن کامل داشته باشد. کتف چپ بايد به طرف تور گردش کند. دست چپ بازيکن به طرف توپ و دست راست به طرف عقب و پايين باشد و براى زدن ضربه ى محکم آمادگى داشته باشد. آرنج و مچ هم به طرف عقب حرکت کنند. بازيکن براى آماده نگه داشتن خود، آزاد شدن و به دست آوردن قدرت،

دسته ى راکت را در موقع ضربه زدن در بالاترين نقطه نگه مى دارد و راکت را با حداکثر سرعت ممکن، به طرف محل برخورد توپ حرکت مى دهد. براى زدن ضربه روى سر، بازيکن همان قدرتى را که براى ضرب هى بلند عقب زمين لازم است، به کار مى برد. براى زدن ضربه ى عقب زمين، حرکت کامل مچ و وقت گيرى مناسب، ضرورى است؛ بنابراين، بازيکن مبتدى قبل از اقدام به زدن ضربه، بايد براى تنظيم وقت و زاوي هى حالت راکت، بسيار تمرين کند تا به نتيجه ى مطلوب برسد.

براى زدن آبشار محکم، بايد حرکت پاها، بدن، کتف و مچ با يک ديگر مطابقت داشته باشد. هنگامى که بازيکن مى خواهد توپ را با سرعت به طرف پايين تا شيب بزند، بايد رويه ى راکت را هم متمايل به پايين قرار دهد.

هرچه فاصله ى بازيکن از تور بيشتر باشد، سرعت ضربه ى او هنگام رسيدن به زمين طرف مقابل، کمتر مى شود.

پيشنهادهايى براى روش تدريس

  • توپ تا حد ممکن از بالا زده شود.
  • طرف مقابل تور، هدف قرار گيرد.
  • زاويه برگشت توپ به طرف پايين باشد.
  • بازيکن تا جايى که مى تواند براى به دست آوردن زاويه ى بيشتر به هوا بجهد.
  • بازيکن سرعت آبشار را تغيير دهد.
  • بازيکن بايد همان موقعيتى را داشته باشد که هنگام پرتاب دارد.
  • حرکت تماس راکت با توپ، مانند پرتاب شىٔ از بالاى سر صورت گيرد.
  • جهت راکت به طرف پايين باشد.
  • در هنگام ضربه زدن به توپ، بدن کاملاً در مقابل توپ قرار گيرد.
  • بازيکن توپ را از بالا بزند و در پشت آن قرار گيرد.
  • راکت در بالاى توپ قرار گيرد.

درس بیست یکم / استارت نشسته

اهداف کلی

  • ايجاد مهارت در مقدمات رشته هاى ورزشى آموزشگاهى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنا کردن دانش آموزان با تکنيک استارت نشسته

حیطه مهارتی

  • ايجاد مهارت در استارت نشسته

حیطه نگرشی:

  • علاقه مند کردن دانش آموزان به کسب مهارت در رشته هاى مختلف ورزشى

روش اجرا:

  • استارت نشسته:

 با علامتِ ،« به جاى خود » دانش آموز روى زمين زانو مى زند. پاى جلويى او بايد ۱۰ تا ۳۰ سانتى متر پشت خط استارت باشد. پاى عقبى ۳ تا ۶۰ سانتى متر پشت پاى جلويى و انگشت شست و انگشت اشاره ى هر دست، دقيقاً پشت خط قرار مى گيرند. با شنيدن علامت ،« حاضر » او پشت وعقب بدن را بالا مى آورد؛ به طورى که بالاتنه ى بدن با زمين موازى می شود دانش آموزان با شنيدن علامت ،« رو » در حالى که پاهايش به ويژه پاى جلويى  به شدت، به زمين فشار وارد مى کنند، از زمين جدا مى شود.

 مى شود. اکنون، استارت نشسته را اجرا کنيد.

از دانش آموزان بخواهيد، استارت نشسته را تمرين کنند و مسافت کوتاهى را بدوند.

در اين حال، دانش آموزان با اجراى حرکات شديد دست، زانو بلند و خم شدن به سمت جلو، تکنيک دو با فشار مناسب را تمرين مى کنند.

  • مراحل استارت نشسته:

با فرمان آغازگر (استارتر) در وضعيت « به جاى خود »  قرار بگيريد؛ دست ها را جلوى خط شروع و پاها را در بلوک ها بگذاريد. سپس، دست ها را در پشت خط شروع قرار دهيد.

با شنيدن فرمان ،« حاضر » بدن را کمى به جلو بکشيد؛  به طورى که سنگينى آن روى دست ها و پاى جلو بيفتد و با هر دو پا به بلوک ها فشار وارد کنيد.

با فرمان ،« رو »  به دنبال جدا شدن پاها از بلوک ها، دست ها را با نيروى زياد به جلو و عقب حرکت دهيد و دويدن را شروع کنيد.

تذکر: براى تعيين محل قرار گرفتن، پاها، بايد پاى ثابت و راهنما از قبل تعيين شده باشد.

درس بیست دوم / استارت ايستاده

اهداف کلی

  • ايجاد مهارت در مقدمات رشته هاى ورزشى آموزشگاهى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنا کردن دانش آموزان با تکنيک استارت ايستاده

حیطه مهارتی

  • ايجاد مهارت در تکنيک استارت ايستاده

حیطه نگرشی:

  • علاقه مند کردن دانش آموزان به کسب مهارت در رشته هاى مختلف ورزشى

روش اجرا:

  • استارت ايستاده:

آموزش: پس از شرح استارت ايستاده دانش آموزان به گروه هاى ۶ تا ۸ نفره تقسيم مى شوند و در خط استارت مى ايستند. پاهاى دانش آموز دونده در حالتى مانند پرش به سمت جلو قرار مى گيرند. زانوها بايد کمى خم شده و بدن به سمت جلو متمايل باشد. دانش آموز با علامت « رو ».  پاى جلويى را به شدت به زمين فشار مى دهد و به دنبال آن، پاى عقبى حرکت مى کند.

استارت را با علائم مختلف، مانند حرکت دست يا صداى سوت اجرا کنيد.

تمرين: از دانش آموزان بخواهيد به تمرين استارت ايستاده بپردازند و تا ۱۰ متر بدوند. هر گروه با علامتى که داده مى شود، شروع به دويدن مى کند.

از بازى هاى امدادى که از حالت استارت ايستاده انجام مى شوند، استفاده کنيد.

درس بیست سوم / حرکات پايه و وضعيت بدنى

اهداف کلی

  • آشنا کردن دانش آموزان با وضعيت هاى بدنى و ارتباط آن ها با برخى مشکلات ساختارى و بيمارى ها

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنا کردن دانش آموزان با ارتباط ايستادن نادرست و خستگى
  •  آشنا کردن آن ها با ارتباط نشستن نادرست و بيمارى ها
  •  آشنا کردن دانش آموزان با عوارض بد راه رفتن
  •  آشنا کردن آن ها با لوازم مناسب خواب
  •  آشنا کردن آن ها با فعاليت ها و ورزش هاى مناسب در صورت وجود محدوديت هاى حرکتى

حیطه مهارتی

  • ايجاد و تقويت مهارتهاى تفکر، بحث و گفت وگو و حدس زدن

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به رعايت اصول بهداشتى
  •  ايجاد علاقه به شرکت در فعاليت ها و بازى هاى ورزشى

روش اجرا :

  • ابتدا معلم وضعيت بدنى دانش آموزان را مورد ارزيابى تشخيصى قرار مى دهد و از آن ها مى خواهد اشکال درست و نادرست را در ميان خود مشخص کنند.
  • ايستادن و خستگى: دانش آموزان ضمن اجراى مهارت نشستن و ايستادن، احساس خود را از فعاليت بيان کنند.
  • نشستن و بيمارى: با توجه به اشکال ارائه شده در لوح آموزشى، دانش آموزان اظهارنظر کنند و معلم آنها را به گونه اى هدايت کند که حالت درست را (شکل پايين) به عنوان يک عادت درست دنبال کنند. معلم در مورد بيمار ىهاى اسکلتى (مثل قوز، افتادگى شانه) و گوارشى ناشى از حالات بد بدن توضيح دهد.
  • معلم در مورد برخى از محدوديت هاى حرکتى مثل فلج اطفال يا قطع عضو از دانش آموزان سؤال کند؛ و سپس آن ها را به فکر وادارد که براى هرگونه محدوديت حرکتى، فعاليتى را پيشنهاد کنند.
  • معلم پس از تدريس بخش لوازم مناسب براى خواب، از دانش آموزان بخواهد که در جلسه ى بعد، نکات گفته شده را رعايت کنند و از وضعيت و ميزان رضايت خود از شرايط و رعايت موارد آموزش داده شده، گزارش بدهند.
  • در پاسخ به سؤالى که مطرح شده است (به نظر شما، چرا هنگام خوابيدن نبايد از تشک هاى خيلى نرم استفاده کنيم؟) لازم است دانش آموزان متوجه شوند که هنگام استفاده از تشک بلند و نرم، بدن در داخل آن فرو مى رود، قوس کمر حالت طبيعى خود را از دست مى دهد و خستگى و مشکلات اسکلتى در طول زمان به وجود مى آيد.

درس بیست چهارم / مواد ايمنى در ورزش

اهداف کلی

  • آگاه کردن دانش آموزان از برخى خطرهاى ورزشى و روش هاى پيش گيرى از آن ها

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  •  آگا ه کردن دانش آموزان از ورزش هاى ايمن
  •  آشنا کردن دانش آموزان با اماکن پرخطر براى ورزش
  •  آشنا کردن دانش آموزان با ابزارى که از آسيب ديدگى به هنگام ورزش کردن، جلوگيرى مى کند.

حیطه مهارتی

  • ايجاد مهارت هاى بحث و گفت و گو، تفکر و حدس زدن

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به آگاهى از خطرها در محيط هاى ورزشى
  •  تشويق به رعايت مسائل ايمنى در اماکن ورزشى

روش اجرا:

  • آماده سازى: محل بازى اهميت زيادى دارد. اگر اين محل، امن نباشد، ما به جاى اين که با ورزش کردن به حفظ سلامت خود کمک کنيم، در معرض خطر قرار مى گيريم و ممکن است آسيب ببينيم؛ بنابراين در انتخاب محل ورزش بايد دقّت کنيم.
  • ارائه ى مطلب: در تصاوير، برخى از اماکنى را که کودکان براى ورزش کردن انتخاب مى کنند و با حادثه روبه رو مى شوند، مشاهده مى کنيد. محل عبور وسايل نقليه مانند موتورسيکلت و اتومبيل و جاهايى که در آن ها موانعى مثل درخت وجود دارد، براى ورزش خطرناک اند؛ چون هر لحظه امکان برخورد و آسيب ديدگى وجود دارد. وقتى شما در حال حرکت هستيد و سرعت زيادى داريد، نمى توانيد خود را کنترل کنيد و حادثه روى مى دهد.
  • در مدرسه نيز امکان برخورد دانش آموزان با ديوار يا برخورد توپ به شيشه ها و ريختن آن ها بر سر بچه ها وجود دارد.
  • اکنون به تصوير شماره ى ۳ نگاه کنيد (استخر شنا) و بگوييد که به نظر شما چه عواملى ممکن است در اين محل به افراد آسيب برساند. پاسخ از طريق سرگروه ها اعلام شود.
  • پاسخ: ليز خوردن در استخر شنا به علت شوخى بچه هاى شناگر با يک ديگر، خطرهاى زيادى براى آن ها به وجود مى آورد. شکستن دست و پا و آسيب رسيدن به سر از جمله ى اين خطرهاست. اگر شنا بلد نيستيم يا نمى توانيم خوب شنا کنيم، نبايد به منطقه ى ممنوع (عميق) برويم.
  • هل دادن و پرش با پاهاى برهنه را که هر دو آسيب زا هستند، مشاهده مى کنيد. در تصوير آخر نيز لگد بازيکن به حريف، ممکن است باعث شکستگى بعضى اعضاى بدن او شود.
  • بازى با ورزشکاران بزرگ تر، همراه داشتن اشياى فلزى مثل گردن بند، ساعت و اشياى نوک تيز هم هنگام بازى آسيب زا هستند.
  • در رشته هايى که امکان برخورد ميان افراد بيشتر است؛ خطر هم بيشتر است. در اين تصاوير، بسکتبال خطر بيشترى دارد. در رشته هاى رزمى نيز اين خطر بيشتر است.
  • برعکس، در رشته هايى مثل تنيس روى ميز و شنا (اگر فرد با اين رشته ى ورزشى آشنا باشد)؛ خطر آسيب ديدگى کمتر است.

سؤال: براى جلوگيرى از آسيب ديدگى، چه اصولى را بايد رعايت کنيم؟

  • در شنا استفاده از بينى بند، عينک و محافظ گوش در دوچرخه سوارى و تکواندو استفاده از کلاه مخصوص، در فوتبال بستن ساق بند و در واليبال استفاده از پدهاى محافظ.
  • در صورت عدم استفاده از وسايل محافظ، چه مشکلاتى ايجاد مى شود؟
  • آسيب ديدگى اندام هاى مختلف که در پاره اى از موارد بسيار خطرناک است؛ مثلاً در دوچرخ هسوارى ممکن است به سر ورزش کار آسيب جدى وارد آيد.
  • رعايت قوانين و مقررات بازى
  • استفاده از کفش، پوشاک و وسايل مناسب و بى خطر در هر رشته ى ورزشى

درس بیست پنجم/ شناخت توانايى هاى حرکتى

اهداف کلی

  • ايجاد مهارت در پريدن، پرتاب کردن، دويدن و …

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنايى با مفاهيم حرکتى

حیطه مهارتی:

  • به کارگيرى اطلاعات قبلى هنگام اجراى فعاليت هاى حرکتى
  •  تقويت مهارت پريدن
  •  تقويت مهارت پرتاب کردن
  •  تقويت مهارت دويدن و …

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به فعاليت و بازى

روش اجرا:

۱)  معلم بازى هايى را طراحى مى کند که هريک از دانش آموزان با شرکت در آ نها مهار تهاى حرکتى پايه را تمرين مى کند.

۲ )  معلم با طراحى و اجراى يک فعاليت ايستگاهى، دانش آموزان را به تمرين مهارت حرکتى پايه وادار مى کند؛ مانند نمونه ى زير.

تذکر:

  • زمان اجراى فعاليت در هر ايستگاه را معلم مشخص مى کند.
  • دانش آموزان فاصل هى بين ايستگاهى را با راه رفتن طى مى کنند.
  • کلاس را به چند گروه ۷ نفره تقسيم کنيد.
  • هر گروه بعد از يک دور اجرا، جاى خود را به گروه ديگر مى دهد.
  • فعاليت تا زمانى که دانش آموزان مايل به انجام دادن آن هستند، تکرار شود.

درس بیست ششم / عبور توپ بسکتبال از بين پاها

اهداف کلی

  • ايجاد مهارت در رشته هاى ورزشى آموزشگاهى

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنا کردن دانش آموزان با تکنيک عبور دادن توپ بسکتبال از بين پاها

حیطه مهارتی

  • ايجاد مهارت در تکنيک عبور دادن توپ بسکتبال از بين پاها

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به کسب مهارت در رشته هاى مختلف ورزشى

روش اجرا:

  • چرخش روى يک پا:

از دانش آموزان بخواهيد پراکنده شوند و به هر نفر، يک توپ بدهيد. هر دفعه که پا به جلو گذاشته مى شود، توپ به دور ساق پا مى چرخد. گردش پا با يک قدم را شرح دهيد و اجرا کنيد. دانش آموزان را به تمرين حرکت گردش پا با يک قدم واداريد؛ به اين صورت که ۵ تا ۱۰ قدم بردارند و سپس، به جايگاه اوليه ى خود بازگردند.

پيشنهادها: به جاى بازى ذکر شده مى توان از تمرين هاى زير استفاده کرد.

  • دريبل کوتاه

توپ با به کارگيرى قوى مچ دست و انگشتان به زمين فشار داده شده، به طرف دست ديگر به شکل دريبل منتقل مى شود. آن گاه به صورت نرم نگه داشته مى شود و سپس، دوباره با دست ديگر دريبل مى شود.

  • تعويض دست از پهلو و از ميان پاها

توپ، در حالى که پاها زياد از هم فاصله دارند، با سرعت هاى متفاوت و به کارگيرى نيروهاى مختلف از بين پاها به اين طرف و آن طرف دريبل مى شود.

نوع ديگر: بعد از هر دريبل، بازيکن با يک پرش، حالت قرار گرفتن قدم ها را عوض مى کند.

  • تعويض دست در پشت بدن

توپ در حالى که بدن حالت خميده به خود گرفته است، در پشت بدن به اين طرف و آن طرف دريبل مى شود.

نوع ديگر: دريبل کننده مرکز ثقل بدن را به طور متناوب بالا و پايين مى آورد و به اين ترتيب، زاويه ى دريبل و از طريق آن، درجه ى مشکل بودن کنترل توپ را تغيير مى دهد.

  • با يک دست به طرف جلو و عقب در کنار بدن

بازيکن ابتدا با دست، توپ را به طرف عقب مى کشد. دست را به عقب مى آورد و در پايين ترين سطح حرکتى ممکن توپ را دوباره مى گيرد (بدون آن که نگه دارد)؛ حالا دوباره توپ را به طرف جلو مى کشد.

  • دريبل از بين پاها با تعويض دست

در حالت جاگيرى تعادلى، طورى که پاها کمى بيشتر از يک ديگر فاصله دارند، دست چپ توپ را بين پاها به زمين فشار مى دهد و دست راست توپ را تحويل مى گيرد و در طرف ديگر به زمين مى زند.

نوع ديگر: حد فاصل بين دريبل تعويض با يک دست در کنار بدن و تعويض دست از بين پاها با سرعت هاى مختلف و به کارگيرى نيروهاى مختلف.

  • دريبل از طرف عقب به طرف جلو به دور يک پا

توپ در هنگام به عقب تاب دادن دست، بسيار سريع و پر قدرت چرخش داده مى شود و سپس در داخل پا به صورت اريب به جلو برمى گردد. هر دو دست بايد به طور متناوب دريبل کنند.

نوع ديگر: دريبل به دور پاى راست و پاى چپ در حالت قرارگيرى تعادلى؛ دريبل کردن با چرخش بدن به دور محور طولى و پاى ثابت.

درس بیست هفتم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • بهبود و ارتقاى استقامت عضلات بالاتنه ى دانش آموزان

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنا کردن دانش آموزان با تمرينات استقامت عضلانى

حیطه مهارتی

  • ايجاد و تقويت مهارت حفظ و بهبود استقامت عضلانى

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به ارتقاى استقامت عضلانى

روش اجرا:

  • راه رفتن با دست ها درحالت آويزان از بارفيکس: از دانش آموزان بخواهيد به ميله ى افقى يا بارفيکس که بلندى آن کمى از قدّ آن ها بيشتر است، آويزان شوند و با تغيير دادن جاى دست ها (مانند حرکت پاها در راه رفتن) چند بار سراسر ميله را بروند و بازگردند (براى اين کار، از نردبان افقى نيز مى توان استفاده کرد).
  • آويزان شدن از بارفيکس به مدت ۱۵ ثانيه و يک کشش بارفيکس
  • از دانش آموزان بخواهيد که درحالت ايستاده، دست ها را در طرفين و به موازات سطح شانه ها، باز کنند. آنگاه توپ هندبال يا مينى بسکتبال را با يک دست از روى سر به طرف دست ديگر پرتاب کنند و سپس آن را بگيرند (اين حرکت ۱۰ مرتبه تکرار شود).
  • از دانش آموزان بخواهيد که توپ بسکتبال را به بالا پرتاب و سپس دريافت کنند. در صورت کسب مهارت، مى توان ارتفاع توپ را زياد کرد.

درس بیست هشتم / مهارت حفظ توپ و تسلط بر آن در بدمينتون

اهداف کلی

  • ايجاد هماهنگى در بازى بدمينتون

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنا کردن دانش آموزان با نحوه ى کنترل توپ و تسلط بر آن در ضربات بدمينتون.

حیطه مهارتی

  • ايجاد مهارت در کنترل و هدايت توپ بدمينتون

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به کسب مهارت در رشته هاى مختلف ورزشى

روش اجرا:

هر دانش آموز يک توپ و يک راکت در اختيار دارد.

  • او با پشت يا روى راکت به توپ ضربه مى زند تا ارتفاع بگيرد. هرچه ارتفاع توپ بيشتر شود، بهتر است.
  • يک در ميان، با پشت و سپس با روى راکت به آن ضربه مى زند تا ارتفاع بگيرد.
  • سعى مى کند به توپ در ارتفاعى بالاتر از کمر خود ضربه بزند؛ يعنى، قبل از اين که توپ از خط کمر پايين بيايد، به آن ضربه بزند تا به ارتفاع بالاترى رود. اين کار را مى توان با پشت يا روى راکت انجام داد.
  • مى تواند مانند تمرين قبل عمل کند؛ با اين تفاوت که اين بار به توپ در ارتفاعى پايين تر از کمر ضربه زده مى شود.
  • سعى مى کند در فاصل هى بين دو ضربه به توپ، يک دور يا ۳۶۰ درجه بچرخد.
  • دانش آموزان دوبه دو روى هم مى ايستند و توپ را بلند براى هم مى فرستند.
  • حرکات يک تا پنج را پس از زدن هر ضربه و ارسال آن براى نفر مقابل، انجام مى دهند.

درس بیست نهم / آمادگی جسمانی

اهداف کلی

  • بهبود و ارتقاى استقامت قلبى  عروقى دانش آموزان

اهداف جزئی:

حیطه دانشی:

  • آشنا کردن دانش آموزان با تمرينات استقامت قلبى  عروقى (استقامت عمومى)

حیطه مهارتی

  • ايجاد توانايى براى بهبود و ارتقاى استقامت قلبى  عروقى

حیطه نگرشی:

  • ايجاد علاقه به بهبود و ارتقاى آمادگى جسمانى

روش اجرا:

  • دانش آموزان به صورت ستونى پشت خط مى ايستند. با صداى سوت مربى، نفر اول از روى ۶ مانع که با فواصل مشخصى تعيين شده است، عبور مى کند و مانع هفتم را که ۵ متر با مانع آخر فاصله دارد، دور مى زند و به آخر صف مى رود.
  • از دانش آموزان بخواهيد که به اندازه ى يک دست از هم فاصله بگيرند و دايره اى درست کنند. با صداى سوت مربى، دانش آموز داوطلب با حرکت مارپيچى از انتهاى صف و از بين دانش آموزان با دو عبور مى کند و در جلوى صف مى ايستد. نفرات بعدى نيز به ترتيب همين حرکت را انجام مى دهند.
  • از دانش آموزان بخواهيد که با دويدن پاى پهلو طول زمين بسکتبال را طى کنند.
  • از دانش آموزان بخواهيد که با طناب زدن، مسير ۱۰۰ مترى را بدوند.
  • از دانش آموز بخواهيد که چند قدم راه بروند و بعد، به بالا بپرند؛ سپس، باقى مسافت را با دويدن طى کنند (طول مسير حرکت ۱۰۰ متر باشد).

معرفی نمونه بازی های آموزشی ويژه معلمان پايه پنجم

نام بازی : راکت رو بگير.

هدف : گرفتن راکت، بهبود عکس العمل، سرعت، چابکی.

شايستگی های پايه : اطاعت از فرامین، دقت و هوشیاری، همکاری.

امکانات و تجهيزات :  راکت بدمینتون، گچ، محوطه بازی زمین بدمینتون یا مستطیلی با حداقل ابعاد 6 * 10.

شرح بازی : دانش آموزان را در دو گروه مساوی و روبه روی هم در محوطه بازی مستقرکنید؛ به نحوی که راکت در اختیار نفر اول یکی ازگروه ها قرار گیرد. با اعلام شروع بازی، نفرات اول گروه ها به سمت وسط زمین حرکت می کنند و روی خط کوتاه روبه روی هم میایستند. فردی که راکت در دست دارد، تلاش میکند راکت را در جهات مختلف (بالا، پایین، راست و چپ، عقب و جلو) حرکت دهد و بازیکن روبه رویی باید به سمت جهتی که راکت نشان میدهد، جابه جا شود تا اینکه بازیکن مالک راکت، راکت را روی خط میانی زمین قرار داده (صفحه راکت عمود بر زمین) و با قرار دادن انگشت بر روی دسته، راکت را کنترل کند؛ بازیکن روبه رو به محض دیدن این وضعیت، خود را برای گرفتن راکت آماده میکند و مالک راکت با رها کردن راکت به سمت او، به سمت هم گروهی های خود فرار میکند. نفر روبه رو، راکت را گرفته و او را تعقیب میکند، اگر قبل از رسیدن به انتهای زمین، بدن حریف را با راکت لمس کند، یک امتیاز کسب میکند؛ در غیر این صورت، یک امتیاز به نفع گروه مقابل ثبت خواهد شد. این بازی با تمام نفرات گروه تکرار میشود. سپس نقش گروه ها جابه جا می شود. برنده بازی گروهی است که در مجموع امتیاز بیشتری را کسب کند.

ملاحظات : در صورت وجود راکت به تعداد کافی، بازی را در گروههای کوچک و با استقرارهای متفاوت اجرا کنید.

توصيه های ايمنی :

  • برای جلوگیری از برخورد دانش آموزان با یکدیگر به حفظ فاصله های مناسب در طول بازی توجه کنید.
  • هنگام عبور از خطوط انتهایی به عدم برخورد دانش آموزان با هم گروهی های خود، توجه شود.
  • دانش آموزان را به خودکنترلی و عواقب ناشی از عدم رعایت آن در طول بازی آگاه کنید.

توصيه های آموزشی و تربيتی :

  • برای ایجاد نشاط در بازی از دانش آموزان بخواهید در اجرای حرکات با راکت، ازحرکات خلاقانه، موزون و ماهرانه برای جا گذاشتن یار روبه رو استفاده کنند.
  • با دعوت دانش آموزان به تشویق هم گروهی های خود، روحیه جمعی را بالا ببرید.
  • به منظور فراهم کردن فرصت برنده شدن برای همه دانش آموزان، بازی را با تغییر نفرات گروه ها در نوبت های دیگر تکرار کنید.

نام بازی : یکی من یکی تو.

هدف : استقامت، سرعت عمل و عکس العمل، چابکی، هماهنگی و آشنایی با مهارت های طنابزنی.

شایستگی های پایه :  بهبود مهارت کار با دیگران، دقت و هوشیاری و اعتماد به نفس.

تجهیزات : طناب کوتاه.

شرح بازی : دانش آموزان را در گروه های دو نفره و هر گروه را با یک طناب در محوطه بازی مستقر کنید. مطابق شکل دانش آموزان بهگونهای میایستند که بازیکن سمت راست، دسته طناب را در دست راست گرفته و بیرون از طناب میایستد، بازیکن سمت چپ با در دست داشتن طناب در دست چپ، درون طناب قرار میگیرد. با اعلام شروع بازی هر دو بازیکن هماهنگ طناب را میچرخانند و بازیکن داخل طناب شروع به پرش ساده میکند. بعد از اجرای صحیح، جای بازیکنان عوض میشود. پس از اینکه همه دانش آموزان در این حرکت تا حدودی مسلّط شدند، با اعلام معلّم همزمان همه شروع به طناب زدن میکنند و با قطع طناب زدن نقش نفرات جابه جا می شود. در مدت تعیین شده از سوی معلّم دو نفری که بیشترین تعداد طناب را بزنند، تشویق میشوند.

ملاحظات :

  • دو نفر باید همزمان طناب را بچرخانند.
  • سرعت طناب زدن آرام باشد.

توصیه های ایمنی :

  • با استقرار مناسب دانش آموزان در محوطه بازی از برخورد طناب با آنها جلوگیری کنید.
  • به دانش آموزان تأکید کنید با تعویض بهموقع نقشهای خود در هنگام طنابزنی، از خستگی بیش از حد جلوگیری کنند.
  • با اختیار دادن به دانش آموزان در تعیین یار خود، فرصت همکاری و دوستی را در آنها تقویت کنید.

توصیه های آموزشی و تربیتی :

  • با تغییر یارها و ایجاد انگیزه، بازی را در چندین نوبت اجرا کنید.
  • به دانش آموزان ضعیفتر فرصت تمرینی کافی بدهید.
  • با تسلّط دانش آموزان در این بازی، به منظور ایجاد تنوع، از انواع طناب زنی مانند طناب زنی دوبل به شرح زیر استفاده کنید.

روش اجرا: طناب جفت پا را انجام دهید و در هر بار پرش دو بار طناب را زیر پاها عبور دهید. برای این کار، سرعت مچ دست ها را افزایش دهید تا طناب با سرعت زیاد در هر پرش دو بار از زیر پا عبور کند و کمی بیشتر از حد معمول پرش کنید.

نام بازی : عبور از دفاع.

هدف : آشنایی با مهارت های مقدماتی بسکتبال.

شایستگی های پایه : دقت و هوشیاری، همکاری، مسئولیت پذیری نظم و قانون پذیری.

تجهیزات : توپ مینی بسکتبال 1 عدد، زمین بسکتبال یا مستطیلی به ابعاد حداقل 20* 10.

شرح بازی : دانش آموزان را به دو گروه مساوی مهاجم و مدافع تقسیم کنید و زمین را مانند شکل زیر به سه قسمت مجزا تقسیم کنید. بخش ابتدا و انتهای زمین متعلّق به گروه مهاجم و بخش میانی در اختیار گروه مدافع است. مدافعان در زمین خود و مهاجمان با یک توپ در یکی از زمین های خود مستقر میشوند. با اعلام شروع بازی مهاجمان تلاش میکنند با استفاده از پاس، دریبل و گول زدن در زمین خود و مدافعان حرکت کرده و ضمن فرار از مدافعان، توپ را از بین مدافعان عبور داده و به زمین دیگر منتقل کنند و یک امتیاز کسب کنند و بلافاصله بازی را از زمینی که توپ به آن منتقل شده است شروع می کنند. اگر مدافع موفق به گرفتن توپ شود، یک امتیاز برای گروه مدافع منظور شده و بازی از همان محل قبلی دوباره تکرار میشود. با پایان زمان تعیین شده یا کسب امتیازی که از قبل تعیین شده گروهها جابه جا می شوند. برنده بازی گروهی است که در مجموع امتیاز بیشتری کسب کند.

ملاحظات :

  • تأکید کنید دانش آموزان هنگام پاس دادن به آمادگی دریافت کننده توجه کنند.
  • مدافعان حق خروج از زمین خود را ندارند، در حالیکه مهاجمان مجاز به حرکت در زمین مدافعان هستند.

توصیه های ایمنی :

  • تأکید کنید بازیکنان از برخوردهای شدید یا هل دادن همدیگر خودداری کنند.
  • به منظور جلوگیری از بی نظمی و ازدحام، تعداد بازیکنان را متناسب با محوطه بازی انتخاب کنید.

توصیه های آموزشی و تربیتی :

  • بازی را ابتدا در گروههای کوچک اجرا کنید.
  • دانش آموزان را ترغیب کنید تا با به کارگیری قدرت پیش بینی و حواس ادراکی ــ حرکتی خود فضای کافی برای بازی را فراهم کنند.
  • با انتخاب داور از بین دانش آموزان و تعیین قوانین و مقررات ساده، ضمن لذت بخش تر کردن بازی، احترام به داور و پیروی از قوانین را تمرین کنید.

نام بازی : منفجر کردن.

هدف : آشنایی با مهارت های مقدماتی هندبال.

شایستگی های پایه : همکاری، اعتماد به نفس، مسئولیت پذیری.

تجهیزات : توپ مینی هندبال و تعدادی هدف (بطری، بادکنک، مخروط، جعبه، توپ پلاستیکی و ،)… زمین هندبال یا مستطیلی با حداقل ابعاد 10* 8 .

شرح بازی : دانش آموزان را مانند شکل در گروه های مساوی در دو نیمه زمین هندبال روی خط میانی مستقر کنید. در مقابل هرگروه، تعدادی مخروط یا بطری پلاستیکی به عنوان هدف روی خطوط انتهایی زمین قرار دهید و محدوده ممنوعه را با خط پرتاب به فاصله  4 تا 6 متر از اهداف مشخص کنید. با اعلام شروع بازی، بازیکنان هر دو گروه همزمان با پاسکاری، توپ را به نزدیکترین فرد  به خط پرتاب میرسانند و او باید با ضربه شوت، مخروط ها یا بطری ها را منفجر کند. در صورت اصابت توپ به هدف، بازی از خط نیمه زمین دوباره به جریان می افتد و بعد از حداقل سه پاس، گروه مجاز به شوت به سمت هدف است. گروهی که زودتر موفّق به انفجار تمام اهداف شوند، برنده بازی است.

ملاحظات :

  • برای شروع بازی، بازیکنان گروه ها روی خط میانی روبه روی اهداف مستقر میشوند.
  • بازیکنان در جریان بازی، اجازهورود به محدوده ممنوعه را ندارند، مگر زمانی که توپ در آنجا متوقف شده باشد.
  • ضربات شوت از داخل منطقه ممنوعه خطا بوده و امتیاز محسوب نمیشود.
  • به منظور فعالتر کردن دانشآموزان با نصب بادکنک به دیوار، تعداد اهداف را بیشتر کنید و بازی را در چهار گروه (هر دو گروه در یک نیمه) اجرا کنید.
  • تأکید کنید دانش آموزان برای مالکیت توپ از تجمع و هل دادن یکدیگر خودداری کنند.
  • به منظور جلوگیری از بی نظمی و ازدحام، تعداد بازیکنان را متناسب با محوطه بازی انتخاب کنید.

توصیه های ایمنی :

  • با پیشرفت دانش آموزان، بازی را با دو گروه مدافع و مهاجم اجرا کنید.
  • اجازه ندهید تعداد محدودی از بازیکنان به سمت هدف شوت کنند اما درطول بازی اگر خود دانش آموزان تشخیص دهند که با رساندن توپ به فرد قوی تر گروه، امکان موفّقیت تیم افزایش مییابد، به تصمیم دانش آموزان احترام بگذارید.
  • با انتخاب داور از بین دانش آموزان و تعیین قوانین و مقررات ساده، ضمن لذت بخش تر کردن بازی، احترام به داور و پیروی از قوانین را تمرین کنید.

تربیت بدنی در دوره ابتدایی

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه چهارم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه چهارم درس اول / شناخت مفاهیم از طریق فعالیت اهداف کلی مهارت در شناخت مفاهيم از طريق فعاليت. اهداف جزئی: حیطه دانشی: آشنايى با سازماندهى (گروه بندى). حیطه مهارتی: کسب مهارت در سازماندهى (گروه بندى). حیطه نگرشی: مسئوليت پذيرى و

ادامه مطلب »

آمادگی جسمانی در دوره ابتدایی

آشنا خواهید شد با… آشنایی با مفهوم آمادگی جسمانی و فعالیت جسمانی در دوره ابتدایی آمادگی جسمانی به هر گونه حرکت بدن گفته می شود که از روی اختيار، توسط انقباض عضلات ايجاد گردد و موجب افزايش مصرف انرژی در بدن شود. حرکت بدن موضوع و محور اصلی فعاليت جسمانی

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه اول

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه اول درس اول / حرکات پايه مهارت در راه رفتن اهداف کلی: مهارت در راه رفتن اهداف جزئی: حیطه دانشی: آشنايى با ايستادن و راه رفتن حیطه مهارتی: مهارت در نگاه کردن به جلو به هنگام ايستادن وراه رفتن  مهارت

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه دوم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه دوم درس اول / مهارت در حرکات پايه اهداف کلی: بررسى ميزان آشنايى دانش آموزان با سازماندهى و يادآورى حرکات پايه. اهداف جزئی: حیطه دانشی: يادآورى نحوه ى آماده شدن براى حضور در کلاس درس تربيت بدنى يادآورى شيوه هاى

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه سوم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه سوم درس اول / حرکات پایه اهداف کلی: لی لی کردن اهداف جزئی: حیطه دانشی: آشنايى با لى لى کردن صحيح  آشنايى با شيوه هاى مختلف لى لى کردن حیطه مهارتی:  مهارت در اجراى لى لى کردن  مهارت در خم

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه پنجم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه پنجم درس اول / شناخت مفاهیم از طریق حرکت اهداف کلی کسب مهارت در شناخت مفاهيم از طريق حرکت اهداف جزئی: حیطه دانشی: آشنايى با سازماندهى (گروه بندى). حیطه مهارتی: کسب مهارت در اجراى روش هاى مختلف سازماندهى حیطه نگرشی:

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه ششم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه ششم درس اول/ پرش جفت ضربدری طرز اجرا: مطابق تصوير دانش آموز در مرکز ضربدر قرار می گيرد. با علامت « شروع » دانش آموز عمل پرش را طبق الگوی جلو – مرکز، چپ – مرکز، عقب – مرکز و

ادامه مطلب »

آموزش مهارت های حرکتی

آموزش مهارت های حرکتی (مرحله پياده کردن هدف) آموزش مهارت های حرکتی با هر روش تدريسی که از سوی معلم ارائه گردد، شامل مراحل زير است: توضيح نمايش تکرار و تمرين هدايت (بازخورد) توضيح توضيحات بايد با بيانی قابل فهم، مهارت را توصيف کند و متناسب با سن دانش آموزان

ادامه مطلب »

آشنایی با الفبای حرکتی_حرکات پایه

آشنا خواهید شد با… خصوصیات سنی و رشدی دانش آموزان دبستانی طراحی نحوه و زمان بازی مستلزم آشنایی معلم با خصوصیات سـنی و رشـدی دانـش آمـوزان است، همان طور که میدانیم به دلیل پیچیدگی رفتار و شخصیت انسانی مشکل است که قضاوت عمومی درباره ی دانش آمـوزان داشـته باشـیم. دانـش

ادامه مطلب »

بازی چیست و اهمیت آن در دوره ابتدایی

آشنا خواهید شد با… بازی چیست و در برنامه درسی تربیت بدنی چه جایگاهی دارد؟ شروع بازی را میتوان به گذشته های دور، حتی به بدو پیدایش انسان نسبت داد. در حقیقت بازی جزئی اززندگی انسان از بدو تولد تا زمان مرگ بوده و در کل تاریخچه ی بشریت مندرج

ادامه مطلب »

توصيه هايی برای معلمان در آموزش محتوای برنامه در دوره ابتدایی

آشنا خواهید شد با… توصيه هايی برای معلمان در آموزش محتوای برنامه به تعداد جلسات آموزشی در طول سال تحصيلی طراحی آموزشی (طرح درس) داشته باشيد. به عنوان معلم ورزش در ساعت درس تربيت بدنی با دانش آموزان همراه باشيد. با توجه به رويکرد و اصول حاکم بر برنامه، محتوا

ادامه مطلب »
دسته‌ها
آموزش دوره ابتدایی

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه ششم

آشنا خواهید شد با...

مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه ششم

درس اول/ پرش جفت ضربدری

طرز اجرا:

مطابق تصوير دانش آموز در مرکز ضربدر قرار می گيرد. با علامت « شروع » دانش آموز عمل پرش را طبق الگوی جلو – مرکز، چپ – مرکز، عقب – مرکز و راست – مرکز انجام می دهد. بايستی توجه داشت که عمل پرش به صورت جفت پا انجام گيرد.

نحوه امتيازدهی:

امتياز نفرات براساس تعداد پرش ها در يک الگوی کامل حرکتی (جلو، طرفين و عقب) محاسبه می گردد. بهتر است مدت زمان ١٥ ثانيه محاسبه و تعداد پرش های کامل منظور شود.

لوازم و تجهيزات:

وسيله ای خاص برای اين بازی مورد نياز نيست ولی برای پيشگيری از آسيب های احتمالی دانش آموزان می توان اين عمل را بر روی تشک های با ارتفاع کم انجام داد. علاوه بر اين کورونومتر برای ثبت زمان ١٥ ثانيه مورد نياز است .

ملاحظات:

اين تمرين را می توان به صورت گروهی با تعداد زمين بيشتر با روش محاسبه امتياز جمعی (تعداد پرش ها برای کليه اعضا در هر گروه) به شکل جذاب تر اجرا کرد.

درس دوم / پرتاب نيزه موشکی

اهداف کلی

  • ارتقای هماهنگی دست، پا و تنه، بهبود عملکرد پرتاب با يک دست برای مسافت بيشتر

طرز اجرا: 

مطابق تصوير، يک مسير پرتاب ٥ متری را علامت گذاری نماييد. دانش آموز از يک وضعيت ايستاده حرکت را آغاز می کند و پس از دورخيز کوتاه و قرار گرفتن در مسير پرتاب، نيزه را از بالای شانه و از پشت خط، پرتاب می کند. مربی در اجرای اين حرکت بايستی توجه داشته باشد که آرنج دست پرتاب کاملاً باز شود و نيزه از زير ارتفاع شانه و از کنار بدن پرتاب نگردد.

نحوه امتيازدهی:

 ميانگين مسافت دو پرتاب به عنوان رکورد دانش آموز محاسبه می گردد.

لوازم و تجهيزات:

 نيزه موشکی، متر نواری

ملاحظات:

  •  در لحظه رهايی نيزه می بايست پای مخالف دست پرتاب جلو قرار گيرد، در اين راستا برای پرتاب کننده با دست راست غالب، نحوه گام برداری به صورت چپ  راست  چپ و برای پرتاب کننده با دست چپ غالب به صورت راست چپ  راست است.
  •  نيزه معرفی شده در اين فعاليت نمادين بوده و هماهنگی عملکرد دانش آموزان در اجرای مهارت پرتاب مد نظر می باشد از اين رو با توجه به تصوير استفاده از وسيله مناسب جايگزين نيزه با رعايت موارد ايمنی پيشنهاد می گردد. به عنوان مثال می توان از لوله های مقوايی داخل توپ های پارچه استفاده کرد.

درس سوم / دوی مارپيچ امدادی

اهداف کلی

  • بهبود استقامت در سرعت، تعادل چابکی و دويدن از روی موانع

طرز اجرا :

 مطابق تصوير يک مسافت ٦٠ تا ٨٠ متری را به نحوی علامت گذاری نماييد که يک منطقه برای دوی سرعت يک منطقه برای دوی مارپيچ از بين پرچم ها يک منطقه برای دويدن ازروی موانع درنظر گرفته شود با علامت « شروع » و ثبت زمان ، دونده اول بر روی تشک يک غلت به جلو زده و پس از برخاستن شروع به دويدن می نمايد و پس از عبور مارپيچ از بين پرچم ها و دويدن از روی موانع، حلقه يا چوب امدادی را به نفر بعدی گروه تحويل می دهد و اين فعاليت تا اتمام افراد گروه تداوم می يابد.

نحوه امتيازدهی:

 زمان کل گروه به عنوان رکورد در نظر گرفته شده و اين زمان با ساير گروه ها مقايسه می گردد تا اولويت بندی تيم ها تعيين شود.

لوازم و تجهيزات:

 يک تا سه عدد تشک، مخروط تمرينی برای علامت گذاری مسير دويدن، متر نواری، ده عدد پرچم ، سه عدد مانع کوتاه، يک حلقه يا چوب امدادی، کورنومتر

ملاحظات:

اين فعاليت در ابعاد استاندارد معرفی شده است ولی معلمان می توانند با توجه به فضای آموزشی در اختيار، ابعاد را تغيير دهند.

درس چهارم / دوی استقامت ٦ دقيقه

اهداف کلی

  • ارتقای استقامت قلبی  عروقی

طرز اجرا :

مطابق تصوير يک محوطه ١٥٠ متری (طول ٥٠ متر، عرض ٢٥ متر) را علامت گذاری نماييد و گروه ها را  در کنار نقاط شروع قرار دهيد. با علامت « شروع » زمان نگهدار مدت ٦ دقيقه را ثبت می کند و نفرات اول هر گروه در طی شش دقيقه  سعی می کنند حداکثر مسافت را طی کنند. برای پيشگيری از بروز هر خطايی در اندازه گيری مسافت طی شده، بهتراست پس از طی شدن هر دور و به محض رسيدن دانش آموز به نقطه شروع يک کارت به وی تحويل گردد. پس از پايان شش دقيقه علامت شروع برای نفرات بعدی گروه به صدا درمی آيد و اين عمل تا دويدن آخرين فرد گروه ادامه می يابد.

نحوه امتيازدهی:

تعداد کارت های اخذ شده درهر گروه نشانگر مسافت طی شده و ملاکی برای امتيازدهی است.

لوازم و تجهيزات:

متر نواری، شش پرچم ، کارت به تعداد مورد نياز، کورنومتر

ملاحظات:

  • در طول انجام اين فعاليت به تفاوت های فردی افراد توجه شود و از هرگونه اجبار در ادامه فعاليت جداً خودداری گردد.
  • اين فعاليت در ابعاد و زمان استاندارد معرفی شده است ولی معلمان می توانند با توجه به فضای آموزشی در اختيار و توانايی دانش آموزان آن را تغيير دهند.

درس پنجم / پرش سه گام در منطقه تعيين شده

اهداف کلی

  • ارتقاء مهارت های لی لی، گام و پرش به عنوان عناصر تشکيل دهنده پرش سه گام

طرز اجرا :

  • مطابق تصوير مناطق مشخصی را با محدوده های متفاوت برای اجرای پرش سه گام علامت گذاری نماييد.
  • دانش آموز متناسب با توانايی خود، محدوده ای را انتخاب می کند و بعد از حداکثر ٥ متر دورخيز، حرکات لی لی، قدم و پرش را به طور کامل اجرا می کند.

نحوه امتيازدهی:

دانش آموزان دو بار پرش سه گام را اجرا کرده و ميانگين مسافت افقی به عنوان رکورد فرد محسوب می گردد. اين مسافت با ساير دانش آموزان مقايسه شده تا اولويت بندی تعيين شود.

لوازم و تجهيزات:

مخروط تمرينی و متر نواری

ملاحظات:

  •  در شروع تمرين به دانش آموزان فرصت داده شود تا با هر دو پا عمل تيک آف را انجام دهند تا از اين طريق بتوان به پای اتکا آنها پی برد.
  •  از اجرای اين فعاليت روی زمين آسفالت خودداری گردد و در صورت امکان اين فعاليت در اماکن ورزشی مناسب و يا محيط های طبيعی (چمن) اجرا گردد.
  •  اين تمرين را می توان به صورت گروهی و با تعداد زمين بيشتر با روش محاسبه امتياز جمعی (جمع پرش ها برای کليه اعضاء در هر گروه) به شکل جذاب تر اجرا کرد.

درس ششم / پرتاب توپ با يک دست

اهداف کلی

  • بهبود سرعت حرکت دست و هماهنگی چشم و دست

طرز اجرا :

مطابق تصوير از مانعی به ارتفاع ٢٥٠ سانتی متر استفاده نماييد به نحوی که يک تشک در پشت اين مانع و به فاصله سه متری از آن قرار گرفته است. قبل از مانع، ٤ خط شروع ترسيم نماييد که اين خطوط به ترتيب با پايه های مانع به ٤ و ٥ متر فاصله داشته باشد. هر دانش آموز موظف است با دورخيز سه گام از پشت خطوط شروع، عمل پرتاب ،٣ ، اندازه ٢ را برای رسيدن به تشک انجام دهد.

نحوه امتيازدهی:

هنگامی که توپ پس از عبور از روی مانع بر روی تشک فرود می آيد بدين معنی است که تلاش فرد با موفقيت انجام شده است. امتيازدهی برای چهار پرتاب به اين صورت است که اگر فاصله شروع تا تشک ٥ متر است و ٧ و ٨ متری ، عمل پرتاب با موفقيت انجام گرفته است. ٢ امتياز برای دانش آموز لحاظ می گردد. اين امتيازات در فواصل ٦ ٤ و ٥ امتياز مجموع امتيازات دانش آموز در ٤ پرتاب به عنوان رکورد وی ، مابين خط شروع و تشک به ترتيب عبارت اند از ٣ محسوب می گردد. در صورتی که توپ به تشک نرسيده و يا از زير مانع عبور کند يک امتياز به دانش آموز تعلق خواهد گرفت.

لوازم و تجهيزات:

متر نواری، توپ، تشک، مانع،پايه های پرش و يا هر وسيله مشابه.

ملاحظات:

گام برداری صحيح در سه گام پرتاب توپ، مشابه سه گام پرتاب نيزه موشکی است.

درس هفتم / دوی سرعت در قوس

اهداف کلی

  • بهبود سرعت دويدن در قوس و تنظيم و ريتم گام

طرز اجرا:

مطابق تصوير، دايره ای با شعاع ١٦ متر را علامت گذاری نماييد. محيط اين دايره در حدود ١٠٠ متر است. دانش آموزان را به گروه های مساوی تقسيم کنيد و از هر دانش آموز در گروه بخواهيد تا مسافت ١٠٠ متر را با حداکثر سرعت بدود. با باز کردن دروازه عبور و شروع به دويدن ورزشکار مدت زمان طی کردن مسافت را ثبت نماييد. اين عمل را برای ساير دانش آموزان گروه نيز انجام دهيد.

نحوه امتيازدهی:

کل زمان ثبت شده که از مجموع زمان های طی شده مسافت ١٠٠ متر برای هر دانش آموز در گروه به دست می آيد ، به عنوان ملاک امتيازدهی گروه استفاده می شود. اين زمان کل، با ساير گروه ها مقايسه می شود تا اولويت بندی آنها تعيين گردد.

لوازم و تجهيزات:

متر نواری، ٦ پرچم، 1.5 متر طناب برای ايجاد دروازه عبور، کورنومتر

ملاحظات:

 اين فعاليت در ابعاد استاندارد معرفی گرديده است ولی معلمان می توانند با توجه به فضای آموزشی در اختيار ابعاد را تغيير دهند.

درس هشتم / پرتاب چرخشی توپ

اهداف کلی

  • ارتقای توان انفجاری دست و تنه، هماهنگی چشم و دست

طرز اجرا:

مطابق تصوير، فضای ورود توپ بين دو خط استاندارد و يا دو ميله را به سه بخش مساوی چپ، مرکز و راست تقسيم بندی نماييد. دانش آموز در پشت خط شروع که به ميزان ٥ متر با هدف فاصله دارد به صورت جانبی و روبه روی بخش مرکزی می ايستد و سپس با تاب دادن بدن به نحوی که بازو در کنار بدن کاملاً کشيده است پرتابی مشابه پرتاب ديسک انجام می دهد. دانش آموز دو بار عمل پرتاب را انجام می دهد و مربی بيشترين نمره محاسبه شده فرد را منظور می کند.

نحوه امتيازدهی:

در دانش آموزان با دست راست غالب، پرتاب به سمت هدف راست ٣ امتياز، هدف مرکز ٢ امتياز و هدف چپ يک امتياز تعلق می گيرد. اين موضوع برای دانش آموزان با دست چپ غالب برعکس است.

لوازم و تجهيزات:

متر نواری، توپ و يا هر جسمی که قابليت گرفتن و پرتاب کردن داشته باشد.

درس نهم / دوی امدادی سرعت مارپيچ

اهداف کلی

  • ارتقای مهارت دويدن در مسير مستقيم، پرش جانبی از روی موانع و دويدن مارپيچ به صورت امدادی

طرز اجرا:

  • مطابق تصوير در يک مسافت ٤٠ متری، دو مسير دويدن علامت گذاری نماييد. يکی از اين مسيرها بدون مانع و با تأکيد بر دويدن سرعتی و مسير ديگر با موانع و پرچم با تأکيد بر پرش جانبی و دويدن مارپيچ درنظر گرفته می شود.
  • دانش آموزان را به دو گروه مساوی تقسيم بندی نماييد و سپس با علامت « شروع » از آنها بخواهيد که نفر اول هر گروه پس از طی کردن هر دو مسير (با مانع و پرچم  بدون مانع) حلقه يا چوب امدادی را به نفر بعدی گروه تحويل نمايد.

نحوه امتيازدهی:

امتياز تيم ها بر اساس زمان طی کردن مسافت در هر دو مسير و برای کليه اعضاء گروه محاسبه می شود. گروهی پيروز خواهد بود که مدت زمان کوتاه تری اين بازی گروهی را به اتمام رساند.

لوازم و تجهيزات:

متر نواری، پنج پرچم، دو مانع کوتاه، دو حلقه يا چوب امدادی، کورنومتر

ملاحظات:

 اين فعّاليت در ابعاد استاندارد معرفی گرديده است ولی معلمان می توانند با توجه به فضای آموزشی در اختيار ابعاد را تغيير دهند.

درس دهم / پرش طول با تعيين جای پای اتکا

اهداف کلی

  • ارتقای توان انفجاری اندام تحتانی، هماهنگی در کاشتن پای اتکا (تيک آف) در محل موردنظر

طرز اجرا:

مطابق تصوير، يک منطقه حداکثر ١٠ متری را به عنوان منطقه دورخيز علامت گذاری نماييد. محل قرار گرفتن پای تيک آف را به اندازه ٣٠ سانتی متر توسط دو خط به عرض ١٠ سانتی متر در ابتدا و انتهای اين منطقه مشخص کنيد. محل فرود را به صورت مدرج با متر نواری علامت گذاری کرده و با حلقه های مشخصی تفکيک نماييد.

نحوه امتيازدهی:

دانش آموز پس از دورخيز پای اتکا را در محل موردنظر قرار داده و برای رسيدن به حداکثر مسافت افقی پرش می کند. ميزان مسافت طی شده به عنوان رکورد فرد منظور می گردد. علاوه بر اين در صورتی که پای اتکا درمنطقه ٣٠ سانتی متری قرار گرفت ٢ امتياز به امتياز فرد افزوده می شود در صورتی که پای اتکا بر روی مناطق ١٠ سانتی متری قرار گرفت يک امتياز به امتياز فرد افزوده می شود و درصورتی که پای اتکا در خارج منطقه ٣٠ و ١٠ سانتی متری قرار گرفت تنها امتياز پرش فرد مدنظر قرار خواهد گرفت.

لوازم و تجهيزات:

متر نواری، چسب علامت گذاری برای تعيين مناطق پای اتکا، حلقه برای تعيين رکورد پرش، پرچم برای تعيين محل شروع دورخيز

ملاحظات:

 از اجرای اين فعّاليت روی زمين آسفالت خودداری گردد و در صورت امکان اين فعاليت در اماکن ورزشی مناسب و يا محيط های طبيعی (چمن) اجرا گردد.

درس یازدهم / پرتاب توپ از بالای سر در وضعيت پشت به زاويه پرتاب

اهداف کلی

  • ارتقای توان انفجاری اندام فوقانی و تنه، بهبود عملکرد پرتاب با دو دست از بالای سر

طرز اجرا:

مطابق تصويردانش آموز پشت به زاويه پرتاب به نحوی قرار می گيرد که پاشنه های پا در پشت خط شروع قرار دارند. دانش آموز با خم کردن تنه و زانو، توپ را در ابتدا به سمت جلو و پايين تاب می دهد و سپس با بازکردن تنه و زانوها و پرتاب دو دست به سمت عقب و بالا باعث پرتاب توپ به سمت زاويه پرتاب می گردد. بايستی به دانش آموزان تأکيد کرد که حداکثر تلاش خود را برای کسب مسافت افقی بيشينه انجام دهند.

نحوه امتيازدهی:

هر شرکت کننده دو پرتاب انجام می دهد. ميانگين دو پرتاب به عنوان رکورد فرد منظور می گردد. اولويت بندی افراد براساس اين ميانگين در بين دانش آموزان کلاس صورت خواهد گرفت.

لوازم و تجهيزات:

توپ پزشکی (مدسين بال) يک کيلوگرمی، متر نواری.

درس دوازدهم / دوی سرعت با مانع و تعويض امدادی

اهداف کلی

  • ارتقای مهارت دويدن همراه با تعويض چوب امدادی و عبور از موانع

طرز اجرا:

مطابق تصوير در يک مسافت ٤٠ متری ، دو مسير دويدن را علامت گذاری نماييد. يکی از اين مسيرها محلی برای تعويض حلقه يا چوب امدادی و مسير ديگر با تأکيد برعبور ازموانع کوتاه است. نحوه تعويض حلقه يا چوب امدادی به نحوی است که منطقه ای به اندازه ١٠ متر برای شتاب گيری دوندهٔ گيرندهٔ چوب و تعويض چوب ميان دونده حامل و گيرنده چوب تعبيه شده است. دانش آموز با علامت شروع، دويدن را آغاز می کند و پس از دويدن از روی موانع نسبت به تعويض چوب در منطقه علامت گذاری شده اقدام می نمايد. اين عمل تا دويدن آخرين فرد گروه تداوم می يابد.

نحوه امتيازدهی:

امتياز تيم ها بر اساس زمان طی کردن مسافت در هر دو مسير در کليه اعضای گروه می باشد گروهی پيروز خواهد بود که در مدت زمان کوتا هتری اين بازی گروهی را به اتمام رساند.

لوازم و تجهيزات:

متر نواری، دو عدد پرچم، حلقه يا چوب امدادی، دو عدد مخروط تمرينی، کورنومتر

ملاحظات:

 اين فعاليت در ابعاد استاندارد معرفی گرديده است ولی معلمان می توانند با توجه به فضای آموزشی در اختيار ابعاد را تغيير دهند.

درس سیزدهم / پرش طول با دورخيز بلند

اهداف کلی

  •  ارتقای توان انفجاری اندام تحتانی، توانايی تبديل سرعت افقی به عمودی در حين پرش

طرز اجرا :

مطابق تصوير يک منطقه ١٠ متری را به عنوان منطقه دورخيز علامت گذاری نماييد. محل قرار گرفتن پای اتکا (تيک آف) را تعيين کنيد. محل فرود را به صورت مدرج و با متر نواری علامت گذاری کرده و با حلقه های مشخصی تفکيک نماييد.

نحوه امتيازدهی:

دانش آموز پس از دور خيز، پای اتکا را بر روی محل پای اتکا قرار داده و برای رسيدن به حداکثر مسافت افقی تلاش می کند ميزان مسافت طی شده به عنوان رکورد فرد منظور می گردد . علاوه بر اين در دورخيز در صورتی که پای اتکا محل در محل تيک آف فرود آيد. ٢ امتياز به امتياز پرش دانش آموز اضافه می شود و در صورتی که پای اتکا قبل و يا بعد از محل تيک آف فرود آيد تنها امتياز پرش مدنظر قرار می گيرد.

لوازم و تجهيزات:

متر نواری، چسب علامت گذاری برای تعيين منطقه تيک آف، حلقه برای تعيين رکورد پرش پرچم برای تعيين محل شروع دورخيز

ملاحظات:

  •  از اجرای اين فعاليت روی زمين آسفالت خودداری گردد و در صورت امکان اين فعاليت در اماکن ورزشی مناسب و يا محيط های طبيعی (چمن) اجرا گردد.
  •  اين فعاليت در ابعاد استاندارد معرفی گرديده است ولی معلمان می توانند با توجه به فضای آموزشی در اختيار ابعاد را تغيير دهند.

درس چهاردهم / پرتاب نيزه

اهداف کلی

  • ارتقای هماهنگی در اجرای مهارت پرتاب نيزه، بهبود عملکرد پرتاب با يک دست

طرز اجرا :

  • مطابق تصوير، دانش آموزان در يک مسير ٥ متری دور خيز کرده و عمل پرتاب نيزه را به نمايش می گذارند.
  • در زاويه پرتاب منطقه ای به ميزان ٣٠ متر علامت گذاری می شود و آن سوی ٣٠ متر فضايی به پهنای ٥ متر تعيين می گردد. دراين مهارت دانش آموز پس از دورخيز و رسيدن به سرعت حرکتی مطلوب در پشت خط شروع، نيزه را پرتاب می نمايد. هر فرد سه بار اين عمل را انجام داده و ميانگين رکورد فرد ثبت می گردد.

نحوه امتيازدهی:

ميانگين سه پرتاب به عنوان رکورد فرد، برای اولويت بندی دانش آموزان مورد استفاده قرار می گيرد. علاوه بر اين اگر منطقه فرود نيزه در محل آن سوی ٣٠ متر و در فضای ٥ متری باشد ١٠ امتياز به فرد اضافه خواهد شد.

لوازم و تجهيزات:

مخروط تمرينی برای تعيين خط شروع ، متر نواری، پرچم برای تعيين منطقه فراتر از ٣٠ متر

ملاحظات:

  •  نيزه معرفی شده در اين فعاليت نمادين بوده و هماهنگی عملکرد دانش آموزان در اجرای مهارت پرتاب مدنظر می باشد از اين رو با توجه به تصوير استفاده از وسيله مناسب جايگزين نيزه با رعايت موارد ايمنی پيشنهاد می گردد.
  •  اين فعاليت در ابعاد استاندارد معرفی گرديده است ولی معلمان می توانند با توجه به فضای آموزشی در اختيار ابعاد را تغيير دهند.
  •  در محدوده فرود نيزه، هيچ کس حضور نداشته باشد و با علامت های ورود ممنوع اين موضوع به دانش آموزان گوشزد شود.

درس پانزدهم / دوی سرعت با مانع

اهداف کلی

  • ارتقای مهارت عبور از موانع با حداکثر سرعت و بهبود قابليت های چابکی، انعطاف پذيری و هماهنگی

طرز اجرا :

مطابق تصوير دانش آموز در پشت خط شروع از استارت ايستاده يا نشسته استفاده می کند. مسافت مد نظر در اين فعاليت ٣٦ متر است که مطابق تصوير با کمک ٤ مانع با فواصل تعيين شده تقسيم بندی گرديده است با علامت شروع دانش آموز با حداکثر سرعت حرکت می نمايد و زمان نگهدار ، مدت زمان طی کردن اين مسافت را ثبت می کند.

نحوه امتيازدهی:

امتياز افراد بر اساس زمان طی کردن مسافت تعيين می گردد و اولويت بندی افراد بر اساس اين ملاک در بين دانش آموزان کلاس صورت خواهد گرفت.

لوازم و تجهيزات:

دو عدد پرچم برای مشخص کردن نقطه شروع و پايان، متر نواری، کورنومتر، چهارعدد مانع کوتاه

ملاحظات:

  •  از آنجايی که تأکيد اين تمرين بر اجرای الگوی پيشرفته عبور از موانع نيست، لذا مربيان بر رعايت اين اصول (عبور مستقيم پای راهنما،عبور خم پای اتکا، خم کردن تنه بر روی پای راهنما و…) تأکيد نورزند، ولی در اين مهارت سعی گردد که عمل پريدن از روی موانع به دويدن از روی موانع تغيير شکل يابد.
  •  اين فعاليت در ابعاد استاندارد معرفی گرديده است ولی معلمان می توانند با توجه به فضای آموزشی در اختيار ابعاد را تغيير دهند.

درس شانزدهم / پرش سه گام با دورخيز کوتاه

اهداف کلی

  • ارتقای مهارت های لی لی، گام و پرش به عنوان عناصر تشکيل دهنده پرش سه گام

طرز اجرا:

يک منطقه ٥ متری را برای دورخيز دانش آموز علامت گذاری نماييد. مطابق تصوير دانش آموزان پس از دورخيز، پای اتکا را در پشت خط شروع قرار می دهند و پرش سه گام را به نمايش می گذارند. نحوه اجرای پرش سه گام به اين صورت است که اگر پای اتکا پای راست است، پرش به صورت راست  راست  چپ  پرش و اگر پای اتکا، پای چپ است، پرش به صورت چپ  چپ  راست  پرش اجرا می گردد. پرش سه گام ترکيبی از يک لی لی، يک گام، يک پرش است.

نحوه امتيازدهی:

دانش آموزان دو بار پرش سه گام را اجرا کرده، و ميانگين مسافت افقی طی شده به عنوان رکورد فرد محسوب می گردد. اين مسافت افقی با ساير دانش آموزان مقايسه شده تا اولويت بندی نفرات تعيين گردد.

لوازم و تجهيزات:

مخروط تمرينی، متر نواری

ملاحظات:

 از اجرای اين فعاليت روی زمين آسفالت خودداری گردد و در صورت امکان اين فعاليت در اماکن ورزشی مناسب ويا محيط های طبيعی (چمن) اجرا گردد.

درس هفدهم / پرتاب ديسک

اهداف کلی

  • ارتقا و هماهنگی در اجرای مهارت پرتاب ديسک، بهبود عملکرد پرتاب و سرعت حرکت دست

طرز اجرا :

مطابق تصوير دانش آموزان در يک مسير سه متری می توانند با گام برداری و حرکت چرخشی بدن عمل پرتاب ديسک را به نمايش گذارند. در زاويه پرتاب منطقه ای به ميزان ٣٠ متر علامت گذاری می گردد. آن سوی ٣٠ متر فضايی به پهنای ٥ متر تعيين می شود. در اين مهارت دانش آموزان پس از اجرای حرکت چرخشی و گام برداری در پشت خط شروع، ديسک را رها می کنند. هر فرد سه بار اين عمل را انجام داده و ميانگين رکورد فرد ثبت می گردد.

نحوه امتيازدهی:

ميانگين سه پرتاب به عنوان رکورد فرد برای اولويت بندی دانش آموزان مورد استفاده قرار می گيرد. علاوه بر اين اگر منطقه فرود ديسک در محل آن سوی ٣٠ متر و در فضای ٥ متری باشد ١٠ امتياز به فرد اضافه خواهد شد.

لوازم و تجهيزات:

مخروط تمرينی، مترنواری، پرچم

ملاحظات:

  •  ديسک بايستی بر روی بند انتهايی انگشتان قرار گرفته و وضعيت دست در هنگام رهايی به نحوی است که بازو موازی سطح زمين در ارتفاع شانه باشد.
  •  اين فعاليت در ابعاد استاندارد معرفی گرديده است ولی معلمان می توانند با توجه به فضای آموزشی در اختيار، ابعاد را تغيير دهند.
  •  ديسک معرفی شده در اين فعاليت نمادين بوده و هماهنگی عملکرد دانش آموزان در اجرای مهارت پرتاب مدنظر می باشد. از اين رو استفاده از وسيله مناسب جايگزين، با رعايت موارد ايمنی پيشنهاد می گردد.
  •  در محدوده فرود پرتاب، هيچ کس حضور نداشته باشد و با علامت های ورود ممنوع اين موضوع به دانش آموزان گوشزد شود.

درس هجدهم / بازی هفت سنگ (بومی محلی)

اهداف کلی

  • تقويت مهارت های پرتاب/ دريافت/ چابکی / سرعت/ استقامت قلبی  تنفسی

صلاحيت های مشترک:

ارزش گذاری برای فرهنگ و هويت/ مشارکت/ همياری/ مسئوليت پذيری / مهارت کار با ديگران / نظم و قانون مداری

تجهيزات :

توپ هندبال يا توپ ماهوتی/ هفت عدد سنگ صاف/گچ

محوطه بازی:

فضای باز يا سر پوشيده متناسب با تعداد بازيکنان

شرح بازی:

بازيکنان را به دو گروه مساوی تقسيم می نماييم. تيم مهاجم به فاصله هفت متر از سنگ ها که روی هم چيده شده اند پشت خط شروع (خط پرتاب) قرار می گيرد و تيم مدافع مقابل تيم مهاجم پشت سنگ ها به صورت نيم دايره مستقر می شود . نفر اوّل تيم مهاجم از پشت خط پرتاب. توپ هندبال را با دست به سمت سنگ ها پرتاب می کند. اگر توپ به سنگ ها اصابت نکند نفر بعدی تيم مهاجم پرتاب را انجام می دهند و پس از اين که سنگ ها به زمين ريخته شد بازيکنان مدافع، توپ را برداشته و سعی می کنند با پاس کاری و حرکت، بازيکنان تيم مهاجم را که قصد چيدن سن گها را دارند با توپ بزنند. بازيکنی که توپ به او اصابت نمايد از زمين بازی خارج می شود. اگر مدافعين همه بازيکنان مهاجم را با توپ بزنند برنده خواهند شد و جای خود را با تيم مقابل عوض می نمايند اما اگر قبل از اينکه همه بازيکنان تيم مهاجم از بازی خارج شوند بازيکنی موفق به چيدن سن گها شود، آن تيم، برنده بازی خواهد بود و به جای تيم مهاجم قرار خواهد گرفت.

ملاحظات:

 در صورتی که هيچ کدام از بازيکنان تيم مهاجم نتوانند سنگ ها را بريزند جای خود را با مدافعان عوض می کنند.  هنگام استفاده از توپ ماهوتی بايد فاصله خط پرتاب تا سنگ ها را کم کرد. و بازيکنان تيم مدافع می توانند با پنهان کردن توپ باعث شوند مهاجمان متوجه نشوند که توپ در دست چه کسی می باشد و بازيکنان مدافع همچنين سعی می کنند هميشه کسی را در کنار سنگ ها برای دريافت پاس و زدن مهاجمين داشته باشند.

نکات ايمنی:

  •  به دانش آموزان تذکر دهيم هيچ گاه توپ را به سر و صورت دوستشان نزنند.
  • اگر فاصله بين بازيکنان تيم مدافع و مهاجم کم بود مدافع فقط حق لمس کردن مهاجم را با توپ دارد.

درس نوزدهم / بازی محافظت از گنج (بومی محلی)

اهداف کلی

  • ارتقاء سرعت / عکس العمل / چابکی

صلاحيت های مشترک:

فرهنگ وهويت / نظم و قانون مداری / مسئوليت پذيری

تجهيزات:

مخروط  توپ کم باد  گچ

محوطه بازی:

فضای باز يا سر پوشيده متناسب با تعداد بازيکنان

شرح بازی:

درابتدا يک دايره روی زمين کشيده می شود. بين افراد قرعه کشی می شود (توسط خود دانش آموزان انجام شود) فرد محافظ گنج انتخاب می شود گنج درون دايره قرار می گيرد و محافظ درون دايره برای مراقبت از آن می ايستد، ديگر افراد درپشت دايره منتظر هستند که با دست گنج را بردارند کسی که موفق به برداشتن گنج شد جای محافظ را می گيرد. محافظ بايد مراقب باشد که کسی گنج را برندارد و فقط اجازه دارد با پای خود پای آنها را بزند به طوری که پای محافظ از دايره بيرون نرود. اگر پای محافظ به هر کدام از آنها بر خورد نمايد شخص مورد نظر در اين دور حذف می شود و بازی به همين ترتيب ادامه می يابد.

ملاحظات:

  • می توان بازی را در گروه های کوچک برای کل کلاس انجام داد.
  • اندازه دايره متناسب با تعداد دانش آموزان است.

نکات ايمنی:

  • محافظ تنها می تواند پنجه پای دانش آموزان را مورد اصابت قرار دهد.
  • محافظ فقط مجاز است برای ضربه زدن از پنجه پا استفاده نمايد.

درس بیستم / بازی جنگ گنجشک ها / (بومی محلی)

اهداف کلی

  • ارتقاء قدرت و استقامت عضلات پا و تنه / تقويت مهارت لی لی / تعادل

صلاحيت های مشترک: 

مسئوليت پذيری / مشارکت و همياری / تقويت روحيه شجاعت و شهامت / ارزش گذاری برای فرهنگ و هويت ملی

تجهيزات:

 گچ

محوطه بازی:

 فضای باز يا سر پوشيده متناسب با تعداد نفرات

شرح بازی:

برای اين بازی هر گروه حداکثر ٥ نفر و برای هر دو گروه دايره ای به قطر ٣ تا ٤ متر روی زمين کشيده می شود.

بازيکنان به چهار گروه مساوی و همسان تقسيم می شوند. هر گروه يک نفر جهت مسابقه به ميدان می فرستند و بقيه گروه بيرون از دايره قرار گرفته و يار خودشان را تشويق می کنند. دو نفر وسط دايره می بايست يک پا را بلند کرده و دست های خود را روی سينه جمع کنند و سپس به صورت لی لی به طرف همديگر حرکت می کنند و سعی کنند با استفاده از زدن تنه يا سينه خود به حريف،تعادل او را طوری بر هم بزنند که حريف پای بلند شده را روی زمين بگذارد و يا از دايره خارج شود.در چنين حالتی حريف بازنده اعلام می شود. بازی به همين ترتيب ادامه می يابد تا ساير افراد گروه نيز اين بازی را انجام دهند. افراد برنده در يک گروه جمع و به دو گروه ٥ نفری و افراد بازنده هم به همين ترتيب مستقر می شوند و شروع به بازی مجدد می کنند.

ملاحظات:

 تا زمانی که دانش آموزان از بازی لذت ببرند به بازی ادامه دهيد و در صورت تخلف امتياز کسر شود.

نکات ايمنی:

  • بچه ها به هيچ عنوان حق جدا کردن دست از سينه و استفاده از آرنج را ندارند.
  • برای ايمنی بيشتر می توان گفت بچه ها با کف دست و يا با ضربه از پهلو و به کمک بازو، تعادل همديگر را بر هم زنند.
  • از دانش آموزان خواسته شود پای بلند شده را جلوی بدن قرار ندهند.

درس بیست یکم / بازی طناب کشی / (بومی محلی)

اهداف کلی

  • ارتقای قدرت و استقامت عضلات دست وکمربند شانه، تعادل

صلاحيت های مشترک:

 مهارت رهبری، صداقت، عدالت خواهی، مشارکت و کارگروهی، نظم و قانون مداری

تجهيزات:

 يک رشته طناب کنفی يا پنبه ای با طولی متناسب با تعداد شرکت کننده ها و يک تکه پارچه، گچ، تعداد دانش آموزان حداقل ١٠ نفر

محوطه بازی:

 فضای باز يا سر پوشيده متناسب با تعداد نفرات

شرح بازی:

افراد به دو گروه مساوی تقسيم می شوند در فاصله سه متر با کشيدن دو خط موازی روبروی هم زمين هر گروه مشخص می شود . محلی را در وسط فضای سه متر انتخاب و با علامتی مشخص می کنند سپس به وسط طناب تکه پارچه ای بسته می شود. يک داور با قرعه کشی يا انتخاب معلم مشخص می شود. طناب را روی زمين به گونه ای قرار می دهيم که تکه پارچه بسته شده روی طناب در وسط محدوده سه متر قرار گيرد سپس دانش آموزان طناب را از محل تقاطع طناب با خطوط محدوده مشخص شده به دست می گيرند. با سوت يا علامت داور بازی شروع می شود و افراد دو گروه طناب را می کشند. پارچه ای که وسط طناب قرار دارد اگر کاملاً به داخل زمين هر گروه برود آن گروه ١ امتياز می گيرند.

ملاحظات:

  • تغييرات در بازی: دانش آموزان به چند گروه تقسيم شوند و جای بازيکنان در دو طرف عوض شود.
  • سرگروه ها در هر دور عوض شوند.

نکات ايمنی:

  • دانش آموزان از نظر گروه بندی همگن انتخاب شوند.
  • از طناب کنفی يا پنبه ای استفاده شود و از ٢٤ ساعت قبل در آب خيس شده باشد.
  • دانش آموزان نبايد طناب را در هنگام کشش رها کنند.
  • در انتهای هر صف از تشک استفاده شود.

درس بیست دوم / بازی دروازه بان ها توپ را بگيرند (ورزشی)

اهداف کلی

  • ارتقاء سرعت / چابکی/ سرعت عکس العمل/ آمادگی برای رشته ورزشی فوتبال

صلاحيت های مشترک:

 مشارکت / تقويت روحيه همکاری و همياری گروهی/ احترام به قوانين و رعايت نظم و مقررات/ حس مسئوليت

تجهيزات :

گچ/ سوت/ توپ

محوطه بازی:

 فضای باز يا سر پوشيده متناسب با تعداد بازيکنان

شرح بازی:

همه بازيکنان به استثنای دو نفر به شکل دايره می ايستند و پا های خود را کمی از يکديگر باز می گذارند دو نفر که به قيد قرعه انتخاب شده اند، داخل دايره می ايستند و توپ در اختيار آنها قرار می گيرد. پس از شروع بازی بازيکنان ميانی تلاش می کند تا توپ را با پا از ميان پا های دانش آموزان به خارج از دايره عبور دهند. بازيکنان موظفند با سر دادن پای خود بر روی زمين خود را جابه جا کنند و تمرکز بازيکن ميانی را بر هم زنند و با استفاده از دست ها و پا ها مانع عبور توپ به خارج دايره شوند. بازيکنی که موفق به مهار کردن توپ نشود و توپ از ميان پاهای او عبور کند بايد جای خود را با بازيکن ميانی عوض کند. اما اگر توپ از فاصله پاهای دو بازيکن که در کنار هم می ايستاده اند، عبور کند بازيکنی که توپ از کنار پای راستش عبور کرده است جای خود را با بازيکن ميانی عوض می کند.

ملاحظات:

  •  در صورت زياد بودن تعداد دانش آموزان آنها را به گروه های مساوی در دايره های مختلف سازماندهی نماييد.
  • دانش آموزان قبل از ضربه به توپ می توانند با همديگر پاس کاری کنند.

نکات ايمنی:

  • توپ فقط زمينی زده شود.
  • از توپ های نيمه تنبل استفاده شود.

درس بیست سوم / بازی رقابتی دريبل (ورزشی)

اهداف کلی

  • تقويت توانايی های هماهنگی/ چابکی/آمادگی برای رشته ورزشی فوتبال

صلاحيت های مشترک:

 مشارکت / بالا رفتن تمرکز/ هشياری/ خودارزيابی/ تقويت روحيه همکاری و همياری گروهی/ احترام به قوانين و رعايت نظم و مقررات

تجهيزات :

تعدادی مخروط، توپ، گچ

محوطه بازی :

فضای باز يا سر پوشيده متناسب با تعداد بازيکنان

شرح بازی:

بازيکنان پشت خط شروع در گروه های خود قرار می گيرند مقابل هر گروه چند مانع به فاصله حداقل دو متر قرار می دهيم. با علامت معلم نفرات اوّل گروه ها توپ را با پا دريبل کرده از بين موانع عبور کرده و در برگشت نفرات دوم گروه خود توپ را می رسانند. هر گروهی که موفق شود با تمام نفرات خود زودتر اين مسير را طی کند برنده خواهد بود.

ملاحظات:

  • در طول انجام اين بازی بازيکنان به هيچ عنوان مجاز به استفاده از دست نمی باشند.
  • به نوع سازماندهی مشخص شده در تصوير بازی توجه شود.

نکات ايمنی:

 از موانع خطرناک استفاده نشود.

درس بیست چهارم / بازی وسطی دو توپه (ورزشی)

اهداف کلی

  • تقويت توانايی های ادراکی  حرکتی / عمل و عکس العمل / چابکی/افزايش مهارت دست ورزی

صلاحيت های مشترک:

 نظم و قانون مداری / افزايش خلاقيت و مهارت حل مسئله / مهارت کار با ديگران

تجهيزات:

 گچ/ سوت/ توپ

محوطه بازی:

 فضای باز يا سر پوشيده متناسب با تعداد بازيکنان

شرح بازی:

زمين بازی با ١٨ متر طول و ٩ متر عرض را به سه قسمت تقسيم می کنيم و شاگردان به سه گروه مساوی تقسيم شده و داخل زمين ها قرار می گيرند. گروه های کناری هر يک دارای توپ هستند که با پرتاب توپ به گروه وسط سعی می کنند نفرات اين گروه را بزنند. گروه وسط بايد دقت نمايد که از دو طرف توپ به آنها اصابت نکند. نفری از گروه وسط که توپ به بدنش اصابت کرد بايد به گروهی ملحق شود که توپ را به او زده است و همچنين اگر نفرات وسط توپ را در فضا گرفتند يکی از نفرات خود را که به همان گروه رفته است آزاد می نمايد. اين بازی در مدت زمان مشخصی انجام می شود و پس از اتمام زمان مقرر هر گروه که تعداد بيشتری از افراد را داشته باشد برنده محسوب شده و به وسط زمين می آيد. شاگردان در جريان بازی از محوطه خود نبايد خارج شوند.

ملاحظات:

ابعاد زمين بازی متناسب با فضای آموزشی در اختيار قابل تغيير است.

نکات ايمنی:

  • از توپ مناسب استفاده شود.
  • توپ ها به قسمت پايين بدن زده شود.

درس بیست پنجم/ بازی عبور از تونل (ورزشی)

صلاحيت های مشترک :

کمک و همياری گروهی / راستگويی و صداقت

تجهيزات:

 گچ/ سوت/ توپ/کاور

محوطه بازی:

 فضای باز يا سر پوشيده متناسب با تعداد بازيکنان

شرح بازی:

شاگردان را به دو دسته مساوی تقسيم می کنيم يک دسته در دو طرف روی خطوط طولی زمين مستطيل شکل به عرض ٩ متر و طولی متناسب با تعداد دانش آموزان در حالی که يکی در ميان توپ در دست دارند قرار می گيرند و دسته ديگر در عرض زمين می ايستند. دسته ای که در عرض زمين قرار دارند يک نفر يک نفر به ترتيب طول زمين را می دوند در اين حال افراد گروه ديگر با توپ هايی که در دست دارند سعی می کنند دونده را از کمربه پايين با توپ مورد اصابت قرار دهند. اگر توپ به نيم تنه فوقانی اصابت کند هيچ امتيازی ندارد. اگر توپ از کمر به پايين دونده اصابت کرد يک امتياز به گروه زننده توپ داده می شود در غير اين صورت امتياز برای گروه دونده منظور خواهد شد. پس از آنکه همه نفرات دويدند جای تيم ها تغيير می کند. هر گروه که بيشترين امتياز را کسب کند برنده اعلام می شود.

ملاحظات:

  •   در نوبت های بعدی می توان دانش آموزان را در گروه های ٢ يا ٣ نفره از تونل عبور داد.
  •  با کم کردن تعداد توپ ها گروه ها را تشويق به همکاری و پاس کاری می نماييم تا با کمک هم ياران وسط را بزنند.

نکات ايمنی:

  • دانش آموزان سعی کنند که حتماً توپ از کمربه پايين برخورد نمايد.
  • از توپ های سبک و نرم استفاده شود.
  • توپ های سرگردان در محيط نباشد.

درس بیست ششم / بازی وسطی رو بزن (ورزشی)

اهداف کلی

  • تقويت مهارت های کنترلی (دريافت و ارسال)/ سرعت / عکس العمل / تعادل /چابکی / آمادگی برای رشته ورزشی واليبال

صلاحيت های مشترک:

 تلاش و کار گروهی / حس مسئوليت / رعايت قوانين /اعتماد به نفس

تجهيزات:

 گچ/ سوت/ توپ

محوطه بازی:

 فضای باز يا سر پوشيده متناسب با تعداد بازيکنان

شرح بازی:

همه دانش آموزان به استثنای يک نفرکه به قيد قرعه انتخاب شده به شکل دايره، می ايستند دانش آموزان از قبل شماره های خود را می دانند. تنها دانش آموز باقی مانده در مرکز دايره می ايستد و توپ در اختيار او قرار می گيرد و توپ را به بالا پرتاب می کند و شماره يکی از بازيکنان را صدا می کند و آن بازيکن بلافاصله سريع جلو آمده با پرش به توپی که نفر ميانی به هوا پرتاب کرده در بالاترين نقطه به توپ ضربه می زند. در اين زمان بقيه بازيکنان که دور دايره قرار دارند می دوند بازيکنی که توپ به سمت او حرکت می کند توپ را می گيرد و اعلام می کند؛ استپ (ايست) و يکی از بازيکنان را با اعلام نام يا شماره او مورد هدف قرار می دهد اگر بتواند فرد مورد نظر را با توپ بزند خودش برای سر گروهی در وسط قرار می گيرد و در غير اين صورت بازيکن نام برده شده به وسط می آيد و بازی دوباره شروع می شود.

ملاحظات:

 در صورت در اختيار داشتن فضای کافی برای مشارکت بيشتر دانش آموزان در فعاليت می توان بازی را در دو گروه انجام داد.

نکات ايمنی:

  • دانش آموزان مراقب باشند تا به يکديگر برخورد نکنند.
  • دانش آموز زننده توپ مراقب باشد که توپ به صورت دانش آموزان بر خورد نکند.
  • محدوده بازی با توجه به فضای موجود مشخص شود.

درس بیست هفتم / بازی يک، دو، سه، پرتاب (ورزشی)

اهداف کلی

  • بهبود قدرت عضلانی/ تقويت مهارت های کنترلی (دريافت و ارسال) / سرعت / عکس العمل / تعادل / چابکی / آمادگی برای رشته ورزشی واليبال

صلاحيت های مشترک:

 تلاش و همياری گروهی / خويشتن داری/ حس مسئوليت/ رعايت قوانين

تجهيزات:

 گچ/ سوت/ توپ/ کاور در دو رنگ

محوطه بازی:

 فضای باز يا سر پوشيده متناسب با تعداد بازيکنان

شرح بازی:

بازيکنان را به دو گروه مساوی تقسيم می کنيم و بازيکنان که از قبل شماره آنها مشخص شده است و در زمين واليبال پراکنده می ايستند هر گروه در يک نيمه. در شروع بازی يکی از گروه ها توپ را از بالای تور به زمين مقابل پرتاب می کند و يک شماره را صدا می زند نفری که شماره او گفته شده است قبل از اين که توپ با زمين برخورد کند آن را دريافت می کند و بعد از سه پاس به هم تيمی های خود توپ را به زمين حريف فرستاده و يک شمارهٔ از بازيکنان گروه مقابل را اعلام می کند. دوباره قبل از اين که توپ به زمين برخورد کند نفری که شماره او گفته شد توپ را گرفته و بازی به همان شکل ادامه می يابد. اگر توپ با زمين برخورد کند و يا توپ از زير تور واليبال عبور کند به تيم مقابل يک امتياز داده می شود. هر تيمی زودتر به امتياز ده برسد برنده است.

ملاحظات:

در صورت آمادگی دانش آموزان از پاس پنجه يا ساعد استفاده کنند.

نکات ايمنی:

  •  در اين بازی از توپ واليبال يا انواع توپ های سبک استفاده شود.
  • با اعلام شمارهٔ هر بازيکن، ساير دانش آموزان فضای لازم برای دريافت در اختيار او قرار دهند.

درس بیست هشتم / بازی رد کردن توپ از زير پا (ورزشی)

اهداف کلی

  • افزايش چابکی/ سرعت/ عکس العمل/ توان انفجاری پا/ مهارت های ادراکی آگاهی بدنی و فضايی

صلاحيت های مشترک:

 تقويت روحيه شجاعت و شهامت/ اعتماد به نفس/ مهارت کار گروهی/ رعايت قوانين

تجهيزات :

گچ/ طناب/ توپ

محوطه بازی:

 فضای باز يا سر پوشيده متناسب با تعداد بازيکنان

شرح بازی:

همه بازيکنان به استثنای يک نفر به شکل دايره، می ايستند به گونه ای که صورتشان به طرف دايره است. يک نفر در مرکز دايره قرار می گيرد و طنابی را که انتهای آن به توپی بسته شده است به دست می گيرد.با اشاره مربی نفر وسط دايره سعی می کند توپ و طناب را دور دايره بچرخاند. در اين حالت افراد بايد با نزديک شدن توپ به آنها، از روی توپ پرش کنند و توپ از زير پای آنها رد شود. نفری که توپ به پای او برخورد کند جای نفر وسط را می گيرد.

ملاحظات:

 در صورت داشتن فضای آموزشی مناسب برای مشارکت بيشتر، دانش آموزان در گروه های کوچک سازما ندهی شوند.

نکات ايمنی:

  • برای جلوگيری از برخورد دانش آموزان با يکديگر طول طناب حداقل ٢ متر در نظر گرفته شود.
  • از توپ های سبک استفاده شود.
  • محل استقرار دانش آموزان مشخص شود تا پرش از روی توپ انجام شود.

درس بیست نهم / بازی پاس بده به دوستت (ورزشی)

اهداف کلی

  • ارتقاء سرعت /عکس العمل/ هماهنگی عصبی  عضلانی/ آمادگی برای رشته ورزشی هندبال و بسکتبال

صلاحيت های مشترک:

 مشارکت /همياری/ تقويت روحيه همکاری و همياری گروهی / احترام به قوانين و رعايت نظم و مقررات

تجهيزات :

توپ مينی هند بال يا بسکتبال

محوطه بازی:

 فضای باز يا سر پوشيده متناسب با تعداد نفرات

شرح بازی:

بازيکنان به دو گروه تقسيم می شوند و يکی در ميان در دوصف رو به روی هم می ايستند. (فاصله صف ها متناسب با سن و توانايی بازيکنان در پرتاب و گرفتن توپ.) به نفر اول هريک از صف ها که رقيب هم هستند توپ داده می شود آنها بايد توپ را به صورت مورب به اولين نفر گروه خود پاس بدهند .بازی به همين شکل ادامه پيدا می کند تا توپ به نفر آخر هر گروه برسد او بايد توپ رابه حالت دو به ابتدای صف برساند و حرکت پاس کاری را شروع کند.هر گروهی که نفرات آن زودتر به حالت اول استقرار بازی برسند برنده بازی خواهند بود.بازی برای هر چند دوری که از قبل قرار گذاشته شده است، به همين روال ادامه پيدا می کند.

ملاحظات:

 درانجام اين بازی می توان از انواع پاس های معمول ورزش های هندبال و بسکتبال استفاده کرد.

نکات ايمنی:

  • از توپ های سبک يا دست ساز استفاده شود.
  • هنگام بازی از پرتاب توپ به سمت صورت بازيکنان خودداری شود.
  • بعد از کسب مهارت کافی در دانش آموز، از توپ های ورزشی استفاده شود.

درس سی ام / بازی توپ بزن (ورزشی)

اهداف کلی

  • ارتقاء عکس العمل / مهارت دريبل/ آمادگی برای رشتهٔ ورزشی هند بال و بسکتبال

صلاحيت های مشترک:

 اعتماد به نفس/نظم و قانون مداری/ حس مسئوليت/ تلاش

تجهيزات:

 توپ مينی بسکتبال

محوطه بازی:

 فضای باز يا سر پوشيده متناسب با تعداد بازيکنان

شرح بازی:

به بعضی ازنفرات به تعداد توپ های موجود توپ داده می شود و از بقيهٔ نفرات می خواهيم که در اطراف محيط بازی پخش شوند. مالکين توپ در حالی که توپ را به زمين می زنند (دريبل می کنند) با دست ديگر بازيکنان بدون توپ را لمس می کنند. و بازيکنان بدون توپ سعی در زدن توپ دارند. اگر توپ بازيکن زده شود جای خود را با بازيکن زننده توپ تعويض خواهد کرد.

ملاحظات:

  •  باد توپ ها برای انجام دريبل مناسب باشد.
  • بازی در گروه های کوچک آغاز شود و به تدريج نفرات گروه را می توان افزايش داد.

نکات ايمنی:

 تناسب بين فضای موجود و تعداد دانش آموزان رعايت شود.

درس سی یکم / بازی دُم کشی (ورزشی)

اهداف کلی

  • تقويت دريبل و پاس / آمادگی برای رشته ورزشی هندبال و بسکتبال

صلاحيت های مشترک:

تلاش و کار گروهی/خويشتن داری/ اعتماد به نفس/ حس مسئوليت/ رعايت قوانين

تجهيزات :

روبان يا کاغذ/توپ مينی بسکتبال يا مينی هندبال به تعداد موجود/ کش برای نصب دُم

محوطه بازی:

فضای باز يا سر پوشيده موجود

شرح بازی:

به تعداد توپ های موجود به دانش آموزان به قيد قرعه توپ می دهيم و برای بقيه دانش آموزان با کاغذ يا روبان دم قرار می دهيم با شروع بازی مالکين توپ با دريبل زدن سعی می کنند دم ساير بازيکنان را بکشند . هر دانش آموزی که دمش کشيده شد، جای خود را با دريبل زننده عوض می کند.

ملاحظات:

  •  بازيکن مالک توپ فقط مجاز به کشيدن دم می باشد.
  • برای اجرای اين بازی، تمرينات دريبل حتماً اجرا شود.

نکات ايمنی:

 تعداد بازيکنان متناسب با فضای آموزشی در اختيار تعيين شود.

درس سی دوم / بازی تک حلقه(ورزشی)

اهداف کلی

  • ارتقاء سرعت / عکس العمل / تقويت مهارت های پاس، دريافت و شوت در بسکتبال

صلاحيت های مشترک:

تلاش و همياری گروهی / احترام به قوانين / مسئوليت پذيری/ اعتماد به نفس

تجهيزات:

کاور در دو رنگ / توپ مينی بسکتبال / حلقه

محوطه بازی فضای:

باز يا سر پوشيده متناسب با تعداد بازيکنان

شرح بازی:

  • دانش آموزان به گروه های ٤ يا ٥ نفره تقسيم می گردند از آنها می خواهيم که فقط با پاس دادن به همديگر توپ را به حلقه برسانند و پرتاب نمايند. پس از هر خطا و هر بار که توپ از زمين بيرون برود تيم مقابل از بالای زمين روبروی حلقه، بازی را شروع می نمايد هر تيم حداقل با ٣ پاس می بايست توپ را به حلقه برساند و در صورت اقدام به شوت و گل نشدن ٣ پاس مجدداً اجرا می گردد .در زمان مقرر بازی گروهی که گل بيشتری داشته باشد برنده خواهد بود.

ملاحظات:

  •  دانش آموزان در مهارت های دريافت، پاس و شوت از توانايی برخوردار باشند.
  •  دانش آموزان در هنگام مالکيت توپ نمی توانند با توپ حرکت کنند.
  •  استفاده از انواع پاس ها بلامانع می باشد.

نکات ايمنی:

  •  به هنگام پاس و دريافت از آماده بودن بازيکن مقابل مطمئن باشند.
  • هنگام حرکت فاصله خود را با حريف حفظ کنند.

تربیت بدنی در دوره ابتدایی

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه چهارم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه چهارم درس اول / شناخت مفاهیم از طریق فعالیت اهداف کلی مهارت در شناخت مفاهيم از طريق فعاليت. اهداف جزئی: حیطه دانشی: آشنايى با سازماندهى (گروه بندى). حیطه مهارتی: کسب مهارت در سازماندهى (گروه بندى). حیطه نگرشی: مسئوليت پذيرى و

ادامه مطلب »

آمادگی جسمانی در دوره ابتدایی

آشنا خواهید شد با… آشنایی با مفهوم آمادگی جسمانی و فعالیت جسمانی در دوره ابتدایی آمادگی جسمانی به هر گونه حرکت بدن گفته می شود که از روی اختيار، توسط انقباض عضلات ايجاد گردد و موجب افزايش مصرف انرژی در بدن شود. حرکت بدن موضوع و محور اصلی فعاليت جسمانی

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه اول

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه اول درس اول / حرکات پايه مهارت در راه رفتن اهداف کلی: مهارت در راه رفتن اهداف جزئی: حیطه دانشی: آشنايى با ايستادن و راه رفتن حیطه مهارتی: مهارت در نگاه کردن به جلو به هنگام ايستادن وراه رفتن  مهارت

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه دوم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه دوم درس اول / مهارت در حرکات پايه اهداف کلی: بررسى ميزان آشنايى دانش آموزان با سازماندهى و يادآورى حرکات پايه. اهداف جزئی: حیطه دانشی: يادآورى نحوه ى آماده شدن براى حضور در کلاس درس تربيت بدنى يادآورى شيوه هاى

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه سوم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه سوم درس اول / حرکات پایه اهداف کلی: لی لی کردن اهداف جزئی: حیطه دانشی: آشنايى با لى لى کردن صحيح  آشنايى با شيوه هاى مختلف لى لى کردن حیطه مهارتی:  مهارت در اجراى لى لى کردن  مهارت در خم

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه پنجم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه پنجم درس اول / شناخت مفاهیم از طریق حرکت اهداف کلی کسب مهارت در شناخت مفاهيم از طريق حرکت اهداف جزئی: حیطه دانشی: آشنايى با سازماندهى (گروه بندى). حیطه مهارتی: کسب مهارت در اجراى روش هاى مختلف سازماندهى حیطه نگرشی:

ادامه مطلب »

موضوعات آموزشی درس تربیت بدنی پایه ششم

آشنا خواهید شد با… مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی پایه ششم درس اول/ پرش جفت ضربدری طرز اجرا: مطابق تصوير دانش آموز در مرکز ضربدر قرار می گيرد. با علامت « شروع » دانش آموز عمل پرش را طبق الگوی جلو – مرکز، چپ – مرکز، عقب – مرکز و

ادامه مطلب »

آموزش مهارت های حرکتی

آموزش مهارت های حرکتی (مرحله پياده کردن هدف) آموزش مهارت های حرکتی با هر روش تدريسی که از سوی معلم ارائه گردد، شامل مراحل زير است: توضيح نمايش تکرار و تمرين هدايت (بازخورد) توضيح توضيحات بايد با بيانی قابل فهم، مهارت را توصيف کند و متناسب با سن دانش آموزان

ادامه مطلب »

آشنایی با الفبای حرکتی_حرکات پایه

آشنا خواهید شد با… خصوصیات سنی و رشدی دانش آموزان دبستانی طراحی نحوه و زمان بازی مستلزم آشنایی معلم با خصوصیات سـنی و رشـدی دانـش آمـوزان است، همان طور که میدانیم به دلیل پیچیدگی رفتار و شخصیت انسانی مشکل است که قضاوت عمومی درباره ی دانش آمـوزان داشـته باشـیم. دانـش

ادامه مطلب »

بازی چیست و اهمیت آن در دوره ابتدایی

آشنا خواهید شد با… بازی چیست و در برنامه درسی تربیت بدنی چه جایگاهی دارد؟ شروع بازی را میتوان به گذشته های دور، حتی به بدو پیدایش انسان نسبت داد. در حقیقت بازی جزئی اززندگی انسان از بدو تولد تا زمان مرگ بوده و در کل تاریخچه ی بشریت مندرج

ادامه مطلب »

توصيه هايی برای معلمان در آموزش محتوای برنامه در دوره ابتدایی

آشنا خواهید شد با… توصيه هايی برای معلمان در آموزش محتوای برنامه به تعداد جلسات آموزشی در طول سال تحصيلی طراحی آموزشی (طرح درس) داشته باشيد. به عنوان معلم ورزش در ساعت درس تربيت بدنی با دانش آموزان همراه باشيد. با توجه به رويکرد و اصول حاکم بر برنامه، محتوا

ادامه مطلب »
دسته‌ها
دوره دوم متوسطه

محتوای واحد های یادگیری درس تربیت بدنی دوره دوم متوسطه

آشنا خواهید شد با...

زندگی فعال

امروزه کم تحرکی در کنار سایر عوامل از جمله مصرف دخانیات و تغذیه ناسالم باعث افزایش انواع بیماری های مزمن غیرواگیر از جمله دیابت، بیماری های قلبی، افزایش چاقی و سرطان های خطرناک و کشنده شده است که سلامتی جوامع را تهدید می کند. از این رو ترویج شیوه زندگی فعال به کسب و حفظ سلامتی افراد کمک بسیار خواهد کرد.

همچنین کیفیت زندگی فرد فعال نسبت به فرد غیرفعال به طورحتم بهتر و مطلوب تر است؛ برای نمونه برخورداری از توانایی جسمانی و مهارت ورزشی برای فرد امکان بیشتری در انتخاب شغل، گذران اوقات فراغت، برخورد با مشکلات زندگی و … فراهم می کند و با ایجاد فرصت های مشارکت بیشتر در فعالیت های جسمانی، تعاملات اجتماعی او را افزایش داده و در نتیجه بر سلامتی روحی و اجتماعی او تأثیر مثبت بر جای می گذارد.

از این رو یکی از مفاهیم آموزشی درس تربیت بدنی، تربیت و آماده سازی دانش آموزان برای شیوه زندگی فعال است هرچند برنامه های آموزشی تنها عامل افزایش سطح فعالیت های بدنی افراد در جامعه به شمار نمی رود، بلکه خانواد ه ها، اجتماع و برنام ههای آموزشی مرتبط دیگر نیز در این امر سهیم هستند.

رهنمودهای آموزشی:

از فرصت هایی که بنا به دلایل مختلف مانند شرایط آب و هوایی کلاس های عملی برگزار نمی شود، برای تدریس موضوعات شناختی درس تربیت بدنی استفاده کنید.

برای آموزش موضوعات شناختی درس تربیت بدنی علاوه بر روش پروژه که در سنوات قبل معرفی شد (جهت مطالعه می توانید به مطالب دوره متوسطه اول مراجعه کنید) از روش های مؤثر دیگری همچون حل مسئله، مباحث کلاسی، بارش فکری وکنفرانس و گفتگو که دانش آموزان را در فرایند یاددهی  یادگیری فعال نگه می دارد نیز بهره ببرد.

مباحثه کلاسی: یک راهکار آموزشی است که در آن موضوعی ارائه می شود و دانش آموزان باید ضمن ارائه یک راهکار، با استدلال از نظر خود دفاع کنند.مباحثه این فرصت را برای دانش آموزان فراهم می آورد که اهمیت اطلاعات عمومی و تفکر را درک کنند.رعایت توصیه های زیر می تواند اثر بخشی این راهکار آموزشی را افزایش دهد:

  1. موضوع مناسبی را برای مباحثه انتخاب کنید. برای نمونه « تجزیه و تحلیل عوامل مؤثر بر مشارکت افراد در فعالیت جسمانی »
  2. قبل از شروع بحث در کلاس چهارچوب زمانی مشخصی را تعیین نمایید.
  3. در صورت صلاحدید، منابعی را که لازم است دانش آموزان اطلاعات مورد نیاز موضوع بحث را کسب کنند از جلسه قبل به آنها معرفی کنید.
  4. آداب مباحثه را به دانش آموزان بیاموزید و بر رعایت آن تأکید کنید.
  5. قبل از شروع مباحثه به دانش آموزانی که قرار است فقط شنونده بحث باشند بگویید نظرات موافق یا مخالف خود را درباره مباحثی که مطرح می شود همراه با علت موافقت یا مخالفت یادداشت کنند و پس از پایان مباحثه با مباحثه کنندگان در میان بگذارند.

کنفرانس و گفتگو: یک راهکار آموزشی است که ارائه کلامی معلم را با گفتگوهای دانش آموزان ترکیب می کند. رعایت توصیه های زیر می تواند اثربخشی این راهکار آموزشی را افزایش دهد.

  1. کنفرانس را طوری طراحی کنید که یک آغاز انگیزه بخش، بیان کامل و جمع بندی مطالب در انتهای سخنرانی داشته باشد.
  2. در صورت امکان از ابزارهای سمعی و بصری استفاده کنید تا تصاویر پشتوانه گفته هایتان شوند و مفاهیم مورد نظرتان را بهترمنتقل کنند.
  3. با استفاده از نقل قول ها، شوخی ها و داستان های جالب و کوتاه، سخنرانی تان را جذاب کنید.
  4. طرح کلی مطالب را به گونه ای ارائه کنید تا دانش آموزان بتوانند به طور منظم یادداشت برداری کنند.
  5. با پرسش و سؤال، دانش آموزان را به مشارکت در گفتگو ترغیب کنید و آنها را به خاطر مشارکت در بحث تشویق و تحسین کنید.
  6. برای افزایش مشارکت دانش آموزان، زمان های کوتاه و برابر در اختیار همه آنها قرار دهید.

بارش فکری: یک راهکار آموزشی است که در آن معلم از دانش آموزان می خواهد افکار، ایده ها یا پاسخ های خود را درباره یک مسئله بیان کنند. این روش زمینه را برای تفکر خلاق دانش آموزان فراهم آورده و به آنها کمک می کند به پاسخ های متنوعی دست یابند. دو شیوه برای این راهکار آموزشی وجود دارد:

 روش اول، معلم مسئله اصلی را بیان می کند و سپس جلسه بارش فکری را با محوریت دانش آموزان اداره می کند تا پاسخ ها را به دست آورد.

 روش دوم، معلم مسئله اصلی را بیان می کند و سپس از دانش آموزان می خواهد در گروه های کوچک تقسیم شده و هرگروه فهرستی از پاسخ های خود را ارئه کند.

در کلاس های پرجمعیت، دانش آموزان را به گروه های کوچک تقسیم کنید و از آنها بخواهید نماینده ای را برای گروه خود معرفی کنند تا پاسخ هایشان را ثبت و اعلام کنند. توصیه های زیر می تواند اثربخشی این راهکار آموزشی را افزایش دهد:

  1. پاسخ ها را به شکلی روی تابلو یادداشت کنید تا دانش آموزان انتهای کلاس هم بتوانند آنها را بخوانند و به آنها رجوع کنند.
  2. پاسخ ها را به ترتیبی که دانش آموزان ارائه می دهند بنویسید و رتبه بندی آنها را به پایان بارش فکری موکول کنید تا ارزیابی دقیق تری از درس به عمل آید.
  3. دانش آموزان غیرفعال را دعوت به مشارکت کنید.
  4. با حفظ نوبت و نظم، جلسه بارش فکری را اداره کنید تا کلاس از کنترل خارج نشود.

فعالیت جسمانی هنگاه بیماری

فعالیت بدنی منظم و مفرح، نویدبخش تندرستی است و فعال تر شدن برای افراد سالم و تندرست بی خطر است. اما متأسفانه برخی از ما در طول حیات خود بنا به دلایل متعدد اعم از مادرزادی و اکتسابی، دچار مشکل و اختلال در سیستم ها و اندام های بدن می شویم. از این رو سؤال مهمی مطرح می شود که آیا در صورت بیماری یا معلولیت، مجاز به انجام فعالیت بدنی در ادامه زندگی خود خواهیم بود یا خیر؟ مطالعات نشان داده است نه تنها اهداف ورزش و فعالیت بدنی برای همه افراد اعم از سالم و بیمار یکسان است، بلکه فعالیت بدنی در نزد افراد با مشکلات خاص به دلیل نقش درمانی، به مراتب سودمندتر از افراد عادی است. البته با رعایت برخی از ممنوعیت ها و دستورالعمل های خاص.

افراد با نارسایی های قلبی :

افرادی هستند که به دلایل متعدد اعم از مادرزادی و اکتسابی در سیستم قلب و عروق دچار مشکل و اختلال هستند.

اقدامات لازم :

  • شناسایی نوع نارسایی و مشکل در مشورت با خانواده و پزشک متخصص.
  • تعیین نوع و شدت فعالیت از طرف پزشک.
  • گرم کردن مناسب بدن.
  • انجام حرکات و فعالیت های ورزشی با شدت متوسط و پایین تر.
  • توجه به علائم ظاهری فرد ( درد، کبودی لب و ناخن ها، تنگی نفس) .
  • افزایش تدریجی شدت و مدت تمرین و فعالیت های بدنی در حد تمرینات هوازی.
  • جلوگیری از ایجاد خستگی با کاهش شدت تمرینات و استراحت های طولانی.
  • کاهش فعالیت های رقابتی و استرس زا.

نکته مهم :

انجام فعالیت های طولانی مدت، پرشدت، استرس زا، رقابتی و مبارزه ای برای افراد مبتلا به نارسایی قلبی مناسب نیست.

چاقی :

 افزایش بیش از حد چربی در بدن است.

اقدامات لازم :

  • برای انجام فعالیت های جسمانی اجازه پزشک و تعیین سطح فعالیت لازم است.
  • معمولاً به دلیل پایین بودن سطح ظرفیت های جسمانی، در اجرای فعالیت های جسمانی دچار مشکل هستند.
  • بیشتر فعالیت این افراد باید معطوف به کاهش وزن بدن باشد؛ بنابراین انجام فعالیت های هوازی با شدت متوسط برای آنها مفید است.
  • آگاهی دادن به فردچاق و خانواده در خصوص چاقی و عوارض مربوط به آن.
  • به وجود آوردن شرایطی برای کاهش عوامل منفی محیط و افزایش سطح انگیزه ای افراد چاق برای پرداختن به ورزش.
  • انجام فعالیت های جسمانی در حد توان.
  • داشتن برنامه مدون و منظم و اجرای مرتب فعالیت ها تا حصول نتیجه.
  • توجه به وضعیت تغذیه ای فرد چاق و در صورت لزوم، مشاوره با افراد متخصص.
  • یکی از عوارض چاقی در پسران، معمولاً فتق است؛ بنابراین در چنین شرایطی، فعالیت های سنگین برای آنها مضراست.
  • انجام فعالیت های تفریحی و بدون رقابت برای افراد چاق بسیار مناسب است.
  • افزایش شدت و مدت تمرین باید کاملاً تدریجی و با شیب ملایم باشد.
  • فعالیت های سرعتی و فعالیت های توأم با پرش و جهش برای افراد چاق دشواراست.

نکته مهم :

 انجام فعالیت های تفریحی و فعالیت های هوازی سبک تا متوسط برای افراد چاق مناسب ترین فعالیت است.

دیابت :

انواع دیابت عبارت اند از :

دیابت نوع یک :

در گذشته « دیابت وابسته به انسولین » نامیده می شد و هر سنی را دربر م یگیرد اما در کودکان و جوانان شای عتر است. بدن افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ قادر به تولید انسولین کافی نم یباشد. لذا، برای کنترل قند خونشان نیازمند انسولین تزریقی هستند.

دیابت نوع دو:

در گذشته به آن «دیابت غیروابسته به انسولین » گفته می شد. در افراد میان سال به بالا به خصوص افراد دارای اضافه وزن، شایع است. با توجه به پدیده رو به افزایش چاقی و کم تحرکی در افراد جوان، دیابت نوع ۲ همیشه به انسولین نیاز ندارند و غالباً م یتوانند دیابت خود را با تغذیه صحیح و کاهش وزن و فعالیت بدنی کنترل نمایند. اما ممکن است به دارو نیز نیاز داشته باشند.

اقدامات لازم :

  • ورزش هایی که قند خون را پایین می آورند مناسب نیستند.
  • ورزش های هوازی مناسب ترین ورزش برای دیابتی هاست.
  • دیابتی ها تنها ورزش نکنند.
  • همیشه همراه خود مواد قندی داشته باشند.
  • در مورد ورزش افراد دیابتی توصیه پزشک لازم است به خصوص نوع ۱ که انسولین مصرف می کنند.
  • ورزش های رقابتی و پرتحرک برای افراد دیابتی مناسب نیست.
  • در هنگام ورزش کردن، به خستگی توجه کنید. دیابتی ها نباید خیلی خسته شوند تا به حالت واماندگی برسند.
  • باید یاد بگیرند که با اراده خود و هر موقع که احساس ناخوشایندی به آنها دست داد، فعالیت را قطع کنند.

آسم :

انسداد متغیر و برگشت پذیر راه های هوایی است که با التهاب و افزایش واکنش راه های هوایی در مقابل محرک ها همراه می شود.

اقدامات لازم :

  • همه جلسات تمرین باید با گرم کردن آغاز و تا جایی که فرد عرق خفیفی کند، ادامه یابد. می توان با قدم زدن شروع و به دوی آهسته ختم شود. حرکات کششی برای گروه های مختلف عضلات به کار رود.
  • فعالیت باید با شدت کم شروع شده و به تدریج شدت یابد تا درجه آمادگی فرد بهبود پیدا کند. فعالیت باید گروه عضلات بزرگ را دربر گیرد مانند قدم زدن، دویدن آهسته، دویدن معمولی، دوچرخه سواری و بازی های مختلف ورزشی. نیاز است تا در هر جلسه، تمرین به مدت ۱۵ تا ۶۰ دقیقه به طول انجامد. در افرادی که از نظر آمادگی جسمانی در سطح پایین تری قرار دارند، تمرین به مدت ۱۵ دقیقه توصیه می شود؛ ولی در موارد پیشرفته تر بهتر است حداقل فعالیت ۳۰ دقیقه باشد. مطالعات نشان داده است که انجام تمرین سه تا پنج جلسه در هفته کافی است.

نکته مهم :  

در بیماران مبتلا به آسم نباید شدت تمرین زیاد باشد، بلکه با شدت ملایم تر انجام شود و رفته رفته مدت زمان اجرا اضافه گردد.

 

سبک زندگی من

اتکای رو به افزایش انسان ها به فناوری سبب شده است بخشی از فعالیت های بدنی، همچنین مصرف انرژی برای فعالیت های روزانه مثل تمیزکردن خانه، شستن لباس ها و ظرف ها، پیاده رفتن به محل کار و خرید و… را کاهش دهند. آنچه که قبلاً با صرف وقت و با کار بدنی انجام می شد، اکنون در ظرف چندثانیه و با فشار یک دکمهٔ تنظیم برنامه دستگاه انجام می شود.

در نتیجه زمان بیشتری برای پرداختن به فعالیت های فوق برنامه و اوقات فراغت به وجود آمده است. با وجود این، واقعیت تأسف برانگیز این است که بسیاری از افراد حتی در اوقات فراغت خود هم تمایلی به انجام فعالیت بدنی نشان نمی دهند. بدن انسان برای حرکت و فعالیت بدنی نسبتاً شدید طراحی شده، اما امروزه حتی فعالیت ورزشی متوسط هم دیگر جزئی از زندگی عموم افراد نیست.

سال هاست دانشمندان علوم ورزشی و متخصصان آمادگی جسمانی یادآور می شوند که فعالیت بدنی منظم بهترین دفاع در برابر بسیاری از بیماری ها، امراض و ناهنجاری هاست. اهمیت فعالیت بدنی منظم در پیشگیری از بیماری ها و مرگ زودرس و برخوردار شدن از زندگی کاملاً کیفی در مطالعات متعدد قابل مشاهده است و نداشتن فعالیت بدنی را یکی از مشکلات جدی موجود در سر راه تندرستی ذکر کرده اند. فواید فعالیت بدنی در حفظ تندرستی به طور خلاصه عبارت اند از:

  • کمک به کاستن خطر در مرگ و میر زودرس، بیماری سرخرگ کرونری، سکته مغزی، دیابت نوع ۲ و سندرم سوخت و سازی، ابتلا به پرفشارخونی، نیمرخ چربی خون نامطلوب (به خصوص پرکلسترولی)، ابتلا به سرطان کولون، پستان، ریه و دیواره رحم.
  • کمک به کاهش چاقی شکم و احساس افسردگی و اضطراب،کاهش وزن، کمک به حفظ وزن و پیشگیری از افزایش وزن، پیشگیری از افتادن افراد سالمند و تندرستی و عملکرد بهتر در آنها، افزایش عملکرد شناختی در افراد سالمند، افزایش تراکم استخوانی.

با پرداختن به فعالیت بدنی و ورزش، می توان از بروز بسیاری از مشکلات که در بالا بیان شده است جلوگیری کرد. به کارگیری روش زندگی فعال، سهل الوصول ترین راه و روشی است که می توان به عنوان پیشگیری از آن استفاده کرد. جدول فوق دستورالعمل فعالیت های بدنی و ورزش با هدف حفظ و توسعه سلامت برای سنین مختلف را نشان می دهد.

فعالیت جسمانی و مراقبت از کمر

کمردرد یکی از شایع ترین ناهنجاری های عضلانی و اسکلتی است که تقریباً همه افراد حداقل یکبار در طول زندگی خود دچار این درد می شوند. شیوع آن در زن و مرد یکسان است و در هر سنی ممکن است اتفاق بیفتد.کمردرد می تواند شدید یا خفیف،کوتاه مدت یا مزمن،دائم یا گاهگاهی باشد. کمردرد از علل عمده مرخصی های درمانی و غیبت از کار است و بروز آن در قشر فعال جامعه هر ساله موجب آسیب های فراوان اقتصادی می شود.

علت کمردرد در دانش آموزان در غالب اوقات به علت کشیدگی و اسپاسم عضلات کمر، به دنبال انجام فعالیت های ورزشی است. این درد ها معمولاً به چند روز استراحت و مصرف دارو و تقویت عضلات شکم و کمر جواب داده و خوب می شود. بنابراین پیشگیری از دردهای کمر یک عامل مهم جهت بهبود مشارکت فعال افراد در جامعه و کاهش هزینه های درمانی است.

بسیاری از عوامل مهم پیشگیری از کمردرد عبارت انداز:

  • پرهیز از یک وضعیت ثابت، به ویژه نشستن طولانی مدت روی صندلی
  • اجتناب از حرکات سریع و چرخشی در ستون فقرات
  • اگر مجبور به کار در حالت ایستاده هستیم، باید به گون های شرایط را مهیا کنیم که مجبور به خم کردن تنه نباشیم.
  • پرهیز از بلندکردن اجسام سنگین، به خصوص در حالت ایستاده با زانوهای صاف
  • استانداردسازی محیط های کار و خانه ازنظر ارتفاع مناسب اجسام در دسترس
  • کاهش وزن درصورت چاقی
  • پرهیز از رانندگی طولانی مدت و در نظر گرفتن توقف هایی در مسیر
  • پرهیز از تشک های نرم حجیم و استفاده از بال شهای مناسب زیر سر.
  • داشتن اعتماد به نفس و روحیه ای شاد به جای اضطراب و تشویش. افراد مضطرب معمولاً کنترل مناسبی بر وضعیت بدنی خود در فعالی تهای روزمره ندارند، بنابراین مستعد آسیب بیشتری هستند.
  • تقویت ماهیچه های ستون فقرات براساس اصول صحیح.
برخی از حرکات ویژه مراقبت از کمر در جدول زیر نشان داده شده است:
 

دلایل مشارکت در فعالیت جسمانی

سلامتی مهم ترین نعمت زندگانی است و اهمیت انجام فعالیت جسمانی در تأمین سلامت بر هیچ کس پوشیده نیست.

روزانه افراد زیادی در انواع فعالیت های ورزشی مشارکت می کنند، اما متأسفانه کم نیستند افرادی هم که ورزش نمی کنند و ورزش کردن برایشان مهم نیست و یا جایگاهی در زندگی شان ندارد و یا صرفاً از تماشای صحنه های ورزشی لذت می برند.

به هر حال جامعه شامل افراد مختلفی است با سنین، اقوام و نژاد های گوناگون، افراد سالم و بیمار یا معلول و… که دلایلشان برای مشارکت در ورزش و فعالیت جسمانی بسیار زیاد و متنوع است و شناخت آنها می تواند انگیزه حضور و مشارکت بیشتری در ورزش و فعالیت جسمانی را برای ما فراهم آورد.

هدف عمومی از فعالیت جسمانی کسب سلامتی است. کسب سلامتی اولین دلیلی است که بسیاری از مردم با انگیزه دستیابی به آن به فعالیت جسمانی می پردازند. سلامتی مفهوم وسیعی دارد و تعریف آن تحت تأثیر میزان آگاهی و طرز تلقی جوامع با شرایط گوناگون جغرافیایی و فرهنگی قرار می گیرد. طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت ( ۲۰۰۵ ) سلامت به مثابهٔ « بهزیستی کامل جسمی، روانی، معنوی، فکری و اندیش های، و رفاه اجتماعی و اقتصادی است و نه فقط فقدان بیماری یا معلولیت » و دارای ابعاد جسمی، روانی، معنوی و اجتماعی است.

سلامت جسمی:

سلامت جسمی در حقیقت ناشی از عملکرد درست اعضای بدن است. از نظر بیولوژیکی عمل مناسب سلول ها و اعضای بدن و هماهنگی آنها با هم نشانه سلامت جسمی است. به عنوان نمونه بعضی از نشانه های سلامت جسمی عبارت است از:

ظاهر خوب و طبیعی، اشتهای کافی، خواب راحت و منظم، اجابت مزاج منظم، جلب توجه نکردن اعضای بدن توسط خود فرد، اندام مناسب، حرکات بدنی هماهنگ، طبیعی بودن نبض و فشار خون و افزایش مناسب وزن در سنین رشد و وزن نسبتاً ثابت در سنین بالاتر و…

سلامت روانی:

 به مثابه « وضعیتی از بهزیستی که در آن فرد توانای یهای خودش را م یشناسد، با استرس های طبیعی و بهنجار زندگی روزانه می تواند مقابله کند، می تواند به طور مؤثر و ثمربخش کار کند و قادر به مشارکت در جامعهٔ خودش است »، تعریف شده است .

سلامت معنوی:

 عبارت است از « وضعیت و احساسی از خرسندی، رضای تمندی، صلح و آرامشی است که از رابطهٔ فرد با جنب ههای معنوی زندگی ناشی نشئت می گیرد. »

سلامت اجتماعی:

 به توانایی فرد در تعامل مؤثر با دیگران و ایجاد روابط بین شخصی رضایت بخش با دیگران و نیز، توانایی فرد در سازگاری و انطباق رضایت بخش با موقعی تهای اجتماعی مختلف و ایفای نقش های اجتماعی در محیط های گوناگون اطلاق می شود.

علاوه بر کسب سلامتی، افراد بسته به موقعیت شخصی به دلایل متعدد دیگری نیزدر ورزش و فعالیت جسمانی مشارکت می کنند، این دلایل عبارت اند از:

  • کسب آمادگی جسمانی برای تأمین مایحتاج زندگی روزانه،
  • کنترل وزن و بهبود شکل بدن،
  • ایجاد احساس خوب در زندگی،
  • غنی سازی اوقات فراغت،
  • افزایش اعتماد به نفس وکنار آمدن با استرس،
  • علاقه به ورزشی خاص،
  • زیبا شناختی حرکات و تحسین آن،
  • تخلیه پرخاشگری،
  • هیجان سرعت، کسب موفقیت، رقابت،
  • ایجاد روابط دوستانه و تقویت احساس تعلق به گروه داشتن
 

عوامل تأثیر گذار بر انجام فعالیت های جسمانی و ورزش

ما برای مشارکت در فعالیت های جسمانی در زندگی علاوه بر داشتن دلایل متعدد، تحت تأثیر عوامل مختلف نیز قرار می گیریم مثلاً به یک اندازه به امکانات ورزشی دسترسی نداریم و یا گروه های خاصی از مردم جامعه مانند زنان ممکن است برای مشارکت در ورزش با موانع جدی مواجه باشند. مشارکت در ورزش موضوع بسیار مهمی است که به منظور تحقق آن نیاز به شناخت عوامل تأثیرگذار و حذف عوامل مخل و تقویت عوامل مثبت داریم.

برخی از عوامل تأثیرگذار بر مشارکت در ورزش و فعالیت جسمانی عبارت اند از:

 
  1. نگرش کلیشه ای به جنسیت:

در گذشته دختران به عروسک بازی، یاد گرفتن آشپزی و خانه داری تشویق می شدند و پسران به بازی با توپ و به آنها اجازه داده می شد تا ساعاتی را در خارج از منزل به انجام انواع بازی ها بپردازند و تربیت کودکان متأثر بود از این نگاه کلیشه ای به جنسیت آنان، خوشبختانه با درک اهمیت ورزش و فعالیت جسمانی بر سلامت افراد بالأخص دختران که زنان و مادران فردای جامعه خواهند بود، این نگاه تا حد زیادی تغییر کرده و فرصت های مشارکت دختران و زنان در ورزش و فعالیت جسمانی در طول زمان افزایش یافته است، اما این یک تحول نسبتاً جدید در ورزش است و تاریخچه ورزش اساساً متعلق به ورزش مردان است.

  1. خانواده:

خانواده در شکل گیری عادت به ورزش در فرزندان بسیار تأثیرگذار است. در خانواده ای که والدین ورزش می کنند، احتمال بیشتری برای مشارکت فرزندان در فعالیت های ورزشی وجود دارد و والدین ورزشکار علاوه بر ایفای نقش الگویی مثبت و مشوق های قوی نیز خواهند بود.

  1. دوستان و همسالان:

: دوستان ما افرادی هستند که به دلیل هم سن بودن در زمینه های اجتماعی با ما اشتراک دارند از این رو علایق، نحوه گذران اوقات فراغت و … آنها معمولاًً بر روی ما تأثیر زیادی می گذارند و داشتن دوستان ورزشکار و علاقه مند به ورزش، افراد را نیز به انجام ورزش علاقه مند خواهد کرد.

 

  1. زمینه های قومی:

در جامعه چند قومیتی ما، معمولاًً ورزش کردن در همه اقوام امری عادی است ولی در برخی از اقوام، پرداختن به برخی از ورزش ها رایج تر است مانند ترکمن ها که اسب سواری یکی از ورزش هایی است که با افراد این خطه از سرزمین ما عجین شده است.

  1. وضعیت اقتصادی و اجتماعی:

وضعیت اقتصادی و اجتماعی اشاره به شغل، سطح درآمد و سطح تحصیلات دارد که این عوامل می توانند بر مشارکت افراد در ورزش و فعالیت جسمانی تأثیرگذار باشند.مطالعات حاکی از آن است که افراد با سطح اقتصادی و اجتماعی مرفه تر فرصت مشارکت بیشتری در ورزش و فعالیت جسمانی برایشان فراهم است.

  1. محل زندگی:

فرصت های ورزشی موجود در محل سکونت بر مشارکت در ورزش و فعالیت جسمانی مؤثر است. در هر شهری برای رسیدن به مراکز ورزشی باید مسافتی را طی کنیم که این امر مستلزم صرف وقت و هزینه است. از این رو در دسترس بودن هر چه بیشتر اماکن ورزشی به محل سکونت افراد می تواند میزان مشارکت در ورزش و فعالیت جسمانی را تحت تأثیر قرار دهد.

 

  1. آب و هوا و اقلیم محل زندگی:

اقلیم محل زندگی، فرصت های ورزشی بی نظیری را برای افراد فراهم می کند. به عنوان مثال خطه شمال و جنوب کشورمان به دلیل مجاورت با دریا، فرصت بیشتری را برای پرداختن به انواع ورزش های آبی و ساحلی برای ساکنان خود فراهم می آورند.

  1. سن:

مشارکت افراد در سنین مختلف در ورزش و فعالیت جسمانی متفاوت است. مشارکت کودکان و نوجوانان در کلاس تربیت بدنی و پیگیری تکالیف تمرینی و حرکتی درس تربیت بدنی در ساعات خارج از مدرسه می تواند میزان مشارکت آنها را تحت تأثیر قرار دهد. در حالی که در افراد جوان و متأهل مشغله و مسئولیت های خانوادگی و اجتماعی زیاد مانع از مشارکت آنها در ورزش و فعالیت جسمانی می شود.

 

  1. رسانه های جمعی:

عقاید افراد درباره دنیای ورزش و مشارکتشان در ورزش از رسانه های جمعی تأثیر می پذیرد. منظور از رسانه های جمعی، کانال های ارتباطی است که برای ارائه گزارشات، پوشش رویدادهای ورزشی، تبلیغات، اخبار، نقد و ارائه اطلاعات از آنها بهره می بریم مانند تلویزیون، مجلات، کتاب ها، رادیو، اینترنت، فیلم و…

 

تغذیه ورزشی (مکمل ها و مواد انرژی زا)

مسئله ای که این روزها جامعه ما به خصوص نوجوانان و جوانان را تهدید می کند، روی آوردن به پرورش اندام به جای ورزش است که استقبال از آن بسیار زیاد است و متأسفانه رفته رفته، ورزش جای خود را به پرورش اندام می دهد. جوانان به اقتضای سنشان، طالب جلب توجه و مقبولیت از طرف دیگران هستند و ورزش می تواند در این مقصود به آنها کمک کند. ولی وقتی هدف جوان به مطرح کردن خود از طریق زیبایی اندام، آن هم با مصرف مواد نیروزا تنزل پیدا می کند، باید با دقت بیشتری این موضوع را پیگیری کرد و آموزش های لازم را در اختیار او گذاشت.

تعریف مکمل های غذایی و ورزشی

مکمل های غذایی به کلیه مواد مغذی شامل ویتامین ها، مواد معدنی، اسیدهای آمینه، یا گیاهی و همچنین مواد دیگر غذایی و گیاهی که علاوه بر رژیم غذایی متعادل با هدف افزایش عملکرد بدنی مصرف می شوند گفته می شود.مکمل های غذایی در اشکال مختلف از جمله قرص، کپسول، پودر، آمپول، نوشیدنی ها، بارهای انرژی و مایعات در فروشگاه ها همچنین در اینترنت در دسترس هستند. مکمل هایی که می توانند فایده ای برای ورزشکار داشته باشند، انگشت شمارند که آنها نیز در شرایطی مفید خواهند بود که به درستی مصرف شوند. با این همه متأسفانه مصرف مکمل های غذایی در ورزش رو به گسترش است.چرا مکمل استفاده می شود ؟ دلایل متعددی از جمله همرنگ شدن با هم تیمی ها و بقیه همسالان، تقلید از الگوها یا سمبل ها، جبران نقایص تغذیه ای برای تطابق با تمرینات و مسابقات سخت، بهبود عملکرد ورزشی، سازگاری بهتر با تمرینات ، همرنگ شدن با توصیه های مربی، والدین یا افراد تأثیرگذار دیگر و… امکان استفاده از مکمل را در بین جوانان می تواند افزایش دهد.آیا مصرف مکمل ها عوارض جبران ناپذیرهم دارد؟ مشکلات کبدی و کلیه از شایع ترین عوارض مصرف مکمل ها به شمار می روند و چنانچه مکمل ها آلوده به استرویید و هورمون باشند، عوارض جبران ناپذیرتری مانند تأثیر بر روی سیستم جنسی به جا می گذارند و فرد مصرف کننده به تدریج با کم شدن ترشح هورمون مردانه در بدن، دچار ناتوانی جنسی و حتی عقیمی، ریزش مو، آکنه، تومور، تغییرات سطح کلسترول، خشم عاطفی، رفتارهای تهاجمی و پرخاشگری می شود. استفاده نادرست از مکمل ها به خصوص در ترکیب با داروها می تواند حتی تهدیدکننده حیات باشد. حقیقت هایی درباره مکمل های ورزشی: خیلی ها فکر می کنند که مکمل های ورزشی مانند اسفناج کار می کند و دقیقاً مانند ملوان زبل به طور ناگهانی قوی و خوش هیکل می شوند، ولی واقعاً این طور نیست. استفاده از مکمل های ورزشی صرفاً در شرایط خاص و تحت نظر مربی مجرب و متخصص تغذیه توصیه می شود مانند زمانی که یک ورزشکار حرفه ای در پایان یک فصل خسته کننده باید به فعالیت خود ادامه دهد. و حتی برای ورزشکاران حرفه ای هم مصرف مکمل های آلوده می تواند پایان خط باشد، چه خط زندگی و چه خط ورزش حرفه ای.

نکته مهم :

 استفاده از یک رژیم غذای سالم و استراحت کافی خیلی بیشتر از مصرف مکمل ، عملکرد ورزشی را بهبود می دهد و مصرف مکمل حتی با کیفیت بالا، هم خطرناک است و هم اتلاف پول و اضافه شدن کلمات « گیاهی » یا « طبیعی » به معنای سالم بودن مکمل نیست و نباید هرگز به آن اعتماد کرد.

دسته‌ها
دوره دوم متوسطه

آمادگی جسمانی

آشنا خواهید شد با...

مقدمه

همه ما برای حفظ سلامتی و کنار آمدن با زندگی روزانه به آمادگی جسمانی نیاز داریم؛ زیرا آمادگی جسمانی ما را از استرس، حوادث، آسیب دیدگی، بیماری ها و سایر عوامل مضر برای سلامت، حفظ خواهد کرد. از طرفی دیگر همه ما در فعالیت های جسمانی مختلف از انجام امور منزل تا بازی های ورزشی شرکت می کنیم که برای موفقیت در این فعالیت ها و اجتناب از آسیب دیدگی نیز به ارتقا آمادگی جسمانی نیاز داریم. از اینرو در درس تربیت بدنی که به دنبال آماده سازی دانش آموزان برای زندگی از طریق انجام فعالیت جسمانی و ورزش است، ارتقای سطح سلامت افزای آمادگی جسمانی و آموزش نحوه تقویت و حفظ آمادگی جسمانی در طول زندگی، یکی از محور های مهم این برنامه درسی است. در این برنامه، دانش آموزان تحت آموزش آمادگی جسمانی قرار می گیرند و برای هر یک از آنها اهدافی تعیین می گردد تا با هدایت معلم، برنامه های آمادگی جسمانی خود را دنبال کنند و با انجام تمرینات منظم در داخل و خارج از مدرسه برای دستیابی به اهداف شان تلاش کنند.

رهنمودهای آموزشی:

  • مناسب ترین زمان آموزش مهارت های آمادگی جسمانی وانجام تمرینات آن، ابتدا یا انتهای کلاس تربیت بدنی است و توصیه می شود هم زمان با انجام تمرینات، مفاهیم مرتبط را نیز آموزش دهید.
  • آمادگی جسمانی شامل مفاهیم و مهارت های اساسی است که لازم است دانش آموزان هر دوی آنها را فرا گیرند، از این رو در کنار تمرینات، مفاهیم و رهنمود های مهم تمرینی را به دانش آموزان آموزش دهید.
  • در آموزش مفاهیم آمادگی جسمانی، از متن، جداول و تصاویر کتاب یا پوستر های مرتبط استفاده کنید.
  • قبل از آغاز تمرینات، از وضعیت تندرستی، ایمنی کفش و لباس و محیط ورزشی دانش آموزان اطمینان حاصل کنید.
  • در انجام تمرینات، به تفاوت های فردی دانش آموزان توجه کنید.
  • دانش آموزان را به انجام منظم تمرینات در ساعات خارج از مدرسه ترغیب کنید و بر عملکرد آنها نظارت کنید.
  • با بهره مندی از تمرینات متنوع (ایستگاهی، رقابتی و امتیاز جمعی)، اشتیاق دانش آموزان را برای مشارکت در تمرینات ارتقا دهید.
  • با ایجاد فضایی شاد و دوستانه در کلاس، سختی تمرینات را برای دانش آموزان کمتر کنید.
  • با تشویق به موقع و ارائه بازخورد های مناسب، به دانش آموزان انگیزه بدهید.
  • گاهی در انجام تمرینات با دانش آموزان همراه شوید.
  • با استفاده از وسایل موجود و یا دست ساز، انگیزه دانش آموزان را برای مشارکت در تمرینات ارتقا دهید.
  • تمرینات به صورت نمونه ارائه شده است و می توانید به صلاحدید خود، فعالیت های متنوع دیگر را جایگزین نمایید.
  • شدت انجام تمرینات را متناسب با سطح آمادگی دانش آموزان تعیین کنید.
  • در صورت لزوم و محدودیت های احتمالی، هر یک از جلسات تمرین را تکرار کنید.
  • در صورت امکان مدت زمان تمرین را از 10 دقیقه شروع کنید و تا 20 دقیقه افزایش دهید.

طراحی تمرینات آمادگی جسمانی

سه شیوه تمرین آمادگی جسمانی رایج درمدارس عبارت اند از:

 تمرین مستقل

 تمرین ایستگاهی

 تمرین مشارکتی


تمرین ایستگاهی: این روش در دوره متوسطه اول به طور مبسوط ارائه شده است که می توانید برای مطالعه بیشتر به آن مراجعه کنید.

تمرین مستقل: در این روش، دانش آموزان برای تمرین به یکدیگر وابسته نیستند و کاملاً مستقل از هم تمرین می کنند. برای مثال؛ انجام شنای سوئدی با حداکثر توانایی در 30 ثانیه. تمرین به روش مستقل در تربیت بدنی در بعضی رشته های ورزشی مانند ژیمناستیک، دو و میدانی و آمادگی جسمانی متداول تر است.روش تمرینی مستقل مورد توجه معلمان زیادی است چرا که معتقدند این روش پیامدهای زیر را به همراه خواهد داشت:

  • توانایی هر دانش آموز را به طور انفرادی می توان بررسی و دنبال کرد؛
  • معلم به وقت کمتر نیاز دارد؛
  • این روش بر موفقیت فرد در رسیدن به هدف، خواهد افزود؛
  • همه دانش آموزان در این روش فرصت کسب تجربه موفق نسبت به تمرین خود را خواهند داشت؛
  • درگیری و مشکلات ناشی از بی انضباطی دانش آموزان محدود می شود.

منتقدین این روش یادگیری معتقدند، از آنجا که در این روش، تمرینات در فضایی جدی و بی روح دنبال می شود و به برقراری روابط دوستانه بین دانش آموزان کمک نمی کند، خیلی مورد استقبال دانش آموزان قرار نمی گیرد و مناسب تمرینات داخل مدرسه نیست بلکه بیشتر مناسب افرادی است که با انگیزه خیلی بالا در تمرینات شرکت می کنند.

تمرین مشارکتی (امتیاز جمعی): در این روش تمرینی، دانش آموزان برای رسیدن به هدف مشترک، با هم تلاش کرده و احساس مسئولیت می کنند و در تمام مراحل تمرین همه دانش آموزان با هر سطح از توانایی نقش فعال دارند و تشریک مساعی می کنند.برای مثال دانش آموزان به گروه های کوچک 5 نفره تقسیم می شوند و در مدت زمان 5 دقیقه، گروهی که نفرات آن در مجموع موفق به انجام تعداد دراز و نشست بیشتری شود، امتیاز ویژه می گیرد. تمرین به روش مشارکتی می تواند درگرایش به برنامه های مدرسه، مهارت های مربوط به کار گروهی، احساس عزت نفس، بلوغ عاطفی و احساسی، مهارت های اجتماعی، احساس پذیرش از سوی جمع، احساس تعلق به سایر دانش آموزان و اولیای مدرسه، دید واقع گرایانه از خود، جاذبه بین فردی، علاقه به دیگران مؤثر واقع شود.

البته منتقدین به این روش بر این باورند که ارزیابی پیشرفت فردی در این روش با دشواری همراه است.

استقامت قلبی تنفسی

استقامت قلبی  تنفسی یکی از قابلیت های آمادگی جسمانی است و شرایطی را برای فرد فراهم می کند تا ضمن توانمندسازی سیستم قلبی  تنفسی خود، میزان مصرف اکسیژن در بدن را افزایش دهد. این امر کمک می کند که بدن کمتر دچار خستگی شود و شرایط اجرای فعالیت های ورزشی را در سطح گسترده تری فراهم سازد. مسلماً رسیدن به این سطح از شرایط مطلوب، مستلزم اجرای فعالیت های هوازی مناسب، منظم، مداوم و با برنامه است. همچنین آموزش آزمون های سنجش استقامت قلبی  تنفسی و به کارگیری هنجار های استانداردآن به افراد کمک می کند تا بتوانند استقامت قلبی  تنفسی خود را در طول زندگی کنترل کنند و با انگیزه بیشتری در برنامه های آمادگی جسمانی شرکت کنند.

استقامت قلبی  تنفسی یعنی حداکثر کاری که فرد بتواند به طور مستمر و به وسیله گروه عضلانی بزرگ انجام دهد.

خستگی یکی از مهم ترین عواملی است که هم استقامت را محدود می کند و هم در عین حال برعملکرد فرد تأثیرگذاراست.

بنابراین فردی دارای استقامت است که زود خسته نشود و یا هنگام خستگی بتواند به فعالیت خود ادامه دهد.

روش های تقویت استقامت قلبی  تنفسی :

برای بهبود استقامت قلبی  تنفسی از راه ها و روش های گوناگون می توان بهره جست. به طورکلی تمامی فعّالیت هایی که در زمان طولانی قابل اجرا هستند، می توانند در روند پیشرفت کارایی قلبی  تنفسی مؤثر باشند، اما برای تقویت این قابلیت مهم، باید با یک اصل و روش قابل قبول و علمی به تمرینات پرداخت.

با فعّالیت هایی مانند راهپیمایی، دویدن، شناکردن، کوه پیمایی، دوچرخه سواری، طناب زدن، دوچرخه ثابت (ارگومتر)، نوارگردان(تردمیل) و مانند آن، که بتوان در زمان طولانی مدت و شدت مناسب آن را ادامه داد، می توان به تقویت استقامت قلبی تنفسی پرداخت. به اینگونه فعّالیت ها اصطلاحاً فعّالیت های هوازی می گویند.

در معرفی انواع ورزش های هوازی، آنها را می توان در چهار گروه طبقه بندی کرد:

گروه الف:  فعالیت هایی که با شدت ثابت اجرا می شوند و به مهارت وابسته نیستند.مانند پیاده روی، دوچرخه سواری.

گروه ب: فعالیت هایی که با میانگین شدت ثابت اجرا می شوند اما به مهارت وابسته نیستند مانند دوی نرم، کوهپیمایی، پله ورزی.

گروه ج: فعالیت هایی که با میانگین شدت ثابت اجرا می شوند و به مهارت وابسته هستند مانندشنا و طناب زدن.

گروه د: برنامه های ورزشی و تفریحی که به شدت به مهارت وابسته هستند و اجرای منظم آنها ضروری است مانند بسکتبال، هندبال.

انجام فعالیت هوازی مورد نظر را با استفاده از راهنمای زیر دنبال کنید:

نوع فعالیت : هوازی دلخواه

مدت فعالیت:  هرجلسه ۲۰ تا ۳۰ دقیقه

تکرار فعالیت:  حداقل سه روز در هفته

شدت فعالیت : درحد متوسط

توجه : شدت متوسط یعنی در حین فعالیت بتوان یک جمله را با دو یا حداکثر سه بار قطع نفس تکرارکرد.

چگونه یک برنامه تمرینی برای بهبود استقامت قلبی  تنفسی خودمان طراحی کنیم؟

اگر موفق شدید فعالیت هوازی مورد نظرتان به مدت 20 تا 30 دقیقه به طور مداوم انجام دهید، یعنی شما مرحله آماده سازی اولیه در تمرینات استقامت قلبی  تنفسی را پشت سر گذاشته اید. اکنون می توانید به کمک جدول راهنمای زیر و تعیین شدت، مدت و تکرار و نوع تمرین مناسب، یک برنامه تمرینی ارتقای استقامت قلبی  تنفسی برای خودتان طراحی و دنبال کنید.

شدت فعالیت در تمرینات استقامت قلبی  تنفسی را چگونه تعیین کنیم؟

ابتدا حداکثر ضربان قلب را محاسبه کنید.

حداکثرضربان قلب) ضربان قلب بیشینه( برابر است با حاصل کم کردن سن فرد از عدد 220 که به راحتی می توان دامنه 70 تا 85 درصد ضربان قلب بیشینه را پس از به دست آمدن این عدد محاسبه کرد.

مثال: در یک فرد 20 ساله

حداکثرضربان قلب برابر است با : 200 = 20 – 220

70 درصد ضربان قلب بیشینه برابر است با :  140 = % 200 × 70

85 درصد ضربان قلب بیشینه برابر است با :  167 = % 200 × 85

برای حصول اطمینان از ایمنی شدت تعیین شده فعالیت، از آزمون گفتاری  تکلم راحت ورزشکاراستفاده کنید. به این ترتیب که اگر فرد در حین فعالیت بتواند یک جمله را با دو یا سه بار نفس کشیدن تکلم کند، یعنی شدت فعالیت به درستی تعیین شده است.

همچنین در افراد مبتدی که معمولاً با شدت پایین،کمتر از 40 درصد ضربان قلب بیشینه و فقط برای 5 تا 10 دقیقه می توانند فعالیت کنند، توصیه می شود چندین جلسه در روز تمرین کنند به طور مثال 2  یا 3 جلسه 10 دقیقه ای در روز تا بتوانند به آمادگی لازم برسند.

از آنجا که امکان اجرای این فعّالیت ها در ساعت درس تربیت بدنی فراهم نیست، معلمان باید دانش آموزان را به فعّالیت در این رشته ها در ساعات خارج از مدرسه ترغیب نمایند. همچنین در ساعات درس تربیت بدنی معلمان برای توسعه استقامت قلبی  تنفسی در دانش آموزان می توانند در کنار انجام تمرینات مربوطه از انواع بازی های ورزشی، بومی محلی و تمرینات ایستگاهی بهره لازم را ببرند تا دانش آموزان در خلال انجام باز یها ضمن ارتقای استقامت قلبی  تنفسی از شرکت در فعّالیت گروهی و نشاط انگیز نیز لذت ببرند.

نمونه تمرینات استقامت قلبی تنفسی در مدرسه 

  • قبل از اجرای تمرین، از سلامت کامل خود اطمینان حاصل کنید.
  • انجام تمرین نیاز به برنامه ریزی مناسب دارد، بنابراین برای خود برنامه ریزی کنید.
  • از کفش و لباس مناسب استفاده کنید.
  • ابتدای هر جلسه تمرین، با انجام نرمش های مناسب، بدن خود را گرم کنید.
  • در طول فعالیت، چنانچه نیاز به خوردن آب پیدا کردید، حتماً این کار را انجام دهید؛ اما مواظب باشید که هر بار بیشتر از یک لیوان معمولی آب ننوشید و حداقل فاصله بین هر وعده آب نوشیدن کمتر از 15 تا 20 دقیقه نباشد.
  • هوای آلوده برای سلامتی مضر است؛ بنابراین در فضا و آب و هوای مناسب تمرین کنید.
  • اگر در حین فعالیت دچار مشکلی شدید، آن را حتماً با معلم و یا پزشک در میان بگذارید.
  • از آنجا که انجام این فعالیت ها طولانی است، بهتر است گروهی تمرین کنید یا حداقل با یک نفر همراه شوید.
  • تحمل فشار وارده و انجام تمرین تا آخرین لحظه زمان مورد نظر ویژگی تمرینات استقامت قلبی تنفسی است. بنابراین مقاوم باشید و تمرین را به انتها برسانید.
  • صبر و بردباری، از عواملی است که شما را در دستیابی به هدف تان کمک خواهد کرد؛ بنابراین در طول تمرین صبور باشید ودر انجام منظم برنامه تمرینی خود مداومت داشته باشید.
  • بعد از پایان فعالیت، مرحله سرد کردن بدن را انجام دهید.

قدرت و استقامت عضلانی

قدرت و استقامت عضلانی، از عوامل مهم تندرستی و آمادگی جسمانی هستند. برای فعّالیت های روزانه، حفظ استقلال عملکردی، شرکت در فعّالیت های اوقات فراغت بدون خستگی بی مورد، سطح مطلوبی از آمادگی عضلانی مورد نیاز است. آماده سازی دانش آموزان برای زندگی فعال یکی از اهداف مهم برنامه است؛ بنابراین، عادت های تمرینی مناسب می توانند به سالم تر زیستن و موفق بودن فرد در طول زندگی بینجامد. تحقیقات نشان داده اند 80 درصد دردهای ناحیه کمر و زانو ماهیت عضلانی دارند و با تقویت عضلات در ناحیه شکم، کمر و ران ها می توان از بروز این دردها پیشگیری کرد. برای حضور گستردهٔ دانش آموزان در انجام فعّالیت های بدنی و شرکت در ورزش ها و نیز پیشگیری از آسیب های ورزشی، ارتقای آمادگی جسمانی از نیازهای ضروری به شمار می رود و تمرینات مقاومتی بیش از هر فعّالیت بدنی دیگری دارای نیروی بالقوه برای پاسخگویی به این نیاز است.

مفهوم قدرت و استقامت عضلانی :

قدرت عضلانی عبارت است از میزان نیرویی که یک عضله یا گروهی ازعضلات در یک انقباض در برابر مقاومت اعمال می کند. اگر این اعمال نیرو با تکرار بیشتر و در زمان طولانی تر اتفاق بیفتد،استقامت عضلانی گفته می شود.

قدرت و استقامت عضلانی خود را چگونه تقویت کنیم؟

بهترین شیوه برای افزایش قدرت و استقامت عضلانی استفاده از تمرینات مقاومتی است. تمرینات مقاومتی تمریناتی هستند که بدن به یک مقاومت نیرو وارد می کند و یا در برابر آن استقامت می کند.

در تمرینات مقاومتی اگر تعداد تکرار بین 6 تا 12 تکرار در نظر گرفته شود، فعالیت قدرتی و اگر تعداد تکرار 15 یا بیشتر انجام شود، فعالیت استقامتی خواهد بود.

بهترین روش برای انجام تمرینات مقاومتی، استفاده از وزنه و دستگاه های بدنسازی است. چنانچه به هر دلیل این امکانات در دسترس نبود می توان از وزن بدن، کش، توپ پزشکی و سایر وسایل دست ساز مانند بطری های آب معدنی پر شده از شن نیز استفاده کرد.

چگونه قدرت و استقامت عضلانی خود را ارزیابی کنیم؟

از نظر عملکردی، قدرت و استقامت عضلانی به دو روش کلی قابل اندازه گیری است:

قدرت ایستا :

برای اندازه گیری قدرت از دینامومتر و کابل تنسیومتر استفاده می شود.این روش اندازه گیری، روش آزمایشگاهی نیز خوانده می شود از این رو افراد به سادگی به ارزیابی قدرت عضلانی خود قادرنیستند و در سطح مدارس نیز نیازی به اندازه گیری قدرت نیست.

قدرت پویا :

برای اندازه گیری قدرت در این روش، از بلند کردن وزنه در همان شرایط تمرینی استفاده می شود. بلند کردن حداکثر وزنه برای یک بار، رکورد فرد در همان حرکت خواهد بود. این روش به روش میدانی نیز معروف است.

اندازه گیری انواع استقامت: مهم ترین آزمون های موجود برای سنجش استقامت، آزمون های دراز و نشست، بارفیکس و آزمون شنا روی دست می باشد. واحد ارزیابی استقامت عضلانی شمارش تعداد تکرار یا مدت انقباض است.

آزمون دراز و نشست:

شرح آزمون:  فرد به پشت می خوابد، طوری که زانوها خمیده باشد و کف پاها با تشک تماس داشته باشد. محل قرار گرفتن دست ها، کنار گوش ها و یا روی سینه به صورت ضربدری است. با شنیدن فرمان شروع، شخص بالاتنه را تا حدی که آرنج با زانو تماس یابد، بالا می آورد و مجدداً به وضعیت شروع باز می گردد و این عمل را تا مدت ۱ دقیقه تکرار می کند.

مهم ترین نکات قابل توجه برای صحیح بودن حرکت عبارت اند از:

  • تماس کتف ها با زمین، هنگام پایین آوردن تنه
  • جدا نشدن دست ها از وضعیت صحیح خود
  • جدا نشدن باسن از روی زمین، هنگام اجرای حرکت
  • رسیدن آرنج به زانو، هنگام بالا آوردن بالاتنه
  • برای جلوگیری از بلند شدن پا از زمین می توان از نفر کمکی نیز استفاده کرد.

ارزشیابی : تعداد تکرارهای صحیح در مدت یک دقیقه، به عنوان امتیاز آزمون ثبت می شود.

آزمون بارفیکس (ویژه پسران):

شرح آزمون: دانش آموز میله بارفیکس را با دو دست بیشتر از عرض شانه می گیرد. بدن کاملاً کشیده، صاف و بدون حرکت، پشت دست ها رو به صورت و پاها با زمین تماس نداشته باشد. دانش آموز باید سعی کند به کمک دستان خود چانه را به روی میله برساند و به حالت اول برگردد.

آزمون کشش از بارفیکس اصلاح شده:

روش اجرا: این آزمون برای دانش آموزانی که ضعف عضلات کمربند شانه ای دارند ابداع شده است. این آزمون به صورت خوابیده به پشت اجرا شده و بخشی از وزن بدن به پاشنه ها منتقل می شود.آزمودنی به پشت زیر میله بارفیکس دراز می کشد، طوری که شانه های او زیر میله قرار گیرد. آزمودنی میله بارفیکس را می گیرد. تنه و پاهای خود را بالا آورده و از زمین جدا می کند (فقط پاشنه با زمین تماس دارد).

زانوها و لگن نباید خم شود بلکه به صورت مستقیم و موازی با زمین قرار گیرد. موقع انجام کشش بارفیکس چانه باید بالای طناب یا کش که پایین تر از میله بسته شده است برسد. با رعایت تمام موارد فوق الذکر یک کشش بارفیکس انجام می شود.

آزمون شنا سوئدی :

شرح آزمون: فرد با قراردادن کف دست و پنجه پا روی زمین یا تشک، حالت اجرای حرکت شنا را می گیرد. سپس با خم کردن آرنج، تمام بدن را به حدی پایین می آورد که سینه نزدیک زمین برسد و سپس مجدداً به وضعیت شروع باز می گردد و این عمل را به مدت ۱ دقیقه و به طوری که بتواند حرکت را به طور صحیح انجام دهد، تکرار می کند.

مهم ترین نکات قابل توجه برای صحیح بودن حرکت عبارت اند از:

  • پایین آوردن سینه تا نزدیک زمین
  • صاف شدن آرنج ها، هنگام برگشت به وضعیت شروع
  • حفظ هم راستایی شانه، کمر و پاها هنگام اجرای حرکت
  • برخورد نکردن قسمت های دیگر بدن با زمین

چگونه یک برنامه تمرینی برای بهبود قدرت و استقامت عضلانی خودمان طراحی کنیم؟

با درک مفاهیم شدت، تکرار، نوبت، تواتر جلسات، حجم و آرایش حرکات در تمرینات قدرت و استقامت عضلانی قادر خواهید بود یک برنامه شخصی برای خود طراحی کنید.

شدت و تکرار: برای افزایش قدرت، میانگین شدت مطلوب بین 60 تا 70 درصد یک تکرار بیشینه است. در این شدت ها، اکثر افراد می توانند بین 1 تا 12 تکرار انجام دهند و برای افزایش استقامت عضلانی، شدت برابر یا کمتر از 50 درصد یک تکرار بیشینه را در نظر بگیرید.

نوبت:  نوبت اشاره به تکرارهای پشت سر هم دارد و 2 تا 4 نوبت برای تمرینات قدرتی مناسب است.

تواتر جلسات: تواتر مطلوب تمرینات قدرتی برای پیشرفت در آمادگی عضلانی، به ویژه در افرادی که آمادگی عضلانی آنها در حد زیر متوسط است، دو تا سه روز غیر متوالی در هفته است.

حجم:  حجم تمرین عبارت است از حاصل ضرب مجموع تکرار های اجرا شده در هر جلسه تمرین در مقدار مقاومت. در سراسر برنامه تمرین مقاومتی، حجم و شدت باید به طور سازمان یافته افزایش یابد تا از افزایش قدرت اطمینان حاصل شود.برای این منظور می توانید حجم تمرین را با تغییر تعداد حرکات در هر جلسه، تعداد تکرار ها در هر نوبت و یا تعداد نوبت ها درهر حرکت تغییر دهید.

آرایش حرکات: در برنامه تمرین مقاومتی باید به گونه ای طراحی شود که در آن برای هر یک از گروه های عضلانی اصلی، حداقل یک حرکت وجود داشته باشد.جدول صفحهٔ بعد تعدادی از عضلات مهمی که لازم است در تمرینات قدرتی و استقامتی مورد تمرین قرار گیرند، ارائه می دهد.باشد.جدول زیر تعدادی از عضلات مهمی که لازم است در تمرینات قدرتی و استقامتی مورد تمرین قرار گیرند، ارائه می دهد.

نمونه تمرینات مقاومتی 

  • در حین اجرای تمرینات، جداً از شوخی پرهیز کنید.
  • تمرینات را مطابق با برنامه و با مشورت معلم خود انجام دهید.
  • قبل از شروع تمرینات بدن خود را به خوبی گرم کنید.
  • قبل از اجرای هر حرکت، مطمئن شوید که آن را به طور صحیح انجام می دهید.
  • افراط و تفریط در اجرای تمرینات، کمکی به شما نخواهد کرد.
  • برای انجام تمرینات با وزنه، حتماً یار کمکی برای خود در نظر بگیرید. سعی کنید هیچ وقت به تنهایی تمرینات با وزنه را انجام ندهید تا از آسیب های احتمالی و پیشامدهای پیش بینی نشده در امان باشید.
  • تأثیر تمرینات مقاومتی نیاز به زمان دارد و با یک یا دو جلسه تمرین قابل دستیابی نیست؛ بنابراین در انجام تمرینات صبور باشید.
  • جدولی برای خود طراحی کنید و در آن تمریناتی را که انجام می دهید ثبت کنید و میزان پیشرفت هفتگی خود را تعیین کنید.

انعطاف پذیری

کارشناسان و متخصصان علم ورزش معتقدند که برای اجرای مطلوب حرکات بدنی و رشته های مختلف ورزشی،انعطاف پذیری یک ضرورت محسوب می شود. رشته های مختلف ورزشی هرکدام از یک سطح انعطاف پذیری برخوردارند.

بعضی از این رشته ها مانند ژیمناستیک و شیرجه به انعطاف پذیری بالایی نیاز دارد و سایر رشته ها نیز این انعطاف پذیری را حداقل در سطح متوسط نیازمندند.

دو عامل افزایش قدرت و قد، کاهش دهنده انعطاف پذیری یا سرعت افزایش آن به شمار می روند. 

بنابراین در هر زمان که این دو عامل در بدن رشد یا افزایش یابند، انعطاف پذیری را دستخوش تغییر می کنند. لذا تمرینات انعطاف پذیری در تمامی دوران زندگی به نوعی توصیه می شود.

مفهوم انعطاف پذیری :

 حداکثر دامنه حرکتی که هر مفصل قادر به حرکت در آن دامنه است را انعطاف پذیری می گویند.

انعطاف پذیری خود را چگونه ارتقا دهیم؟

حرکت مفاصل و عضلات در الگویی تکراری یا حفظ شکل عادتی بدن باعث سفتی و کوتاه شدن بافت عضلانی می شود. مانند افرادی که به مدت طولانی پشت میز می نشینند یا افرادی که تنها از دویدن آرام و آهسته در تمرینات خود استفاده می کنند، دچار سفتی و کوتاهی عضلات ناحیه کمر و باسن می شود. از این رو برای بهبود و حفظ دامنه حرکتی مفاصل باید با انجام تمرینات مناسب از سفتی و کوتاهی عضلات جلوگیری کنیم. تمرینات کششی از جمله تمریناتی هستند که بی شک انعطاف پذیری را افزایش می دهد و باید همیشه در دستور کار فعالیت جسمانی باشد زیرا اجرای این گونه حرکات، علاوه بر تأثیر برروی اجرای مهارت ها، در سلامت افراد نیز سهم بسزایی دارد.

فنون کشش به سه گروه تقسیم می شود:

 فعال

غیر فعال 

کمکی فعال

 

تمرینات کششی فعال: فرد به صورت بدون کمک بیرونی، عضلات ارادی را منقبض می کند.

تمرینات کششی غیرفعال: فرد گروه عضلانی هدف را آرمیده می سازد در حالی که با کمک معلم یا یار تمرینی، بخشی از بدن را حرکت می دهد.

تمرینات کششی کمکی فعال: فرد بخشی از بدن را تا انتهای دامنه حرکتی فعال مفصل، به حرکت در می آورد، سپس یار کمکی این بخش بدن را بیش از دامنه حرکتی فعال مفصل، حرکت می دهد. استفاده از تمرینات کششی فعال ایمن ترین روش برای توسعه انعطاف پذیری است.

چگونه انعطاف پذیری خود را ارزیابی کنیم؟

اندازه گیری انعطاف نیاز به کمک دارد که بهتر است توسط افراد مطلع صورت گیرد. ارزشیابی پی در پی نیز ضرورتی ندارد و هر 4 تا 6 هفته یک بار توصیه شده است. برای ارزیابی از انعطاف پذیری، آزمون های متنوع و زیادی وجود دارد. تعدادی از آزمون های مناسب و قابل اجرا در مدرسه عبارت اند از:

آزمون تنه به جلو ( سیت اندریچ ) : 

روی زمین بنشینید، طوری که پاها کاملاً کشیده باشد. کف پاها را مطابق شکل به نیمکت آزمون بچسبانید. سپس بدون اینکه زانو خم شود، به جلو خم و دستان خود را در حالی که کنار هم هستند روی خط کشی که روی نیمکت قرار دارد به طرف جلو ببرید. عدد لمس شده که به سانتی متر می باشد، اندازه انعطاف پذیری را مشخص می کند.

آزمون تنه به پشت (باز کردن تنه): 

به سینه روی زمین دراز بکشید و در حالی که مچ پا ها به وسیله فرد یا مانعی نگهداشته شده است، سعی کنید تا حد امکان سر و گردن و سینه و حتی ناحیه شکم خود را از زمین جدا کنید. در حد نهایی این حرکت، در صورتی که آن را به مدت 2 ثانیه حفظ می کنید، فاصله زمین تا نوک بینی اندازه گیری شده و بر حسب سانتی متر ثبت می شود.

ارزشیابی: با استفاده از خط کش مقابل ورزشکار، فاصله چانه ورزشکار تا زمین به عنوان رکورد وی ثبت می شود.

آزمون بلند کردن شانه ها: 

دانش آموز با دس تهای کشیده در بالای سر و درحالی که یک خط کش (قطعه چوب یا طناب) در دست های خود نگه داشته، به شکم روی زمین دراز م یکشد. قطعه چوب را تا آنجا که ممکن است بالا می برد و این درحالی است که نوک بینی و یا پیشانی وی روی کف زمین ثابت نگه داشته می شود.

ارزشیابی : فاصله بین خط کش (قطعه چوب) واقع در بین دست های ورزشکار تا سطح زمین به عنوان رکورد وی ثبت می شود.

چگونه یک برنامه تمرینی بهبود انعطاف پذیری برای خودمان طراحی کنیم؟

یک برنامه جامع بهبود انعطاف پذیری حداقل شامل یک حرکت ویژه هر گروه عضلات اصلی بدن است، عضلات اصلی بدن عبارت اند از:گردن، شانه ها، بالا و پایین کمر، لگن، ران و پاها. همچنین از نتایج حاصل از آزمون های انعطاف پذیری می توان عضلاتی که انعطاف پذیری ضعیف تری دارند، شناسایی کرد و بیش از عضلات دیگر، برای آنها در تمرین، حرکت گنجاند .

خطوط راهنمای طراحی برنامه های انعطاف پذیری :

نوع حرکت: کششی ایستا برای عموم دانش آموزان و کشش پرتابی برای دانش آموزانی که به ورزش هایی با حرکات پرتابی می پردازند.

تعداد حرکت : 10 تا 12 حرکت در یک جلسه

تکرار : حداقل سه روز در هفته، ترجیحاً هر روز

شدت:  کشش تا آستانه درد و سوزش

مدت هر کشش :  10 تا 30 ثانیه

تکرار هر کشش : 4 تا 6 تکرار برای هر حرکت، به طوری که کل مدت هر حرکت کششی 45 تا 120  ثانیه شود.

زمان هر جلسه تمرین:  هرجلسه 15 تا 30 دقیقه .

هشت اصل در تمرینات کششی :

  • انجام حرکات کششی پس از گرم کردن نسبی بدن .
  • انجام تمرینات کششی قبل و بعد از تمرین اصلی .
  • انجام حرکات کششی به آهستگی و آرامی .
  • انجام ندادن حرکات کششی به طور ناگهانی و شدید .
  • انجام حرکات کششی تا سر حدّ تنش بدون ناراحتی و احساس درد .
  • انجام تنفس آرام هنگام اجرای حرکات کششی و خودداری از حبس نفس .
  • انجام حرکات کششی در تمام گروه های عضلات اصلی .
  • انجام هرحرکت کششی به طور متوسط 10 تا 20 ثانیه .

نمونه تمرینات کششی در مدرسه

نکته : در انجام تمرینات انعطاف پذیری می توان  از روش تمرینی مشارکتی و ایستگاهی استفاده کرد.

  • قبل از کشش گرم کردن عمومی را انجام دهید تا دمای بدن افزایش یابد و عضلاتی که باید کشیده شوند، گرم شوند.
  • همه گروه های عضلانی اصلی و نیز عضلات مخالف را بکشید.
  • برعضلات هدف که باید درگیر کشش شوند، تمرکز کنید، عضله هدف را آرمیده کنید و حرکات سایر قسمت های بدن را به حداقل برسانید.
  • کشش را 10 تا 60 ثانیه نگه دارید.
  • تا محدوده حرکت، کشش دهید نه تا نقطه درد.
  • هنگام نگه داشتن کشش، تنفس را به آرامی و با آهنگ منظم انجام دهید.
  • گروه عضلات هدف را در سطوح مختلف بکشید.
  • هر چند کشش نمی تواند مانع از آسیب شود یا درد عضلانی را کاهش دهد، اما حرکات کششی را پس از گرم کردن فعال و به عنوان بخشی ازمرحله سرد کردن برنامه ورزشی خود قرار دهید.
دسته‌ها
دوره دوم متوسطه

معرفی برنامه درس تربیت بدنی دوره دوم متوسطه

آشنا خواهید شد با...

مقدمه

دوره دوم متوسطه به عنوان آخرین فرصت و موقعیت برای تأثیرگذاری بر دامنه نگرش، دانش و مهارت های دانش آموزان در حوزه ورزش، فعالیت جسمانی و تفریحات سالم به شمار می رود. در این دوره فرصت منحصربه فرد و موقعیت بی نظیری برای معلمان تربیت بدنی فراهم می گردد تا توجه دانش آموزان را به آمادگی جسمانی و سلامتی جلب کنند و انگیزه و علاقه آنان را برای انجام فعالیت های جسمانی در بزرگسالی تقویت نمایند و از طریق شرکت در فعالیت های درس تربیت بدنی، دامنه سواد جسمانی آنها را توسعه بخشند.

در این دوره علایق و تمایلات دانش آموزان نسبت به فعالیت های بدنی خاص شکل م یگیرد، به طوری که برخی از فعالیت ها را جذاب و فرح بخش و برخی دیگر را ناخوشایند می پندارند و از شرکت در آنها اجتناب می کنند. به عنوان مثال دیدن دانش آموزانی که نسبت به ماهیت خشن بسیاری از بازی های تهاجمی (نظیر فوتبال، بسکتبال) تمایل نشان نمی دهند، چندان دور از انتظار نیست؛ البته این بدان معنا نیست که دانش آموزان مذکور مایل به شرکت در فعالیت های بدنی نیستند،بلکه به شرکت اجباری در ورزش هایی نظیر فوتبال تمایل نشان نم یدهند، بنابراین برنامه های آموزشی تربیت بدنی دوره دوم متوسطه با ارائه انواع مختلف فعالیت های بدنی و فراهم نمودن امکان انتخاب آنها، شیوه جدیدی را برای پاسخگویی به علایق متنوع دانش آموزان ارائه می نماید.

در این دوره دانش آموزان تقریباً مستقل شده و در مورد اوقات فراغت خود رأساً تصمیم گیری می کنند. از این رو اگر دانش آموزان به سطحی از مهارت و توانایی جسمانی برسند که شرکت در فعالیت ورزشی را با کسب نتیجه مطلوب و درجاتی از موفقیت همراه کند، انجام ورزش برایشان لذت بخش شده و با اولویت بیشتری در اوقات فراغت به سراغ فعالیت های ورزشی خواهند رفت، بنابراین توسعه مهارت های ورزشی و رسیدن به شایستگی حرکتی در ورزش مورد علاقه دانش آموزان، مورد توجه این برنامه است.

تأکید بر دانش قانونمند (به عنوان مثال علم تمرین) ویژگی دیگر برنامه های تربیت بدنی دوره دوم متوسطه است که البته این رویه با هدف تبدیل تربی تبدنی به یک حوزه علمی نظری دنبال نمی شود، بلکه به کارگیری دانش قاعده محور و قانونمند در جهت تسهیل فراگیری، درک حرکات، آمادگی جسمانی و… مد نظر این برنامه است.

به طور کلی ویژگی های این برنامه را در مقایسه با برنامه های قبل می توان چنین برشمرد:

  • ارائه برنامه آموزشی براساس شایستگی و استانداردهای برنامه درس تربیت بدنی.
  • ارائه انواع مختلف و متنوع فعالیت های جسمانی به گونه ای که پاسخگوی نیازهای همه دانش آموزان باشند (انواع فعالیت ها و بازی های ورزشی).
  • توجه به علایق و مهارت های قبلی دانش آموزان در آموزش
  • توسعه توانایی های حرکتی و مهارت های ورزشی
  • استفاده از روش های تدریس فعال
  • استفاده از دانش مفهومی به منظور تسهیل یادگیری و درک حرکات و آمادگی جسمانی.
  • حفظ و ارتقای آمادگی جسمانی.
  • تقویت فضای مثبت اجتماعی و فراهم نمودن فضای عاطفی ایمن و مثبت برای یادگیری.
  • تدریس با هدف تقویت تعاملات مثبت بین دان شآموزانی که از نظر مهارتی و توانایی جسمانی با یکدیگر متفاوت اند.
  • ارائه تکالیف داخل و خارج از کلاس و نظارت بر اجرای آنها.

شایستگی ها و استاندارد های درس تربیت بدنی در دوره دوم متوسطه

شایستگی اول:

دارای سواد جسمانی است و با پیروی از سبک زندگی فعال،سطح ارتقا یافته آمادگی جسمانی خود را نشان می دهد.

استانداردهای محتوا و عملکردی:

  • با درک مفاهیم سبک زندگی فعال، در زندگی روزانه خود از آن پیروی می کند.
  • در تمرینات آمادگی جسمانی داخل و خارج از مدرسه به طور منظم شرکت می کند.
  • با بهره مندی از مفاهیم و مهارت های حفظ و ارتقای آمادگی جسمانی، به سطح مطلوبی از آمادگی جسمانی مرتبط با سلامت می رسد.

شایستگی دوم:

دارای سواد حرکتی است و با اجرای مستقل، ایمن و مسلط ورزش و فعالیت بدنی مورد علاقه در موقعیت های مختلف، مهارت های حرکتی / ورزشی خود را نشان می دهد.

استانداردهای محتوا و عملکردی:

  • از توانایی حرکتی و مهارت ورزشی خود برای پرکردن اوقات فراغت در طول زندگی بهره می برد.
  • سطحی از توانایی حرکتی و مهارت ورزشی خود را که شرکت در ورزش را با کسب درجاتی از موفقیت و لذت همراه می کند، نشان می دهد.
  • با به کارگیری مفاهیم، اصول، راهبردها و استراتژی های ورزشی در موقعیت های مختلف، عملکرد ورزشی خود را بهبود می بخشد.

شایستگی سوم:

با مسئولیت پذیری نسبت به بهبود عملکرد جسمانی و حرکتی خویش و مشارکت فعال در انواع بازی، ورزش و تفریحات سالم در موقعیت های مختلف، رفتار فردی و اجتماعی مطلوب در ارتباط با خود، دیگران و محیط نشان می دهد.

استانداردهای محتوا و عملکردی:

  • برای بهبود عملکرد جسمانی و حرکتی خود، مسئولیت می پذیرد و وظایفش را به درستی انجام می دهد.
  • با تشخیص اثر تفاوت های فردی در فعالیت های جسمانی به آن احترام می گذارد.
  • درانجام فعالیت های جسمانی، با ارزش گذاری بر کارگروهی برای حصول اهداف گروه تلاش می کند.
  • هنگام ورزش، بازی جوانمردانه انجام می دهد.
  • در انواع بازی، ورزش و تفریحات سالم در موقعیت های مختلف به طور فعال شرکت می کند.

جدول ایده های کلیدی، مفاهیم و مهارت های اساسی و انتظارات عملکردی دوره دوم متوسطه

روش های یاددهی یادگیری

آگاهی معلم از روش های مختلف تدریس به او کمک می کند تا در شرایط و موقعیت خاص، روش مناسب را برگزیند و از آن استفاده نماید. انتخاب راهبردهای تدریس به عوامل مختلفی بستگی دارد. در درس تربیت بدنی به لحاظ ویژگی های این درس برای انتخاب یک روش تدریس مناسب، باید به چند عامل توجه نمود:

  • هماهنگی با اهداف آموزشی تربیت بدنی،
  • نوع محتوا و فعالیتی که آموزش داده می شود،
  • توانایی و تخصص معلم در استفاده از روش های مختلف،
  • ویژگی های دانش آموز،
  • توجه به موارد ایمنی،
  • شخصیت معلم و توان او برای ترغیب دانش آموزان به پاسخگویی و عکس العمل با نشاط،
  • نگرش معلم و اولویت بندی اهداف در هر برنامه
  • امکانات و فضای آموزشی و ابزار و وسایل موجود.
  • رویکرد برنامه درسی مبنی بر میزان توجه به سلامت و تربیت حرکتی

به طور کلی روش های تدریس در درس تربیت بدنی را می توان مانند یک پیوستار در نظر گرفت که در یک طرف آن: روش های تدریس معلم محور یا مستقیم  و در طرف دیگر آن روش های تدریس شاگرد محور یا غیر مستقیم قرار دارد. این پیوستار به شکل زیر است:

در روش های غیر مستقیم شاگرد محور هرچند نقش مداخله ای و اصلی معلم به حداقل می رسد، اما معلم درس را سازمان می دهد و در واقع هدایتگر است. تقویت مثبت و بازخورد مستمر کار معلم است و شاگردان برای اکتشاف و یافتن راه حل های حرکتی مختلف تشویق می شوند. هر فرد طرح و پاسخ حرکتی را با توجه به توانایی اش تنظیم و اجرا می کند و معلم در بین یادگیرندگان است تا با درک صحیح از نقاط ضعف و قوت فراگیران، آنها را به فعالیت ها وتمرینات بیشتر و مطلوب تر هدایت کند. روش های تدریس غیرمستقیم )شاگرد محور( نگرش یادگیرنده را نسبت به حرکت تغییر می دهد و در رشد تفکرخلاق، توانی های روانی حرکتی و خودپنداره مثبت سودمند است.

بند 6-9 از اصول حاکم بر انتخاب راهبردهای یاددهی  یادگیری در برنامه درسی ملی، بر بهره مندی فزون تر از روش های فعال تأکید می کند. بدین معنی که تلاش معلم باید در انتخاب و به کارگیری هر نوع روش تدریسی معطوف به مشارکت و فعالیت مستمر دانش آموزان باشد. 

معیارهای متمایز کننده رویکردهای فعال و غیر فعال عبارت اند از:

  • دانش آموزان به طور فعال در فرایند یادگیری درگیر باشند.
  • فرایند یادگیری از علایق، خواسته ها و ادراکات یادگیرندگان آغاز شود.
  • محیط یادگیری به نحوی سازمان یابد که در آن یادگیری « فراگیر محور » جریان داشته باشد.
  • تجارب یادگیری باید به نحوی سازمان یابد که یادگیرنده را در روشن سازی و بیان نیازهایشان کمک کند.
  • هر کسی بتواند بر اساس تجارب و اطلاعات خود در یادگیری نقش مهمی را ایفا نماید.
  • معلم به همان اندازه از دانش آموزان یاد بگیرد که هر دانش آموز از وی و سایر دانش آموزان می آموزد.
  • استقلال یادگیرنده، مهم ترین رکن در یادگیری باشد.
  • مفیدترین و متداول ترین ابزار برای بررسی میزان پیشرفت یادگیرنده، «ارزشیابی از خود » باشد.
  • مسئولیت و کنترل یادگیری بین یادگیرنده و عوامل خارجی (معلم، کتاب درسی و…) تقسیم شود.
  • نقش آموزش دهنده (معلم) یا هر عامل خارجی دیگر، فقط تسهیل کننده و قادرکننده در یادگیری باشد.
  • فرایند یادگیری مبدل به فرایند رشد و تکامل یادگیرنده گردد.

جدول راهنمای روش های یاددهی یادگیری درس تربیت بدنی دوره دوم متوسطه

ارزشیابی درس تربیت بدنی در دوره دوم متوسطه

ارزشیابی یکی از مهم ترین بخش ها در فرایند آموزش محسوب می شود و هدف از آن انعکاس پیشرفت دانش آموزان و معلمان در تحقق اهداف برنامه درسی است.

ارزشیابی را فرایند منظم جمع آوری اطلاعات از یادگیری دانش آموزان و قضاوت در مورد حدود یادگیری تعریف کرده اند. بر اساس این تعریف، مشاهدات بی نظم و ترتیب از رفتار دانش آموزان را نمی توان ارزشیابی خواند و معلمان می بایست از آغاز برنامه آموزشی نسبت به تنظیم فرایند ارزشیابی برنامه ریزی کنند.

درس تربیت بدنی و سلامت چگونه مورد سنجش و ارزشیابی قرار می گیرد؟

درک مفاهیم اندازه گیری، سنجش و ارزشیابی و ارتباط بین آنها می تواند در به کارگیری صحیح هر یک از این مفاهیم کمک کند. اندازه گیری عملی است که طی آن،اطلاعات خام جمع آوری می شود؛ مانند شمارش تعداد دراز و نشستی که دانش آموز انجام می دهد ( 20 تا )، در حالی که سنجش عبارت است از دادن مفهوم به اطلاعات خامی است که از اندازه گیری به دست می آید و حاصل مقایسه کمیت اندازه گیری شده با ملاک یا هنجار از پیش تعیین شده است؛ مانند مقایسه تعداد 20 تا دراز و نشست دانش آموز با هنجار دراز و نشست ( 20 از 40 ). ارزشیابی تحلیل و تفسیر اطلاعات است به این منظور که آیا هدف های موردنظرتحقق یافته اند یا درحال تحقق یافتن هستند و به چه میزانی؛ برای نمونه نتایج سنجش آزمون دراز و نشست برای معلم وضعیت استقامت عضلات ناحیه شکم دانش آموز را مشخص می کندکه آیا این سطح از استقامت عضلانی ناحیه شکم برای او مناسب است یا خیر ( وضعیت ضعیف ).

در برنامه درسی تربیت بدنی در ارزشیابی از عملکرد دانش آموزان و قضاوت در مورد کیفیت عملکرد آنها، بهره گیری از سه شیوه ارزشیابی ورودی، مستمر و پایانی ضروری است.

ارزشیابی ورودی:

این شیوه از ارزشیابی به منظور آگاهی از میزان آمادگی جسمانی دانش آموزان و تشخیص سطح مهارت آنها در رشته های ورزشی، صورت می گیرد. مشاهده رفتار دانش آموزان در هنگام انجام فعالیت های مرتبط و پرسش های شفاهی، ابزار مناسبی برای تشخیص در این نوع ارزشیابی است. معلمان می توانند از این شیوه برای شروع تدریس مطالب جدید استفاده کنند.

ارزشیابی مستمر و تکوینی:

 ارزشیابی مستمر به معنی سازنده و رشد دهنده است. گاهی معلمان کلمه مستمر را با مکرر اشتباه گرفته و ارزشیابی مستمر را انجام آزمون های مکرر، قلمداد می کنند، در حالی که مهم ترین ویژگی ارزشیابی مستمر، پویایی و گستردگی آن است و همین ویژگی است که آن را از ارزشیابی پایانی و تشخیصی متمایز می کند.اهمیت ارزشیابی مستمر در ارائه بازخورد به معلم برای طراحی فعالیت های مناسب تر آموزشی است و معلمان نباید از ارزشیابی مستمر برای رتبه بندی و دسته بندی دانش آموزان استفاده کنند یا دانش آموزانی را به ناتوانی متهم کنند؛ بلکه انجام ارزشیابی مستمر باید به معلم و دانش آموز کمک کند تا بدانند در چه مرحله ای از پیشرفت یادگیری قرار دارند و برای پیشرفت بیشتر چه تمهیداتی باید اندیشیده شود.

با توجه به ماهیت مهارتی درس تربیت بدنی و فراوانی تفاوت های فردی و تجارب پیشین دانش آموزان در فرایند یادگیری، نقش و اهمیت ارزشیابی مستمر در این درس، بیش از سایر ارزشیابی ها خواهد بود.

مراحل ارزیابی مستمر:

  1. اهداف و انتظارات یادگیری در هر موضوع را، به خوبی و به دقت، مدنظر قرار دهید.
  2. انواع فعالیت های یادگیری دانش آموزان را در هر درس دسته بندی کنید.

با توجه به رویکرد آموزشی این درس،فعالیت های یادگیری دانش آموزان می تواند به دسته های زیر تقسیم گردد:

الف) فعالیت های داخل مدرسه

ب) فعالیت های خارج از مدرسه

  1. شیوه ها و ابزار سنجش و اندازه گیری هر فعالیت را به طور مناسب انتخاب کنید.
  2. اطلاعات جمع آوری شده را بررسی و جمع بندی کنید و برای کمک به دانش آموزان در رفع نقایص و ورود به مرحله بعد آموزش تصمیم گیری کنید.
  3. درباره پیشرفت و نقاط قوت و ضعف دانش آموزان با توجه به ملاک ها و معیارها، جمع بندی و قضاوت کنید و این قضاوت را می توانید در قالب نمره برای ارائه گزارش به دانش آموز، والدین یا مسئولین به کار بگیرید.

ارزشیابی پایانی:

این نوع ارزشیابی معمولاً در پایان هر نوبت به عمل می آید و هدف از اجرای آن عبارت است از:

  • نمره دادن و ارتقای دانش آموز برای تحصیل در پایه بالاتر.
  • تعیین اثربخشی کارمعلم و میزان توفیق او در پیاده کردن مراحل مختلف برنامه آموزشی.

نکته:

در صورت اجرای بخش اختیاری برنامه (تفریحات سالم در طبیعت)، جدول راهنمای ارزشیابی و نمره گذاری درس تربیت بدنی در دوره دوم متوسطه در ارزشیابی مستمر(تکوینی) به شرح زیر تغییر می کند.

آمادگی جسمانی( 3نمره): مهارت های حرکتی و بازی های ورزشی ( 3 نمره)، تفریحات سالم در طبیعت ( 2 نمره)

تکلیف کلاس و تکلیف خانه دانش آموزان، در بخش دوم کتاب و در انتهای هر یک از موضوعات زندگی فعال، آمادگی جسمانی و تفریحات سالم در طبیعت، تعیین شده است.

ابزارها و شیوه های رایج در سنجش درس تربیت بدنی

چک لیست های مشاهده رفتار:

 چک لیست ها، همان برگه های مشاهدات هستند که معلمان برای نشان دادن اینکه آیا دانش آموز به عملکرد خاصی رسیده است یا خیر، آنها را به کار می برند. چک لیست ها یکی از مؤثرترین ابزارهای سنجش در تربیت بدنی هستند.

سؤالات پاسخ آزاد، آزمون های کتبی و شفاهی:

 با توجه به اینکه دانش آموزان در درس تربیت بدنی و سلامت با یک سری حقایق و اصول علمی حاکم بر این درس آشنا می شوند؛ از این رو ارزیابی یادگیری دانش آموزان در این مباحث می تواند از طریق برگزاری آزمون های کتبی به صورت چهار گزینه ای یا سؤالات پاسخ آزاد و آزمون های شفاهی انجام پذیرد.

کارنمای فعالیت های خارج از مدرسه:

این کارنماها می توانند منعکس کننده فعالیت های ورزشی خارج از مدرسه دانش آموزان باشند که توسط دانش آموز و با نظارت اولیای دانش آموزان کامل می شود.

دفتر گزارشات سرگروه ها:

 ثبت گزارشات سرگروه ها که در قبال دانش آموزان گروه خود مسئولیت دارند، می تواند به عنوان یک ابزار ارزشمند در سنجش به معلمان کمک کرده و در صرف وقت ایشان نیز صرفه جویی گردد.

پروژه:

 پروژه ها فعالیت هایی هستند که بدون تشکیل و اختصاص ساعات کلاس به آنها، برای تکمیل شان ممکن است هفته ها با صرف زمان طولانی لازم باشد. در این برنامه بر انجام پروژه های گروهی در مباحث دانشی درس تربیت بدنی تأکید شده و ارائه پروژه ها در زمان مقرر، در قالب یک سخنرانی، تولید یک روزنامه دیواری، گزارش تحقیق درباره موضوعی خاص، نقاشی، ضبط مصاحبه و مشاهده ها،توسط دانش آموزان انجام خواهد شد.

خود ارزیابی:

 اگر از دانش آموزان خواسته شود تا درباره عملکرد و فعالیت های یادگیری خود فکر کنند،کمک مؤثری به یادگیری آنها خواهد کرد. در این روش قادر خواهند بود تا آنچه را که فرا گرفته اند، ارزشیابی کنند و فرصت پیدا می کنند تا ضمن تشخیص خطا ها و ضعف های خود آن را اصلاح کنند.

ارزیابی دیگران:

 ارزشیابی دانش آموزان از فعالیت های یادگیری همسالانشان باعث رشد خود آگاهی می شود؛ زیرا هنگام داوری درباره عملکرد دانش آموزان دیگر،توانایی بررسی و تحلیل عملکرد در دانش آموزان تقویت می شود.

پوشه کار:

 مجموعه تکالیف کلاسی و خانه دانش آموز است که می تواند گویای پیشرفت او در درک مفاهیم آمادگی جسمانی، زندگی فعال و انجام تکالیف جسمانی داخل و خارج از مدرسه باشد که در یک پوشه مستندسازی و نگهداری می شود.

برای مثال؛ گزارش انجام فعالیت های جسمانی و تمرینات ورزشی در ساعات خارج از مدرسه به صورت کاربرگ هایی از سوی دانش آموزان تکمیل می شود و هر هفته در پوشه کار بایگانی می شود.

آزمون های مهارتی:

 آزمون های مهارتی معیارهای خوبی برای سنجش عملکرد در اجرای مهارت های بدنی هستند. این آزمون ها عموماً معیارهای پایاتری نسبت به ابزارهای مشاهده ای هستند و استفاده از آنها توسط معلم، هم بازی ها یا خود دانش آموز خیلی آسان است. معلمان برای ارزیابی مهارت ها می توانند ازانواع آزمون های استاندارد و معلم ساخته استفاده کنند.

آزمون های آمادگی جسمانی:

آزمون های آمادگی جسمانی استاندارد، معیارهای خوبی هستند که نشان می دهند دانش آموزان در چه سطحی از آمادگی قرار دارند و به دلیل داشتن هنجار معمولاً استفاده از آنها برای معلم بسیار آسان است. البته آزمون های معلم ساخته از جمله آزمون های ایستگاهی نیز با توجه به اینکه می توانند هم زمان چندین فاکتور آمادگی جسمانی را با صرف زمان کمتر ارزیابی کنند، در این برنامه کاربرد دارد.

نمونه کارنمای فعالیت های جسمانی دانش آموزان درخارج از مدرسه ( تکلیف خانه)

جدول ارزیابی عملکرد و گزارش پروژه های دانش آموزی (فردی، گروهی)

معیارهای ارزیابی نهایی مشاهده رفتارهای دانش آموزان
(این جدول براساس چک لیست های ثبت مشاهدات معلم از رفتارهای دانش آموزان در طول سال تحصیلی تکمیل خواهد شد)

نمونه چک لیست ثبت مشاهدات معلم از رفتارهای دانش آموزان

دسته‌ها
دوره اول متوسطه

بازی و ورزش در طبیعت (اختیاری)

آشنا خواهید شد با...

مقدمه

برنامه درس تربیت بدنی و سلامت با الهام از ضوابط و خط مشی های برنامه درسی ملی به عنوان سند ارزشمند بالادستی در طراحی و تدوین برنام هها، برخی از موضوعات آموزشی این درس را در بخش اختیاری ارائه م یدهد. در این بخش از برنامه به معلّمان اختیار داده شده است که با توجه به امکانات موجود و ظرفی تهای محیطی اقلیم محل آموزش و علاقه دانش آموزان با برنامه ریزی وجلب مشارکت از سوی اولیای مدرسه و دانش آموزان و ضمن توجه به مفاد آیین نامه اجرایی مدارس، نسبت به اجرای آن اقدام نمایند.

در برنامه ریزی موضوعات آموزشی در بخش اختیاری این درس، آشنایی با ورزش زورخانه و پیاده روی در کوهستان در پایه هفتم، دوچرخه سواری پایه هشتم و پیاده روی در پایه نهم به شکل برگزاری اردوی یک روزه ورزشی در دل طبیعت در هر نیمسال تحصیلی پیش بینی شده است. تا علاوه بر ارتقای توانایی های جسمانی و کمک به بهبود و حفظ سلامت دانش آموزان، بتوان ایشان را ضمن آشنا ساختن با ارزش های اسلامی، ایرانی در ورزش، با ظرفیت های طبیعی موجود درمحل زندگی و نحوه بکارگیری مؤثر آنها در جهت تحقق اهداف این درس آشنا کرد و همچنین از محل اجرای این برنام هها در مسیر تحقق اهداف زیر قرار گرفت. جانبداری از ارز شهای دینی و رفتا رهای پسندیده ایمان به اینکه انسان موجود برگزیده خداست و باید رفتاری درست و مطابق با شأن انسانی خود داشته باشد. دوستی پیامبر(ص) و ائمه اطهار (ع) و اولیای خدا تفکر در پدیده های خلقت و روابط بین پدیده ها به عنوان قوانین خلقت و آثار قدرت خداوند تفکر در خصوص رابطه انسان با طبیعت و تأثیرات مثبت یا منفی انسان در محیط زیست شناخت زیبای یهای جهان آفرینش با باور داشتن عالم خلقت و زیبا یهای محیط طبیعی به عنوان مظهر فعل و جمال خداوند دوست داشتن طبیعت، پرهیز از تخریب و هدر دادن منابع آن و بهره گیری از منابع طبیعی به صورت صحیح و حفظ گیاهان و جانوران و چشم اندازهای طبیعی قرار گرفت.

در ادامه این فصل به معرفی اجمالی ورزش زورخانه، پیاده روی در کوهستان، دوچرخه سواری و پیاده روی و نکات لازم برای اجرای این برنامه، در قالب دانستنی های بیشتر برای معلم، پرداخته خواهد شد.

ورزش زورخانه ای


ورزش زورخانه ای یکی از ارزشمند ترین ورزشهای سنتی ایران است که در شهرها، بخش ها و روستاها از ارزش خاصی برخوردار بوده و از دیرباز تاکنون رایج و متداول است. در ایران باستان زورخانه مرکز فعالی تهای ورزشی محلات و شهرها بوده که در آنجا ورزشکاران به انجام ورز شها و نرمش های باستانی می پرداختند. قدمت این ورزش به پیش از اسلام م یرسد. ایرانیان همیشه درصدد رها ساختن خود از سلطه دیگران بوده و حفظ جان و مال و خاک را در سرلوحه کارهای خود قرار م یدادند. زورخانه مکانی برای عبادت و محل تمرین و نیرومندکردن بدن برای مقابله با دشمن بود. در تمام دوران زورخانه توانسته نقش مؤثری در رها شدن از سلطه ستمگران ایفا کند و مردان آزاده و بزرگی را در دامن خود پرورش دهد.

این ورزش پس از ظهور اسلام و ورود آن به ایران به دلیل همسویی و انطباق موازین و معیارهای آن با تعالیم اسلامی و پیروی از احکام دینی به تدریج از رونق و اعتبار بیشتری برخوردار شد، و ب هدلیل توجه عمیق آن به گرایشات و علائق مذهبی همچنان تا امروز مداومت داشته است. علاق همندی ایرانیان به جوانمردی، پهلوانی، امان تداری و راستی و درستی موجب دوام این ورزش باستانی شده است. جایگاه زورخانه در پرورش شایسته ترین ویژگی های انسانی مانند جوانمردی، گذشت، ایثار، فداکاری، حس نو عدوستی، رعایت اصول اخلاقی و فضایل انسانی و مبارزه با ظلم و جهل تثبیت گردید. آموز ههای اخلاقی را در یکایک اعمال این ورزش باستانی می توان مشاهده نمود. احترام به پیشکسوت، رعایت اصول اخلاقی، دعا خواندن، رسیدگی به امور افرادی که نیاز به کمک دارند و تشویق ورزشکاران به ادب و نزاکت در کنار پرورش قوای جسمی، از ویژگ یهای بارز این ورزش سنتی است.

ورزش های زورخانه ای به عنوان وسیل های مطمئن برای رشد جوانان می تواند موجب افزایش هماهنگی عصبی عضلانی و سازگار شدن سیستم فیزیولوژی بدن برای کارکرد قسم تهای مختلف آن و ایجاد سیستم کنترل ارادی برای نظ مدهی به کار آنها گردد. به کارگیری محورهای مختلف حرکتی در اجرای حرکات زورخانه موجب افزایش قدرت و استقامت کلیه عضلات بدن می گردد. هماهنگی، تعادل، چابکی، انعطاف پذیری، سرعت عمل و عکس العمل از دیگر قابلیت های آمادگی جسمانی می باشند که در این ورزش، در حد بسیار بالایی تقویت می شوند. این ایجاد ورزیدگی و هماهنگی در بین اعضا و اندام ها منجر به کسب آمادگی جسمانی مطلوب گشته و میزان کارایی فرد را بالاتر می برد. اجرای متنوع حرکات همراه با ضرب و زنگ مرشد و اجرای شیرین کاری ها باعث تقویت حواس پنجگانه به ویژه حس بینایی، شنوایی و لامسه می شود.

از این رو می توان گفت ورز ش زورخانه ای نه تنها ورزش کاملی است؛ بلکه معرف فرهنگ غنی ایرانی اسلام یاست و معیار و ملاک در این ورزش، پهلوانی و پهلوان بودن است. ورز شهای زورخانه ای با این ویژگی های خاص، و برخورداری از ارز شهای والای انسانی و اخلاقی همچون گنج نهفته ای است که باید بر پایه های استوار بنا گردد.

معرفی زورخانه و وسایل آن:

زورخانه مکانی است برای نیرومندی و تقویت روحیه ورزشکاری، تواضع و فروتنی و دوری از تکبر. ورزش های زورخانه ای در فضایی سرپوشیده انجام می شدند و ساختمان آن شبیه سرداب ها و عبادتگاه هایی بود که زورخانه ها از دوران باستان از آنجا ظهور پیدا کرده اند. درب ورودی زورخانه کوچک تر از درهای معمولی به نحوی طراحی شده که افراد هنگام ورود با حالت خضوع وارد می شوند و سقف زورخانه بلند و گنبدی شکل، شبیه معابد و مساجد است. گود زورخانه که محل اجرای حرکات ورزشی زورخانه ای می باشد به شکل هشت ضلعی ساخته می شود که پایین تر از سطح کف سالن زورخانه قرار دارد. در فضای اطراف گود، سکوهایی برای تماشاچیان و جایگاهی مخصوص برای وسایل و ابزار ورزشی در نظر گرفته شده است.

سردم؛ جایگاه مرشد:

 سردم محلی منزه و قابل احترام است که مرشد بتواند با تسلط به فضای گود مقدس رسم تشریفات و آداب تعارف های زورخانه ای را در حقّ مستمعان داخل و خارج ادا کند. جای مرشد در کنار در ورودی و نشیمنگاه او بر سکوی نسبتاً مرتفعی است که طا قهای هلالی یا مربع شکل دارد که یک یا چند زنگ به آن آویخته اند.

زنگ:

زنگ برای هماهنگی هرچه بیشتر ورزشکاران و مرشد و تعویض چشم ههای ورزشی ب هکار م یرود. مرشد در زمان ورود یک شخص والامقام یا ورزشکار برجسته و پیشکسوت به محیط زورخانه زنگ را به صدا در می آورد و ضربه ای به ضرب خود وارد آورده و اشعاری مناسب و حماسی در مدح میهن دوستی و یا اولیای الهی می سراید.

ضرب:

مرشد با نواختن ضرب با ریتمی مشخص حرکات ورزشی را آهنگین و هماهنگ نموده و نسبت به ایجاد شور و اشتیاق در بین ورزشکاران و تماشاگران می کوشد.

میاندار:

میاندار ورزشکار نخبه ای است که رهبری عملیات ورزش باستانی و هماهنگی با مرشد را برعهده دارد و ورزشکاران داخل گود مکلف به پیروی از ایشان هستند.

میل:

میل ابزار ورزشی است از چوب استوانه ای شکل مایل به بدنه مخروط. شکل میل تداعی کننده گرز است و قدمت آن به دوره های کهن می رسد.

میل بازی:

از میل های دیگر کمی کوچک تر و کوتاه تر است و به علت سبکی برای شیرین کاری آن را به بالا پرت می کردند.

کباده:

یکی دیگر از ابزارهای ورزش باستانی کباده است. کباده شکلی از همان کمان جنگی است. در زورخانه ها معمولاً دو نوع کباده وجود دارد یکی سبک برای تازه کارها و دومی سنگین برای ورزشکاران سابقه دار.

سنگ:

وسایلی که در حال حاضر به اسم سنگ در زورخانه متداول است دو قطعه تخته سنگ حجیم به شکل نعل کفش های قدیم یاست که در قسمت بالای آن مربع و در پایین منحنی است و در وسط هر یک از سنگ ها سوراخ و دستگیره ای در نظر گرفته شده و در دو طرف دستگیره برای جلوگیری از خراش برداشتن دست ورزشکار قطعات نمد می گذارند.

تخته شنا:

تخته شنا (شنو) تخته ای است پایه دار که دو پایه کوتاه در زیر، آن را از زمین بالا نگه می دارد.

پوشاک مرشد:

در گذشته لنگی روی شان هها می انداختند، اما امروزه غالباً با پیراهن ورزشی، جلیقه باستانی و شلوار بلند چرمی یا مخملی روی سردم می نشینند.

شلوار باستانی (نطعی):

در گذشته شلوار، لنگی بوده بر روی پیژامه می بستند و نطعی شلواری است تا سر زانو و از جنس پارچه ضخیم که بر روی آن توسط نوارهای رنگی یا سفید بته جقه نقش م یبندند و دورکمر و زان وها از جنس چرم است.

آداب و رسوم ورزش باستانی

ورزش باستانی دارای آداب و رسومی است که هر ورزشکار وظیفه دارد از لحظه ورود به زورخانه تا هنگام خروج در چارچوب اصول و مقررات آن عمل کند. این اصول عبارت اند از:

  • دعا کردن:

از که نترین آداب زورخانه دعا کردن است که در پایان ورزش انجام می گیرد.

  • سحرخیزی:

از رسوم دیرین ورزشکاران زورخانه، سحرخیزی بوده است.

  • اظهار فروتنی هنگام ورود به زورخانه:

هر کس وارد زورخانه می شود باید سرفرود آورده و اظهار فروتنی کند. برای اعمال این امر زورخانه دارای در ورودی بسیار کوتاهی است تا هر کس در هر مقام که باشد، هنگام ورود به احترام مجبور به سرخم کردن شود و به این طریق رفتار بزرگ و متواضعانه و فروتنی را همواره از یاد نبرد.

  • تشریفات و احترام به دیگران:

 برای احترام به دیگران، این اقدامات انجام می گیرد:

  1. مطابق سنت هر کس پیشکسوت تر و سالمند تر باشد نسبت به دیگری حق تقدم دارد؛
  2. صاحب عنوا نترین میهمان، در بهترین مکان در سکوهای اطراف گود می نشیند؛
  3. هرکس که در گود باشد و یا بیرون از گود، باید چون بزرگ تر صاحب کسوتی از راه رسید جای خود را به او بدهد.
  • مرشد و تشریفات:

مرشد وظیفه دارد برای هر کس که به زورخانه وارد و یا از آن خارج می شود با در نظر گرفتن مرتبه و سابقه کسوت ورزشی او، تشریفاتی به این شرح به عمل آورد:

اگر تازه کار و یا غیر ورزشکار باشد، فقط می گوید : خوش آمدی. اگر سابقه دار و ساخته باشد پس از گفتن خوش آمد از حضار طلب می کند که برای ورود او صلوات بفرستند؛ اگر پیشکسوت باشد می گوید: صفای قدمت و پس از طلب صلوات از حضار برای او با هر دو دست به ضرب زورخانه می زند و یک رگبار ضرب می گیرد؛ اگر پهلوان باشد علاوه بر ادای تشریفات پیشکسوت، زنگ را هم به احترام او برابر آیین نامه مربوطه به صدا در می آورد؛ گاه مرشد هنگام ورود پهلوان صاحب زنگ، یا میهمانی بسیار عزیز و یا شخصیتی عالی مقام پس از ادای تشریفات اوّلیه چنین اشعاری نیز به عنوان خوشامدگویی می خواند:

ای به هر کاری رفیقت قل هو اللّه احد ای نگهدار شب و روز تو اللّه صمد

لم یلد یارت و لم یولد به هر جا دستگیر مونس تو لم یکن له، رهبرت کفواً احد

هرگاه مرشد برای هرکس طلب صلوات کند، هر فرد باید بدون بخل و غرض ولو شخص مورد نظر دشمنش هم باشد، صلوات بفرستد.

  • دعوت به ورزش:

خادم زورخانه موظف است به محض نشستن ورزشکار نزد او شتافته، حوله چند تا شده ای را به نشانه دعوت به ورزش در کنارش بگذارد.

  • رخصت گرفتن از بزرگ تر حضار:

ورزشکار برای ورزش کردن از بزرگ تر حاضران رخصت می طلبد.

  • ادای احترام به گود مقدس:

 ورزشکار به محض ورود به گود مقدس باید خم شود و انگشتان دست راست خود را به رسم قدم بوسی پوریای ولی و احترام به ساحت مقدس زورخانه به زمین زده و برداشته روی لبها گذاشته ببوسد.

  • میاندار:

هنگام ورزش میاندار یا سرگروه که باید از سابقه دارترین ورزشکاران حاضر باشد در وسط گود به عنوان سرگروه ورزشکاران را با آهنگ ضرب مرشد رهبری می کند تا دیگران نیز حرکات خود را با حرکات او تطبیق داده و آنهایی هم که مبتدی هستند حرکات او را تقلید کرده بیاموزند.

نحوۀ استقرار ورزشکاران در گود:

ورزشکاران از روبه روی مرشد که پایین ترین مرتبه است وارد گود شده و از مقابل سردم جایگاه مرشد خارج می شوند. هر قسمت از گود در جای خود مرتبه ای دارد و هرکس باید در مرتبه خود بایستد. میاندار روبه مرشد در وسط، دومین مرتبه بعد از میاندار روبه روی میاندار، زیر سردم می ایستد. در اینجا ابتدا سادات (اولاد حضرت علی علیه السلام) و سپس از سابقه دارترین تا تازه کارترین به ترتیب در دوطرف برحسب درجه کسوت قرار می گیرند.

  • ورود با کفش به گود و ورزش در گود با لباس معمولی ممنوع است.
  • شوخی، ناسزاگویی، استفاده از دخانیات مطلقاً در زورخانه ممنوع است.
  • هنگام ورزش دسته جمعی در گود، ورزش کردن بیرون از گود ممنوع است.
  • داشتن طهارت و پاکیزگی
  • بوسه زدن بر تخته شنا و قبضۀ زنجیر کباده
  • ترتیب استفاده از ادوات ورزش در گود: برداشتن تخته شنا و برداشتن میل و بر جای برگرداندن آنها پس از هر دور ورزش به ترتیب، از بزر گترین ورزشکار شروع و به کوچکترین پایان می گیرد به استثنای کباده که مثل چرخ از کوچک تر به بزرگ تر می رسد.
  • در موقع بلند کردن میل از روی زمین، کوچک تر نباید پیشی بگیرد و قبل از بزرگ تر اقدام به بلندکردن میل کند. در این مورد، حقّ تقدم اوّل با سادات، بعد با سابقه دا رترین پیشکسوت حاضر است تا به ترتیب نوبت به افراد تازه کار برسد.
  • چرخیدن از تازه کارترین افراد شروع می شود و به تدریج به سابقه دارترین می رسد و در پایان با سادات پایان می گیرد؛ ورزشکار مبتدی باید هنگام چرخیدن در ضلع پایین گود سه پا بزند.
  • ورزشکاران پیشکسوت از دو ضلع پایین به ضل عهای شرق و غرب گود سه پا خواهند زد.
  • پهلوان پیشکسوت سه پا را از زیر سردم که بالاترین جای گود م یباشد شروع می کند.
  • مرشد باید در شروع چرخ برای پیشکسوت و شیرین کار از حضار طلب صلوات کرده و برای پهلوان ضمن طلب صلوات به زنگ هم بزند.
  • تشویق ورزشکاران: تشویق ورزشکاران به خصوص موقع میل بازی و چرخ، از وظایف مرشد است. بزرگ ترین پیشکسوت حاضر یا میاندار هم این حق را دارند.
  • رعایت ورزشکار غریب: اگر ورزشکاری غریب از شهری دیگر وارد شود ولو آنکه در کسوت به مرتبه بزرگ تر آن حاضر نباشد لازم است نهایت مروت و حرمت را در حق او رعایت کنند و حتی میانداری را به او واگذارند و اگر هم نپذیرفت، برترین جا را در گود به او بدهند و در موقع اقدام به فعالیت ورزشی به او تعارف کرده و بفرما بزنند.
  • حق تقدم: اگر پیشکسوت و یا ورزشکار با سابقه ای، از روی فروتنی بخواهد از حق خود چشم پوشی کند و دیگری را که ذی حق نیست برخود مقدم دارد باید حاضران مداخله کرده، با خوش رویی مانع شوند تا نوبتی که مناسب اوست به آن ورزشکار برسد.
  • کباده زدن (یا کباده کشیدن)
  • کباده زدن نیز مانند چرخیدن از خردسا لهای گود شروع و به بزرگ ترها و سپس به سادات تمام می شود.
  • ورزشکار باید قبل و بعد از کباده کشیدن آن را ببوسد و به افراد بالاتر از خود تقدیم کند.
  • در هنگام کباده کشیدن دیگران حق چرخیدن، پای زدن و شیرین کاری را ندارند.
  • شمارش مرشد: هنگام یکه پهلوان و یا پیشکسوتی مشغول زدن پای جنگلی و یا کشیدن کباده است، مرشد باید ضمن ضرب گرفتن هر یک از حرکات او، از یک به بالا بشمارد. شمارش دفعات و تعداد حرکات چه در پای جنگلی و چه در کباده بالاترین حد احترام است.
  • حماسه خوانی و حکمت گویی: مرشد باید به هر بهانه اشعار و رباع یهای نغز به سرنوازی با کلام شمرده و قابل درک بخواند.
  • دادن شعارهای مناسب برای تشویق ورزشکاران: رسم است که در زورخان هها مرشد برای تشویق، موقع چرخ یا انجام بعضی حرکات چابکانه و خوش نما، ضمن گرفتن ضر بهای متولی، اشعاری مناسب سن و کسوت هر ورزشکار با صدای بلند بخواند.
  • مراقبت از سرماخوردگی: خادم زورخانه موظف است هنگام چرخیدن یا کباده کشیدن که ورزشکاران با بد نهای گرم و عرق دار برای رسیدن نوبت بی حرکت دور گود م یایستند به شانه هر یک حوله یا پارچه مناسبی را بیندازد که سرما نخورند.
  • گل ریزان: گل ریزان از سنت های دیرین زورخانه است که به مناسبت های معینی همچون، کشتی گرفتن دو پهلوان، آشتی دادن دو ورزشکار پیشکسوت و رفع کدورت بین آنها، برای استعانت به کسی که به کمک احتیاج دارد، جمع آوری کمک در هنگام بروز بلای طبیعی و کمک رسانی به آسیب دیدگان، افتتاح زورخانه یا به سبب مقتضیات مالی زورخانه ها، برای رواج و رونق ورزش در محل، برای احترام به مقدم پهلوانی که از شهری دیگر آمده است، برپا می شود.

پیاده روی در کوهستان

کشور پهناور ما ایران کشوری مرتفع است که دوسوم مساحت آن را کوه ها و سرزمین های مرتفع تشکیل می دهند و حدود ده میلیون نفر از جمعیت ایران در شهرها و روستاهایی زندگی می کنند که ارتفاع بسیار زیادی از سطح دریا دارند و با کوه های سر به فلک کشیده محصور شده اند. حال آنکه بسیاری از دانش آموزان فقط به تماشا و از دور دیدن آنها عادت کرده اند و کمتر فرصت حضور در این طبیعت پر رمز و راز را تجربه کرده اند.

رفتن به کوه و دیدن این همه زیبایی در کوهستان که گویی غبار زیستن در شهر را از جان خسته می ستاند نه تنها بسیار لذت بخش است؛ بلکه در توسعه توانای یهای جسمانی و حرکتی دانش آموزان  به ویژه بهبود و توسعه استقامت قلبی  تنفسی بسیار مؤثر است. همچنین فرصت مغتنمی است برای دانش آموزان تا در خلال انجام فعالیت های گروهی مفید و پرنشاط به تقویت صبر، استقامت، شجاعت و اعتماد به نفس در خود بپردازند و زمانی را برای تفکر و اندیشه در طبیعت به عنوان نشانه ای از عظمت خداوند به دست آورند.

به طور حتم، اجرای یک برنامه موفق منوط به داشتن آگاهی و برنامه ریزی صحیح است. از این رو، هر معلّم آگاهی قبل از مبادرت به اجرای این برنامه نیازمند کسب اطلاعات برای برنامه ریزی است. از این رو، در ادامه این فصل تلاش شده است مطالب مورد نیاز و ضروری در این خصوص ارائه گردد. درضمن توصیه می شود معلّمان نسبت به اجرای این برنامه تفریحی ورزشی حتما اهتمام ورزند.

لوازم و تجهیزات مورد نیاز:

همراه داشتن لوازم و تجهیزات ضروری برای پیاده روی کوهستانی از عوامل مهم و اساسی اجرای یک برنامه خوب و لذت بخش است. معلّمان قبل از برنامه ریزی باید دانش آموزان را نسبت به نکات ضروری در تهیه لوازم و تجهیزات، آگاه سازند. از این رو، در ادامه ضمن معرفی وسایل ضروری و مورد نیاز این برنامه نکات لازم نیز ارائه می شود:

  • کوله پشتی: بهتر است هر دانش آموز برای حمل وسایل شخصی و مورد نیاز خود در طول سفر از کوله پشتی استفاده کند. معلّمان به تنظیم طول کوله پشتی با قد دانش آموزان  دقت کنند؛ اگر قد کوله بلند باشد بر روی عضلات سرینی قرار گرفته و محدودیت حرکتی و عدم تعادل ایجاد می کند و اگر قد کوله کوتاه باشد باعث فشار روی ستون مهره ها و عضلات اطراف آن خواهد شد. از کوله پشتی های سبک و ضد آب استفاده کنید.
  • کفش: کفش یکی از اصلی ترین و مهم ترین تجهیزاتی است که در برنامه پیاده روی در کوهستان باید از آن استفاده کرد. از این رو، در انتخاب کفش مناسب با توجه به ویژگی های زیر به دانش آموزان کمک کنید:
  1. دارای رویه مناسب و محکم باشد. تا پا را در مقابل برجستگی ها و قلوه سن گها، رطوبت و سرما حفظ کند.
  2. دارای زیر محکم و مقاوم باشد.
  3. قد ساق آن بهتر است اندازه ای باشد که قوزک پا را بپوشاند.
  4. حتما کفش با جوراب مناسبی پوشیده شود.
  5. اندازه کفش مناسب باشد تا از ایجاد آسیب به پا و انگشتان جلوگیری شود.

پوشاک: از دانش آموزان  بخواهید پوشاک مناسب فصل را حتما به همراه داشته باشند و از آنجایی که کوهستان همیشه هوای متغیر دارد؛ حتی در فصول گرم هم پوشاک اضافه همراه داشته باشند. لباسی که انتخاب م یکنند باید ویژگی های زیر را داشته باشد.

  1. سبک و مقاوم باشد.
  2. رنگی انتخاب شود که باعث استتار با محیط نشود.
  3. چنانچه رطوبت گرفت، به سرعت خشک شود.
  4. اندازه بدن باشد. نه خیلی تنگ و نه خیلی گشاد باشد.
  • ظرف آب و غذا: حتما یک ظرف شخصی آب همراه داشته باشند و حتما توصیه کنید از ظرف فلزی یا پلاستیکی استفاده کنند و هرگز ظروف شیشه ای همراه نیاورند.
  • زیر انداز: هر دانش آموز یک زیرانداز سبک و راحت همراه داشته باشد.
  • کلاه و عینک و کرم ضدّ آفتاب: برای محافظت از سر و صورت و چشم در مقابل گرما و تابش مستقیم نور خورشید استفاده از این وسایل توصیه می شود.

اصول گام برداری 

راه رفتن در کوهستان با ناهمواری ها، شیب ها و شکل های گوناگونی که دارد باید طوری باشد که ضمن ایجاد ایمنی برای خود و همراهان از حداقل انرژی استفاده شود و برای فرد صدمه یا آسیب ایجاد نکند. از این رو، توجه به نکات زیر ضروری است:

  • قبل از شروع پیمایش باید بند کفش ها را تنظیم کنید به گونه ای که در زمان بالا رفتن بندها خیلی محکم نباشد؛ ولی برعکس در سرازیری ها بندها را محکم ببندید.
  • توجه شود که در طول مسیر باید آهسته و پیوسته حرکت کرد، به خصوص در شروع پیمایش بهتر است با گام های کوتاه و آرام حرکت کرد تا بدن به تدریج گرم شود و دچار گرفتگی عضلات به خصوص در ناحیه پا نشود.
  • اگر نزدیک به محل استراحت هستید، سرعت پیمایش را کم کنید و گام های کوتاه و آرام بردارید. تا بدن به تدریج سرد شود و با بدن گرم به مدت طولانی استراحت نکنید.
  • در طول مسیر انرژی خود را به گونه ای تقسیم کنید که کمتر خسته شوید. برای مثال، در سربالایی ها تند راه نروید.
  • در مسیرهای تقریبا هموار که شیب اندکی دارد گا مهای بلند بردارید، ولی در مکا نهای پر شیب قد مهای کوتاه بردارید.
  • در مسیرهای تقریبا هموار با شیب کم تمام سطح پا را روی زمین بگذارید، ولی در سربالایی ها می توان فقط از قسمت جلوی پا استفاده کرد.
  • در هنگام دم، از دهان و بینی استفاده کنید و هنگام بازدم هوای درون ریه ها را محکم از دهان خارج کنید.
  • در موقع عبور از سطوح شیب دار، پاها و بدن را عمود بر سطح افق قرار دهید.
  • از حرکت در شیب های پر از سنگ ریز و شن خودداری کنید؛ زیرا که با صرف انرژی زیاد مسافت کمی خواهید پیمود.
  • هنگام پایین آمدن از شیب های پر از سنگ ریزه و شن، مراقب باشید لیز نخورید و اوّل پاشنه پا را روی زمین بگذارید.
  • هنگام پایین آمدن از شیب های تند، بهتر است قد مها را کوتاه انتخاب کنید و فاصله خود را با نفر جلویی حفظ کنید.
  • هنگام پایین آمدن متناسب با میزان شیب زانوها را خم و بالاتنه را تا حدّی که مرکز ثقل بدن داخل سطح اتکای بدن بماند، به جلو متمایل کنید.

شیب های بیش از بیست درجه را چه هنگام بالا رفتن و چه هنگام پایین آمدن حتما به صورت مارپیچ طی کنید.

  • در هنگام پیمایش دست های خود را در جیب لباس قرار ندهید؛ زیرا در زمان عدم تعادل دستانتان اوّلین ابزار حمایتی بدن شما هستند.
  • برای پیمایش می توانید از چوب دستی یا عصا استفاده کنید.
  • برای بالا رفتن و پایین آمدن از شیب، عصا را کم یجلوتر از خود قرار دهید به طوری که حالت طبیعی بدن حفظ گردد.

تغذیه در کوهستان

غذا سوخت بدن است و با تغذیه صحیح هم می توان کارایی فرد را بالا برد و هم می توان کارایی او را کاهش داد، بنابراین توجه به نکات تغذیه در کوهستان از ضروریات یک برنامه مناسب کوه پیمایی است که برخی از نکات لازم به شرح زیر ارائه می شود:

  • قبل و حین برنامه از میوه و سبزیجات استفاده کنید.
  • در حین اجرای برنامه غذا را به مقدار کم و به دفعات زیاد مصرف کنید.
  • حتما در روز کوه پیمایی صبحانه میل کنید.
  • در انتخاب نوع صبحانه دقت کنید. غذای سنگین نخورید، بلکه مقداری نان و عسل، پنیر و گردو و مربا می تواند انرژی مناسب برای شما آماده کند.
  • در طول روز از تنقلاتی مثل کشمش، خرما، موز و غذاهای پر کربوهیدرات استفاده کنید.
  • به میزان کافی آب مصرف کنید. حتی در صورتی که احساس تشنگی نم یکنید.
  • در وعده غذایی ناهار غذایی سبک به همراه میوه جات تازه مصرف کنید.
  • هنگام خوردن، با آرامش نشسته و غذای خود را میل کنید. هرگز در حین راه رفتن خوراکی نخورید؛ زیرا باعث بسته شدن بخشی از را ههای تنفسی شما می شود.
  • سعی کنید آب سالم و بهداشتی به حد نیاز خود را به همراه ببرید و علی رغم وجود آب به شک لهای چشمه و جاری، برکه، برف ها و… . در کوهستان، تاحد ممکن از آنها مصرف نکنید. در صورت اجبار حتما آب را جوشانده و سپس مصرف کنید.

توصیه های ایمنی

به طور معمول حضور در طبیعت و مناطق بکر کوهستانی می تواند بسیار لذت بخش و شیرین باشد، لذتی که اگر آن را با حضور دوستان در قالب یک اردو تقسیم کنیم، دو چندان خواهد شد. انرژی و شور و شوقی که محفل گرم دوستان، گاهی توجه و حواس ما را از تغییرات سریع در محیط کوهستان غافل کرده و ممکن است بسیار دلخراش و هراس انگیز باشد. روند سریع تغییرات جوّی در کوهستان را نباید دست کم گرفت؛ زیرا مشاهده آسمانی صاف و آفتابی در صبحگاه هرگز نم یتواند تضمینی برای پایداری هوا و سپری کردن روزی خوب و خوش محسوب گردد.

قبل از برنامه ریزی و حرکت حتما از طریق اداره هواشناسی محل، از مناسب بودن شرایط جوّی اطمینان حاصل کنید و با به کار بستن تمهیدات زیر برای یک روز خوب، برنامه ریزی کنید.

  • کیف کمک های اوّلیه را همیشه همراه داشته باشید.
  • تلفن همراه، چراغ قوه و قطب نما همراه داشته باشید.
  • برای اجرای برنامه حتما از هیئت یا فدراسیون کوهنوردی محل نماینده ای را برای همراهی دعوت کنید.
  • در صورت مواجه شدن با خطر آرامش خود را حفظ کرده و دیگران را به آرامش دعوت کنید.
  • در صورت رها شدن سنگ با اعلام خطر دیگران را با خبر کنید.
  • در صورت مواجهه با مه و کم شدن قدرت دید، فاصله نفرات را کم کنید.
  • در صورت مواجهه با بارندگی از رفتن به در هها و شیارهای صخره خودداری کنید.

حفاظت از کوهستان

کوه ها به دلیل داشتن شیب، ارتفاع، دره، یال و آب و هوای ویژه از اکوسیستم خاصی برخوردارند و این اکوسیستم به دلیل شرایط خاص آن، بسیار آسیب پذیر و شکننده است به طوری که با کوچک ترین حرکت نابخردانه به هم می ریزد و مسیر نابودی را پی می گیرد. عوامل زیادی می توانند به طبیعت زیبای کوهستانی آسیب وارد کنند که از جمله این عوامل عبارت اند از: آلوده کردن محیط کوهستان، از بین بردن پوشش گیاهی، ایجاد راه های غیر ضروری، ایجاد آتش سوزی و… . بنابراین، در برنامه ریزی برای بودن یک روز در کوهستان لازم است توصیه زیر به دانش آموزان ارائه شود:

  • زباله های ناشی از فعالیت های کوهپیمایی را در کیسه ای جمع کرده و با خود به پایین کوه بیاوریم.
  • مواد غذایی اضافه خود را در کوهستان رها نکنیم؛ بلکه آن را در کوله پشتی خود تا اوّلین ظرف زباله همراه داشته باشیم.
  • از چال کردن و مخفی کردن زباله ها در پشت سن گها و زیر خاک خودداری کنیم.
  • با احتیاط کامل در کوه و جنگل از آتش استفاده کنیم و با اطمینان خاطر از خاموشی آتش محل را ترک کنیم.
  • از آلوده کردن آب به خصوص در سرچشم هها خودداری کنیم.
  • از ایجاد صدای غیر ضروری که موجب وحشت حیوانات می شود خودداری کنیم.
  • برای حفظ پوشش گیاهی کوهستان از راه های مالرو استفاده کنیم.
  • از نوشتن نام خود یا گروه کوهنوردی، بر روی سنگ های مسیر و یا دیوار پناهگا هها خودداری کنیم.
  • گیاهان و گل ها را نچینیم و آنها را زیر پا له نکنیم و شاخه درختان را نشکنیم.

ویژگی های محل استراحت

در طول اجرای برنامه حتما نیاز به دقایقی استراحت داریم تا قوای خود را تجدید کنیم. از این رو، باید در انتخاب مکان مناسب برای استراحت دقت کنیم تا ویژگ یهای زیر را داشته باشد:

  • محل استراحت محلی ایمن و دور از ریزش سنگ، برف، یخ و باد انتخاب شود.
  • محل استراحت را طوری انتخاب کنید که در شیب و در مسیر عبور و مرور سایر کوهنوردان نباشد.
  • در مسیر باد محل استراحت خود را انتخاب نکنید؛ زیرا در حالی که بدن شما گرم است، قرار گرفتن در مسیر باد می تواند منجر به گرفتن عضلات و یا سرماخوردگی شود.
  • محل استراحت را به گونه ای انتخاب کنید که همه نفرات گروه کنار هم باشند.
  • محل استراحت را جایی انتخاب کنید که چشم انداز خوبی از منطقه داشته باشد تا بتوانید از مناظر زیبای کوهستان لذت ببرید.
  • زمان استراحت را طولانی نکنید و حتما در موقع استراحت از یک لباس و روپوش مناسب استفاده کنید تا بدن یکباره سرد نشود.
  • در زمان استراحت کوله پشتی خود را در آفتاب قرار دهید، تا اگر در اثر تعرّق بدن شما رطوبت دارد توسط گرمای خورشید از بین برود.
  • حتما در هنگام برگشت از کوه برنامه و زمان استراحت را پیش بینی کنید.
  • در مواقع استراحت زمانی که کوله پشتی را باز م یکنید و وسیله ای را بر م یدارید دقت کنید دوباره کوله پشتی خود را ببندید.

سرپرستی و هدایت گروه در برنامه کوه پیمایی

برای داشتن یک روز به یادماندنی برای دانش آموزان در دل طبیعت، برنامه ریزی قبل، بعد و در حین اجرای برنامه از مسئولیت های مهم معلّمان تربیت بدنی است و مسئولیت سرپرستی او نیز از زمانی که این برنامه در ذهن او شکل می گیرد آغاز می شود. بنابراین به طور کلی می توان وظایف سرپرست را به صورت زیر خلاصه کرد:

قبل از برنامه

آگاه کردن اولیای دانش آموزان  و اولیای مدرسه و دریافت رضایت مندی اولیا از حضور فرزندشان در برنامه کوه پیمایی (با رعایت مفاد آیین نامه اجرایی مدارس)

  • تعیین تاریخ و مدت زمان اجرای برنامه
  • شناسایی منطقه موردنظر
  • تعیین نفرات همکار در برنامه با مشارکت انجمن اولیا معلّمان و معلّمان داوطلب سایر دروس
  • تعیین نوع وسیله نقلیه، کنترل و حصول اطمینان از سلامت وسیله نقلیه و مسیر تردّد
  • کسب اطلاعات وضعیت آب و هوایی منطقه از ادارات مربوط در تاریخ اجرای برنامه
  • کسب اطمینان از وضعیت مناسب جسمانی و توانایی و علاقه مندی دانش آموزان
  • کمک گرفتن از هیئت کوهنوردی منطقه یا فدراسیون کوهنوردی و دعوت از نماینده مجرّب جهت همراهی گروه
  • کسب اطمینان از وضعیت بیمه دانش آموزان
  • طراحی برنامه های فرهنگی در طول اجرای برنامه نظیر گرفتن عکس و فیلم یادگاری، خواندن اشعار ملی مذهبی مناسب و برپایی نماز جماعت
  • تدارک غذا و تنقلات مناسب
  • تدارک وسائل کمک های اوّلیه
  • پیش بینی هزینه و تأمین اعتبار اجرای برنامه با مساعدت اولیای مدرسه و دانش آموزان در صورت لزوم
  • دادن اطلاعات و آگاهی های ضروری به دانش آموزان در خصوص برنامه

در حین اجرای برنامه

  • کنترل اوضاع جسمی و روحی دانش آموزان
  • کنترل تجهیزات عمومی دانش آموزان
  • یافتن محل و زمان مناسب جهت استراحت
  • انتخاب صحیح نفرات در تیم هدایت کننده گروه؛ بدین صورت که افراد قوی تر در ابتدای گروه و انتهای گروه قرار گیرند؛ تا ضمن
  • ایجاد نظم در گروه، آهنگ ریتم مناسبی برای حرکت به وجود آورند.
  • نظارت بر حرکت افراد و نفرات مسئول
  • رعایت برنامه صعود و برگشت بر اساس برنامه از پیش تعیین شده
  • تشویق و روحیه دادن به نفرات ضعیف گروه
  • حفظ خونسردی در زمان مواجه شدن با مشکل
  • برخورد مناسب با دانش آموزان و داشتن چهره شاد در طول برنامه
  • مراجعت در زمان تعیین شده و قبل از تاریکی هوا
  • اطلاع حاصل کردن از اوضاع سلامت دانش آموزان بعد از خاتمه برنامه
  • پیگیری موارد مالی و تدارکات باقی مانده
  • برگزاری جلسه بحث و بررسی برنامه با دانش آموزان و دریافت پیشنهادات و انتقادات ایشان

دوچرخه سواری

امروزه مزایای تحرک و فعالیت های بدنی روزمره برکسی پوشیده نیست. تجربه نشان داده است که افراد فعال، از زندگی سالم تر و شاداب تری برخوردارند، ضمن اینکه مقاومت آنها در مقابل تنش های روانی و بسیاری از بیماری ها نیز بیشتر است. توسعه تکنولوژی و پیشرفت صنعت، در کنار تمامی مزایای خود، زندگی افرادجامعه را به سوی کم تحرکی و سکون سوق داده است. کم تحرکی یا عدم حرکت و فعالیت، باعث افت عملکرد عضلات و ماهیچه ها شده و این امر عواقب ناگواری را به همراه خواهد داشت. در صورتی که به راحتی می توان از بروز این آسیب ها جلوگیری کرد.

خوشبختانه در اکثر جوامع با تغییر نگرش ایجاد شده و احساس نیاز به داشتن زندگی سالم و شاداب تر، تعداد افرادی که به ورزش کردن روی آورده اند، روز به روز، رو به فزونی است.دوچرخه سواری یکی از بهترین ورز شهاست که متأسفانه این روزها در کشور ما کمتر مورد توجه قرار می گیرد. این ورزش به غیر از تأثیرات مستقیم برروی سلامتی انسان، به دلیل قابلیت هایی نظیر حمل و نقل آسان و بی ضرر بودن برای محیط زیست، فواید زیست محیطی را نیز به همراه دارد که باعث سلامتی بیشتر جامعه در دراز مدت می شود.

دوچرخه سواری یکی از ورزش هایی است که دسترسی به آن آسان و می تواند جایگزین مناسبی برای استفاده ممتد از خودرو باشد. ضمن اینکه استفاده از دوچرخه موجب کاهش آلودگی هوا با توجه به عدم مصرف سوخت می شود. دوچرخه سواری یک تمرین و ورزش هوازی است که به استقامت قلب و عروق کمک می کند. این ورزش، فعالیت منظمی است که در تناسب اندام تأثیر بسزایی داشته و به تقویت ماهیچه های اطراف زانو و پشت ران، مفاصل زردپی لیگامنت ها، ماهیچه های چهارسر ران، همسترینگ و لگن کمک می کند. بنابراین، دوچرخه سواری به عنوان ورزشی ساده و مفرح برای تمام سنین پیشنهاد می شود .

امروزه با توجه به اهمیت پر کردن صحیح اوقات فراغت دانش آموزان و همچنین توجه جدّی به اهمیت سلامت محیط زیست به خصوص بهبود هوای شهر های آلوده، به نظر می رسد ایجاد یک حرکت توسعه ای برای رواج ورزش دوچرخه سواری از ضروریات جامعه امروز به شمار می رود.

از این رو درس تربیت بدنی و سلامت به عنوان طلایه دار سلامت دانش آموزان در مدرسه به معرفی ورزش مفید و شادی آور دوچرخه سواری در بخش اختیاری برنامه می پردازد و انتظار می رود معلّمان با درک نقش کلیدی خود در ایجاد فرهنگ صحیح ورزش در بین دانش آموزان، بتوانند با برنامه ریزی صحیح ضمن معرفی این ورزش، به ترویج و اشاعه آن در سطح جامعه کمک کنند.

دوچرخه سوار کیست؟ دوچرخه سوار فردی است که از وسیله ای خاص با دوچرخ و یا دو طوقه برای حرکت بر روی بسترهای گوناگون از جمله خاک، آسفالت و… استفاده می کند. این وسیله مکانیکی با انقباض عضلات پایین تنه و پاها قابلیت حرکتی پیدا کرده و هر قدر میزان انقباض عضلات بدن به خصوص پاها بیشتر یا قدرت انقباض بالاتر باشد، قابلیت حرکت این وسیله افزون تر خواهد شد.

فواید دوچرخه سواری

وقتی می خواهیم به وزن ایده آل برسیم و تناسب اندام مناسبی داشته باشیم، زمانی که تصمیم به کاهش وزن می گیریم، دوچرخه سواری می تواند انتخاب خوبی برای این کار باشد. دوچرخه سواری ورزشی است که سن و جنس نمی شناسد و در تمام سنین می توان به آن مبادرت ورزید. با توجه به اینکه اغلب اوقات برای انجام دوچرخه سواری نیاز است تا از محیط خارج از منزل و طبیعت زیبا استفاده شود، در تقویت و ایجاد روحیه ای شاد و با طراوت کمک زیادی می کند که این مسئله در سایر ورزش ها کمتر به چشم می خورد.

دوچرخه سواری در مصرف کالری و انرژی بدن می تواند نقش بسیار مفیدی داشته باشد. این امر، فواید بسیار زیادی را به همراه خواهد داشت. بر طبق نظر بنیاد قلب بریتانیا، حداقل 20 مایل دوچرخه سواری در هفته، خطر ابتلا به بیماری قلبی و عروق کرونری را به کمتر از نصف کاهش می دهد. دوچرخه سواری با سرعت آرام ( 12 مایل در ساعت) و در جاده ای صاف، حدود 450 کیلوکالری در ساعت مصرف انرژی را به دنبال خواهد داشت. دوچرخه سواری تا ساعت ها پس از فعالیت، سرعت متابولیسم بدن را بالا نگه داشته و در نتیجه بدن حتی پس از ورزش هم به سوزاندن کالری ها ادامه می دهد. دوچرخه سواری در انسان احساس جوانی ایجاد می کند و استرس و اضطراب را کاهش می هد. دوچرخه سواری عمدتاً فعالیتی ایروبیک یا هوازی است. این امر، ریه ها و قلب را برای ارسال بیشترین میزان اکسیژن به داخل بدن تقویت می کند.

چگونه دوچرخۀ خود را انتخاب کنیم؟

دوچرخه ای را تهیه کنید که اندازه بدنه (شاسی) آن با اندام شما متناسب باشد. برای انتخاب دوچرخه پاهای خود را در طرفین بدنه )شاسی( دوچرخه قرار دهید و کف پاهای خود را کاملاً بر روی زمین بگذارید. در چنین حالتی میله شاسی دوچرخه نباید کاملاً با فاقتان تماس داشته باشد که در این صورت دوچرخه برای شما بزرگ است. انحنای جلوی صندلی دوچرخه باید بسیار کم و به سمت بالا باشد. با قرار گرفتن روی دوچرخه باید بتوانید با دست های صاف و کشیده یا اندکی خم شده، راحت برانید. بلندی صندلی دوچرخه نیز از نکات مهمی است که باید در نظر گرفته شود. صندلی نباید خیلی بالا تنظیم شود؛ چون باعث می شود که پاها زیادی کشیده شوند. بهترین حالت بلندی صندلی را با زانوی کاملاً خمیده و زانوی کمی خم امتحان کنید و مورد مناسب تر را که در آن راحتی و توان بیشتری دارید انتخاب کنید. در اغلب موارد در دوچرخه ها از گیره پنجه (پنجه فیکس) بر روی پدال آن استفاده نمی شود. گیره پنجه باعث می شود پاها در وضعیت صحیح پایدار و مستقیم برروی پدال قرار بگیرند و بدین وسیله امکان توزیع بیشتر نیروی پا را که موجب پایداری و تعادل بیشتر می شود، فراهم می آورد. با استفاده از گیره پنجه می توان دوچرخه را در هنگام راندن، بیشتر به طرف بالاکشید.

بعضی از روش های اساسی در دوچرخه سواری

سوار و پیاده شدن از دوچرخه اهمیت زیادی دارد. ابتدا پاها را در دو طرف شاسی قرار دهید و سوار شوید، بعد پا را روی یک پدال گذاشته و حرکت کنید. نباید یک پایتان را روی پدال بگذارید و پای دیگرتان را روی دوچرخه بیندازید. به همین ترتیب، زمانی که تصمیم می گیرید توقف کنید پایتان را همراه پدال بچرخانید و سعی کنید آهسته متوقف شوید و سپس پاهایتان را یکی یکی از روی پدال های دوچرخه بردارید و در دوطرف شاسی دوچرخه قرار داده و سپس یک پا را از روی شاسی بلندکنید و پیاده شوید. موقع دوچرخه سواری، بهتر است دوچرخه را در خط مستقیم نگه داشته و قسمت بالای بدن را تا حد ممکن بی حرکت نگه داشته و از کمر به پایین پدال بزنید؛ زیرا این امر به راندن دوچرخه در خط مستقیم کمک می کند و موجبات حفظ تعادل در حرکت رو به جلو را فراهم می آورد. برای ایجاد حرکت هماهنگ و موزون در دوچرخه، لازم است با فشاردادن روی گیره پنجه به طرف بالا و فشاردادن پدال رو به پایین، حرکت کنید. در واقع یک پا را روی گیره پنجه به طرف بالا فشار داده و پای دیگر را روی پدال به طرف پایین فشار می دهیم. با این کار می توان با سرعتبیشتر و منظم تری حرکت کرد. در صورتی که دوچرخه شما دارای دنده باشد، با دنده ای برانید که به شما اجازه بدهد پدال ها را به طور هماهنگ بچرخانید، در صورتی که از کفش دوچرخه و گیره کفش (گیره کفش، کفش را به پدال وصل می کند) استفاده می کنید، بهتر است که در حین پدال زدن، پا را با فشار به سمت عقب برانید؛ این امر موجب می شود قدرتپای شما بیشتر شده و به حفظ تعادلتان کمک کند.

 

نگهداری از دوچرخه به منظور حفظ ایمنی

همواره می بایست به منظور جلوگیری از ترکیدن لاستیک ها آنها را از نظر فرسودگی، بریدگی یا فرورفتن ذرات ریز کنترل کرد.

  • برای افزایش عمر لاستیک ها، فشار باد آنها را در حدّ مطلوب حفظ کنید.
  • همواره ترمزها را تنظیم کرده و در صورت لزوم آنها را تعویض کنید.
  • زنجیر، چرخ زنجیر و چرخ دندانه عقب را تمیز نگه دارید.
  • همواره باید از زنگ زدن قسمت های یاد شده جلوگیری کرده و آنها را به طور مرتب روغن کاری کنید.
  • برای تمیزکردن قسمت های مختلف، از یک تکه پارچه آغشته به نفت سفید استفاده کنید. از حلّل هایی که برای برطرف کردن روغن کاری های کارخانه ها به کار می روند، استفاده نکنید.
  • توصیه می شود همواره در موقع سواری های طولانی مدت با دوچرخه، یک لاستیک اضافی یا تویی لاستیک، یک عدد تلمبه، آب و تلفن همراه داشته باشید.

انواع دوچرخه

تا به حال انواع مختلفی از دوچرخه ارائه شده است که نوع مهم آن، کراس (Cross) و کوهستان (Mountain) نام دارد. نوع دیگری که طرفدار زیادی هم دارد نوع BMX است که البته این نوع معمولاً برای تفریحات نظیر حرکات نمایشی استفاده می شود.  به هر حال اگر شما این وسیله را برای ورزش روزانه یا وسیل های نقلیه انتخاب می کنید، بهتر است نسبت به کارایی خود، یکی از دو نوع کراس یا کوهستان را برگزینید.

نوع کراس یا کورسی، دوچرخه ای است که برای جاده یا مسیرهای صاف استفاده می شود. کراس معمولاً دارای چرخ ههای نازک و بدنه ای سبک است. استفاده از نوع کراس باعث می شود تا نیروی کمتری صرف حرکت گردد. از کراس معمولاً برای شتاب بیشتر استفاده می شود. فرمان کراس که معمولاً شکلی رو به پایین دارد، در دو حالت قابل هدایت است. این قابلیت باعث میشود تا راننده در دو حالت  نسبت به شتاب لازمه  دوچرخه را براند؛ البته بعضی از مدل های کراس فرمانی صاف دارند.

اما نوع دیگر یعنی کوهستان معمولاً برای مسیرهای کوهستانی و پر فراز و نشیب استفاده می شود. این نوع دوچرخه معمولاً لاستیک هایی پهن و بدنه ای مستحکم دارد، که این موضوع به دلیل بالابردن استقامت در مسیرهای کوهستانی و غیرصاف م یباشد. فرمان نوع کوهستان نیز معمولاً صاف یا دارای شاخک های رو به بالا (یا پایین) است که این موضوع باعث کنترل دوچرخه در دوحالت عادی و استقامتی می شود.

البته نوع دیگری از دوچرخه نیز وجود دارد که اصطلاحا به آن نوع شهری گفته می شود. این نوع دوچرخه، تقریبا دارای خصوصیاتی بین کراس و کوهستان است. نوع شهری معمولا برای استفاده در شهر و جنگل کاربرد دارد.

انتخاب نوع دوچرخه بستگی به کارایی و علاقه دارد. برای مثال، اگر می خواهید برای مسابقه های سرعتی دوچرخه سواری کنید، نوع کراس پیشنهاد می شود. یا اگر می خواهید استفاده روزمره از این نوع دوچرخه داشته باشید و مثلاً سرکار رفته یا هر از گاهی به بیرون از شهر نیز بروید، پیشنهاد ما دوچرخه نوع کوهستان یا شهری است. وسایل شخصی مورد نیاز برای دوچرخه سواری:  لباس ورزشی مناسب، دستکش، کفش مناسب و کلاه ایمنی.

 

نکات ایمنی دوچرخه سواری:

بازرسی قبل از حرکت: همیشه قبل از سوار شدن به دوچرخه، قسمت های گوناگون آن را بازرسی کنید و مطمئن شوید اجزا خوب کار می کنند و برای سواری آماده اند. باد تویوب ها و ترمز ها فراموش نشوند.

کلاه ایمنی: برای ایمنی بیشتر و محافظت از سر، همیشه هنگام دوچرخه سواری از کلاه مخصوص استفاده کنید.

تنظیم ارتفاع: ارتفاع صندلی را طوری تنظیم کنید که راحت بتوانید خم شوید و پاهایتان هنگام رکاب زدن، کشیده و بهتر است ارتفاع دستگیره دوچرخه با صندلی همسطح باشد.

ببینید ودیده شوید: شما باید هنگام دوچرخه سواری در روز، موقع طلوع، موقع غروب، هوای مه آلود و شب به راحتی دیده شوید. پوشیدن لباس های فلورسنت و شبرنگ و لباس هایی که نور را انعکاس می دهند، باعث می شود راحت تر دیده شوید. تصور نکنید وقتی شما رانندگان را می بینید به این معناست که آنها هم شما را می بینند.

دوچرخه را کنترل کنید: همیشه دست تان به دستگیره دوچرخه باشد و حرکت را کنترل کنید. کتاب و وسایل را در کوله پشتی یا سبد دوچرخه قرار دهید.

مراقب خطر باشید: وقتی در جاده یا خیابان حرکت می کنید، مراقب دست انداز، سنگ، شیشه، گودال آب و عبور حیوانات باشید. هر یک از اینها ممکن است باعث شود تعادل خود را از دست داده و دچار حادثه شوید. اگر با دوست تان دوچرخه سواری می کنید، در صورت مشاهده مانع یا خطر با صدای بلند او را از خطر آگاه کنید.

در شب دوچرخه سواری نکنید: دوچرخه سواری در شب خیلی خطرناک است؛ چون احتمال اینکه از سوی دیگران دیده نشوید زیاد است. اگر مجبور شدید هنگام شب دوچرخه سواری کنید، حتماً لباس هایی بپوشید که به راحتی دیده شوید. نصب چراغ سفید در جلو و چراغ های قرمز در عقب دوچرخه و استفاده از نوارهای شبرنگ روی چرخ ها، به بهتر دیده شدن کمک می کند. علت بسیاری از حوادثی که در اثر تصادفات افتاده است، رعایت نکردن نکات ایمنی و انجام رفتارهای غلطی مانند استفاده نکردن از کلاه ایمنی، راندن در خیابان با سرعت زیاد و بدون وقفه، راندن در خلاف جهت سایر خودروها و توجه نکردن به قوانین و علائم رانندگی بوده است. در برخی کشورها دوچرخه سواران هم مانند موتور سواران ملزم به رعایت قوانین رانندگی اند و قوانین خاصی برای آنها وجود دارد.

رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی: یادتان باشد دوچرخه یک وسیله نقلیه است و شما راننده آن هستید، پس وقتی در خیابان حرکت می کنید، قوانین راهنمایی و رانندگی را رعایت کنید. حتی اگر چراغ راهنما و علائم رانندگی در مسیر نبود، همیشه رانندگان وسایل مسیرهای اصلی حق تقدم دارند و شما بایستی این قانون را رعایت کنید. فاصله ایمن با خودرو جلویی، حرکت نکردن در خلاف جهت و مارپیچ حرکت نکردن از دیگر قوانینی است که رعایت آن توصیه می شود.

در خط خود برانید: سعی کنید همیشه قابل پیش بینی باشید و در یک خط برانید. بین خودرو های دیگر ویراژ ندهید.

خوب ببینید و خوب بشنوید: از گوش و چشم تان نهایت استفاده را ببرید. ندیدن یک مانع ممکن است باعث شود کنترل از دست تان خارج شود. شما با خوب شنیدن می توانید تغییر مسیر دهید و از بعضی خطر ها پیشگیری کنید.

قبل از دور زدن، پشتتان را ببینید: با علامت دادن به دیگران بگویید که قصد دور زدن دارید. برای آگاه کردن دیگران، زنگ یا بوق روی دوچرخه نصب کنید.

مراقب ماشین های پارک شده باشید: همیشه فاصله کافی را با آنها رعایت کنید تا خطرهای احتمالی مانند باز شدن درب خودروها، حرکت و خروج آن از پارک برایتان حادثه ایجاد نکند.

بچه های زیر ده سال نباید در خیابان دوچرخه سواری کنند: بهتر است در محل های مجاز و پیاده روها دوچرخه سواری کنند.

پیاده روی

داشتن فعالیت بدنی به معنای انجام تمرینات سخت ورزشی نیست؛ بلکه تمام فعالیت هایی که هدفشان دور شدن از زندگی روزمرّه ماشینی و تأمین نیاز های حرکتی بدن است؛ نظیر انجام کارهای منزل و انواع تفریحات حرکتی، جزء فعالیت بدنی محسوب می شوند. امروزه با صنعتی شدن جوامع و پیشرفت زندگی ماشینی و کم شدن فعالیت های جسمانی روزمرّه، فعالیت های بدنی مربوط به بازی و تفریح رو به فزونی است و بیشتر مورد توجه افرادی که به داشتن زندگی فعال اهمیت داده و به دنبال جبران کمبود حرکتی خود در زندگی هستند، قرار می گیرد. پیاده روی از جمله ارزا نترین، مؤثرترین و آسا نترین نوع فعالیت بدنی است که علاوه بر داشتن جنبه تفریحی، اگر بر پایه اصول صحیح و به شکل علمی و منظم انجام شود باعث ارتقای سطح آمادگی جسمانی و عمومی افراد نیز خواهد شد. درس تربیت بدنی و سلامت با هدف معرفی بیشتر ورزش های مفرّح، آسان و در اختیار در این بخش به معرفی ورزش پیاده روی می پردازد تا دانش آموزان بتوانند برای پرکردن مناسب اوقات فراغت خود درکنار خانواده از آن بهره مند شوند.

 

فواید و تأثیر پیاده روی بر سلامت عبارت اند از:

  • کاهش احتمال حملات قلبی: پیاده روی باکاهش میزان کلسترول بد(LDL) و افزایش کلسترول خوب(HDL) در خون، کمک می کند تا قلب قوی و سالم داشته باشیم. همچنین یک برنامهٔ پیاده ر وی منظم احتمال ابتلا به فشارخون بالا و خطر بیماری های قلبی و عروقی را کاهش می دهد.
  • کاهش احتمال ابتلا به دیابت: ورزش مداوم با تنظیم سوخت و ساز بدن، احتمال ابتلا به دیابت را کاهش می دهد. یک برنامه پیاده روی منظم می تواند برای سوزاندن قند بیشتر و کاهش قند خون بدنتان و به دنبال آن کاهش احتمال ابتلا به بیماری های قلبی به شما کمک کند تا بیشتر زندگی کنید.
  • کنترل وزن بدن: راه رفتن باعث مصرف کالری اضافی بدن شده که این امر به تنظیم وزن بدن بسیار کمک می کند.
  • کاهش استرس و تقویت روحیه: پیاده روی یکی از بهترین راه های دفع استرس وکاهش افسردگی و اضطراب در افراد است.
  • قوی و فعال ماندن: پیاده روی منظم با ارتقای سطح آمادگی جسمانی باعث می شود افراد همیشه قوی، فعال و پر جنب و جوش بمانند. شاد، سرزنده و با نشاط بودن از جنبه های مثبت یک زندگی سالم است که با پیاده روی منظم روزانه می توان به آن دست یافت.

 

چگونه پیاده روی کنیم؟

اگر تا حالا ورزش نکرده اید، بهتر است با پیاده روی بین 15 تا 20 دقیقه و سه بار در هفته آغاز کنید و با سرعتی که برای شما راحت است، راه بروید. زیاده روی نکنید، به همین ترتیب ادامه دهید تا اینکه در روز پس از تمرین احساس درد یا ضعف نداشته باشید. سپس زمان پیاده روی را به ۲۰ تا ۲۵ دقیقه افزایش دهید و به دنبال آن، سعی در افزایش سرعت خود داشته باشید. وقتی توانستید ۲۵ دقیقه سریع راه رفتن را به راحتی انجام دهید، مجدداً زمان پیاده روی را اضافه کنید. هر نوبت تمرین را ابتدا با راه رفتن آرام شروع کنید و رفته رفته سرعت آن را افزایش دهید. اگر هنگام پیاده روی، احساس تنگی نفس داشتید، ازسرعت خود بکاهید و آهسته تر راه بروید. برای حفظ آمادگی جسمانی خود، اجازه ندهید که بیش از سه روز بین تمرین فاصله بیفتد.

  • درهنگام پیاده روی سرعت و شدّت فعالیت شما باید به اندازه ای باشد که بتوانید با یک نفر دیگر حرف بزنید. اگر هنگام حرف زدن نفس کم می آورید، احتمالاً بیش از اندازه سریع راه می روید.
  • قبل از رفتن به پیاده روی، خود را آماده کنید: برای جلوگیری از بروز هرگونه صدمه، یا آسیب احتمالی، لازم است قبل از اقدام به پیاده روی، مواردی را مدّنظر قرار دهید تا بتوانید خود را برای یک پیاده روی با نشاط و بی خطر آماده سازید.
  • کفش و لباس مناسب بپوشید: قبل از بیرون رفتن از منزل به قصد پیاده روی، باید مناسب ترین و راحت ترین کفش را برای این کار انتخاب کرد. توجه کنید که کفش، کف طبی متناسب با گودی کف پا و کنار ههایی محکم داشته باشد. لباس ها هم باید آزاد و راحت باشد.
  • خود را گرم کنید: در آغاز کار پیاده روی، بهتر است حداقل پنج دقیقه آرام عضلات بدن گرم شوند. برای این کار انجام چند حرکت کششی و جنبشی متناسب با شرایط سنی و جسمی توصیه می شود. هر زمان که احساس کردید عضلات بدن گرم شده است و برای پیاده روی آمادگی لازم را دارید، پیاده روی را شروع کنید.
  • برای شروع پیاده روی با برنامه باشید: در هر جلسه از برنامه پیاده روی خود، ابتدا کمی آرام راه بروید (2.5 تا 3 دقیقه) و سپس به تدریج به سرعت خود بیفزایید تا به حدّ مطلوب برسید. از ابتدای کار به اندازه و به سرعتی که احساس راحتی می کنید، پیاده روی کنید. این نقطه شروع خوبی برای شما خواهد بود. به طور مثال، ابتدا هر روز سه تا پنج دقیقه پیاده روی کنید، کم کم آن را به دو جلسه 15 دقیقه ای در هفته ارتقا دهید. با طی روزها و هفته این مدت زمان را بیشتر کرده و به پنج جلسه 30 دقیقه ای در هفته برسانید.
  • در حین پیاده روی به مسیر و جایی که در آن فعالیت می کنید توجه کافی داشته باشید: ممکن است مسیر مورد استفاده دارای تغییر سطح بوده یا کمی ناصاف باشد یا به طور محدود موانعی در سر راه باشد که توجه نکردن به آنها آسیب زا باشد.
  • در صورت امکان راه رفتن را بدون توقف انجام دهید: ایستادن مکرر و شروع مجدّد پیاده روی مانع تأثیرات مثبت آن می شود.
  • در حین راه رفتن نفس های عمیق بکشید: با یک نفس عمیق از طریق بینی و با دهان بسته ریه ها را از هوا پرکنید و سپس هوا را از دهان خارج کنید .
  • سعی کنید زمان خاصی از هر روز را برای پیاده روی در نظر بگیرید: زمانی که خسته، یا گرسنه نباشید و در صورت امکان با اعضای خانواده یا دوستانتان پیاده روی کنید.
  • هنگام راه رفتن، سرتان را بالا نگه دارید: شانه ها باید صاف باشند و قوز نکنید. رو به رو را نگاه کنید و دست هایتان را آزادانه درکنار بدنتان حرکت دهید.
  • گا مهای منظم بردارید تا سرعت تان یکنواخت باشد: تعداد قدم هایتان را بشمارید و بدانید در 20 ثانیه چند قدم برمی دارید تا بتوانید سرعت خود را بسنجید. برای این کار، تعداد قد مهای پای راست، یا پای چپتان را بشمارید، بعد آن را در عدد دو ضرب کنید.
  • 40 قدم در 20 ثانیه، یعنی یک پیاد هروی سالم، 45 قدم در 20 ثانیه یعنی پیاد هروی با شدت متناسب و 50 قدم در 20 ثانیه، یعنی پیاده روی با شدت بالا. اگر م یخواهید وزن کم کنید، بهترین حالت 45 قدم در 20 ثانیه و بالا بردن تدریجی آن است.
  • دست ها را خم کنید: دست ها را از آرنج 90 درجه تا کنید و مانند دوند ههای حرفه ای از شانه تکان دهید. هر دستی را با پای مخالف آن حرکت دهید، به این صورت که دست راست با پای چپ، عقب و جلو برود و دست چپ با پای راست. م چها را صاف و آرنج ها را نزدیک بدن نگه دارید و عضلات دست را سفت نکنید. تکان دادن مداوم و شدید دست ها با این حالت، موجب فعالیت بیشتر و سوختن پنج تا ده درصد انرژی بیشتر نسبت به حالت معمولی می شود.
  • درست قدم بردارید: یکی از ویژگی هایی که نشان می دهد شما درست قدم برمی دارید این است که فرد روبه رویی شما بتواند تا حدی قسمتی از کف کفش شما را ببیند. اگر عادت دارید پاهایتان را موقع راه رفتن روی زمین بکشید، کالری کم نخواهید کرد. پاها را باید با قدرت برداشته، از زمین بلند کنید و دوباره روی زمین بگذارید به طوری که مقداری از کف کفش از روب هرو دیده شود. می توانید جلوی آینه این تمرین را انجام دهید.
  • سرعت خود را به طور متناوب تغییر دهید: پیاد هروی که تمام مدت با گام های یکنواخت انجام شود، کالری کمتری مصرف م یکند. به جای اینکه در پیاد هروی، سرعت ثابت و یکنواختی داشته باشید، سه دقیقه آهسته راه بروید و سپس به مدت سه دقیقه سرعت خود را افزایش دهید و دوباره آهسته راه بروید. این دوره ها (سه دقیقه آهسته و سه دقیقه تند) را تا پنج مرتبه تکرار کنید تا کل زمان پیاده روی شما 30 دقیقه شود. این کار باعث می شود که کالری بیشتری بسوزانید. به علاوه میزان تحم لپذیری و استقامت خود را نیز افزایش می دهید.
  • روی سطوح نرم پیاده روی کنید: پیاده روی روی شن، در مقایسه با پیاده روی روی سطح خیابان و سنگفر ش، کالری بیشتری مصرف می کند.
  • همۀ عضلات بدن را درگیر کنید: هنگام یکه راه می روید، غیر از پاها، از سایر اعضای بدن نیز تا آنجا که می توانید استفاده کنید. شانه ها، قفس هسینه، بازوها و دست ها را متناسب با حرکت بدن، حرکت دهید.
  • روند پیشرفت خود را ثبت کنید: ثبت تعداد گام ها، فاصله ای که پیاده روی کرده اید و مدت زمان آن، به شما این امکان را می دهد که روند پیشرفت خود را از روز اوّل شروع بررسی کنید. این کار باعث می شود تا با دیدن میزان تلاش خود، برای ادامه فعالیت انگیزه بگیرید. احساس خوبی به شما دست خواهد داد وقتی ببینید که در طول یک هفته، یک ماه یا یک سال چند کیلومتر پیاده روی کرده اید!
  • پس از اتمام هر پیاده روی، بدنتان ر ا سرد کنید: در پنج دقیقه آخر پیاده روی، به تدریج گا مهایتان را کوتاه و سرع تتان را کم کنید تا به سرعت اوّلیه زمان گرم کردن برسید. پیاد هروی خود را با انجام تعدادی حرکت کششی تمام کنید. این کار ماهیچه ها را از انقباض خارج کرده و ضربان قلب را به حالت طبیعی برمی گرداند.
  • مراقب تغذیه خود باشید: پیاده روی و در مجموع ورزش کردن باعث افزایش اشتها در خوردن می شود؛ بنابراین، مراقب باشید که مصرف تغذیه تان بیش از روزهای عادی افزایش نداشته باشد. به خصوص کسانی که برای تناسب اندام تلاش می کنند.
  • از وارد آوردن فشار زیاد بر خود اجتناب کنید: در شروع تمرینات پیاده روی، ممکن است با درد عضلات و ماهیچه ها و درد ساق پا مواجه شوید؛ این امر طبیعی است و به مرور رفع خواهد شد. لازم است تا با برطرف شدن این دردها، با سرعت و فشار کمتری پیاده روی کنید. اما اگر در حین پیاده روی با درد قفسه سینه، تنگی نفس یا پا درد شدید مواجه شدید، فوراً استراحت کنید و با پزشک مشورت نمایید.
دسته‌ها
دوره اول متوسطه

سرفصل های آموزشی بازی ها و ورزش های رایج در مدرسه (انتخابی)

آشنا خواهید شد با...

سر فصل های آموزشی فوتسال

سر فصل های آموزشی والیبال

سر فصل های آموزشی هندبال

سر فصل های آموزشی بدمینتون

سر فصل های آموزشی تنیس روی میز

معرفی بازی های بومی محلی

دسته‌ها
دوره اول متوسطه

آمادگی جسمانی و حرکتی (اختصاصی)

آشنا خواهید شد با...

مقدمه

امروزه اهمیت فعّالیت بدنی به عنوان بخش مکمّل یک زندگی سالم، بر کسی پوشیده نیست و شواهد علمی حاکی از فواید تمرین و فعّالیت جسمانی و تأثیر آن بر سلامت در حال افزایش است. فعّالیت بدنی با تکرار، شدت و مدت مناسب و بر اساس برنام ههای منظم، مزایای قابل توجه دارد. حفظ سطح مناسبی از قابلیت های آمادگی جسمانی مانند استقامت قلبی  تنفسی، قدرت و استقامت عضلانی، ترکیب بدنی و انعطاف پذیری، در کاهش خطر بیمار یهای جسمانی مثل: سرطان، فشار خون، دیابت، پوکی استخوان، چاقی و… و ناراحتی های روانی مانند: افسردگی، استرس، اضطراب و… مؤثر است و کاهش میزان موارد حمله قلبی و حفظ عملکرد مستقل در پیری از مزایای تمرینات منظم است. به علاوه افرادی که فعّالیت جسمانی دارند، نسبت به افراد غیرفعال از طول عمر بیشتری برخوردارند.

از این رو، آمادگی جسمانی به عنوان بخش مهمی از درس تربیت بدنی و سلامت در تمامی دوره های تحصیلی مطرح است و معلمان باید با بهره مندی از رو شهای تمرینی متنوع و جذاب تمرینات آمادگی جسمانی را در تمام جلسات آموزش این درس اجرا نمایند.

در این فصل به استقامت قلبی  تنفسی، قدرت و قابلیت های استقامت عضلانی، انعطاف پذیری از مجموعه قابلیت های آمادگی جسمانی مرتبط با سلامت و توان، سرعت، چابکی، تعادل و هماهنگی از مجموعه قابلیت های آمادگی جسمانی مرتبط با اجرا پرداخته می شود.

ابتدا نکات کلی مربوط به آمادگی جسمانی، ویژگی های جسمانی دان شآموزان دوره متوسطه اوّل بیان خواهد شد و سپس راهنمایی های لازم برای برنامه ریزی تمرینات مطرح م یگردد. در پایان نیز در مورد نحوه ارزشیابی از آمادگی جسمانی توضیحاتی ارائه خواهد شد.

لازم است معلمان با توجه به طراحی آموزشی ارائه شده در فصل دوم و مطالعه مطالب این فصل، برای ارتقای آمادگی جسمانی دانش آموزان با توجه به امکانات، فضا، سطح آمادگی، تفاوت های فردی و نکاتی که خود معلم ضرورت آن را تشخیص می دهد برنامه تمرینات آمادگی جسمانی را تنظیم و حداکثر در 15 دقیقه در هر جلسه آموزش این درس اجرا نمایند؛ همچنین دانش آموزان را به انجام تمرینات در ساعات خارج از مدرسه ترغیب نمایند.

ویژگی های جسمانی سنین 12 تا 15 سال و توصیه های کلی تمرین در این سنین

در این سنین استخوان سازی هنوز کامل نیست. سیستم قلبی  تنفسی در حال بهبود است. ظرفیت بی هوازی هنوز محدود است و قدرت تحمل در برابر اسید لاکتیک توسعه یافته نیست. توانایی حرکات ظریف و با هماهنگی بالا، توسعه یافته است. رشد عضلات از نظر حجم و اندازه بیشتر شده است. زمینه بروز آسیب وجود دارد. بنابراین در تمرینات آمادگی جسمانی باید نکات زیر را مورد توجه قرار داد:

  • تأکید بر روی حرکات هماهنگی و تعادل.
  • افزایش حجم و شدت تمرین نسبت به دور ههای گذشته (سال ششم ابتدایی).
  • توجه به توسعه همه جانبه سرعت، نه سرعت تخصصی.
  • برنامه تمرینی برای افزایش قدرت انفجاری با شدت کم.
  • توجه خاص به تمرینات انعطاف پذیری به خصوص در مواردی که تمرینات قدرتی اجرا می شود.
  • برنامه ریزی برای افزایش قدرت و استقامت عضلانی با استفاده از وسایل سبک (توصیه در استفاده از توپ های طبی، دَمبل، یا تمرینات با تحمل وزن بدن).
  • توجه به تمرینات مربوط به توسعه ظرفیت هوازی (استقامت قلبی تنفسی).
  • به دلیل تحمل کم نسبت به اسید لاکتیک، تمرینات در این بخش کوتاه و با فشار و شدت کم پیش بینی شود.
  • برای تقویت سیستم بی هوازی، تمرینات با زمان کم یا مسافت کوتاه پیش بینی شود.
  • برای تقویت سیستم قلبی تنفسی، از نظر مسافت، مسافت های 800 تا 1600 متر و از نظر زمان، زمان های 3 تا 6 دقیقه توصیه می شود.
  • در اجرای تمرینات استقامت قلبی تنفسی، شدت در حدّ متوسط و در مساف تهای طولانی تر نیز با سرعت کم پیش بینی شود.
  • تمرینات جهشی ناگهانی و ضربه های شدید اجتناب شود؛ چون خطر آسیب دیدگی را به دنبال دارد.

راهبردهای آمادگی جسمانی در مدارس

از آنجا که بیشترین تعداد نوجوانان در این سنین، در مدارس مشغول به تحصیل اند، دوران مدرسه بهترین فرصتی است تا عادت های مثبت از جمله انجام فعّالیت های جسمانی منظم در آنها توسعه یابد. متأسفانه گزارش ها نشان می دهند برخی از دانش آموزان در مدرسه فعّالیت های تربیت بدنی و تمرینات آمادگی جسمانی را به نحو مطلوب انجام نمی دهند و نسبت به آن انگیزه و تمایل کافی ندارند. همچنین متوسط زمان فعّالیت بدنی دانش آموزان در مدرسه بسیار پایین است و واضح است که این زمان، برای گسترش اهداف درازمدت آمادگی جسمانی کافی نیست.

رویکرد حاکم بر درس تربیت بدنی مبتنی بر سلامت همه جانبه بوده و سایر اهداف، در اولویت های بعدی این درس قرار می گیرد.

در این برنامه، آمادگی جسمانی به عنوان یک فرایند بلندمدت از تربیت دانش آموزان در نظر گرفته می شود و آموزش آن باید به گونه ای باشد، تا انجام فعّالیت های بدنی به صورت مادام العمر در دانش آموزان نهادینه شود. بنابراین، اگر هدف اصلی برنامه های آمادگی جسمانی در مدارس صرفاً برای دستیابی به نمره طراحی شود، به طور حتم چنین هدفی با اتخاذ راهبردهای سخت گیرانه و با وجود زمان محدود کلاس های تربیت بدنی به مدت دو ساعت در هفته، محقَّق نیست و دستیابی به رویکرد موردنظر، برنامه را نیز با مشکل مواجه می سازد و قطعاً چنین برنامه ای درک صحیحی از فعّالیت های جسمانی را به دست نمی دهد و شوق پرداختن به فعّالیت های بدنی را در دانش آموزان از بین می برد.

تأکید این برنامه، اجرای تمرینات آمادگی جسمانی با هدف سلامت، فارغ از توجه صرف به نمره با در نظر گرفتن تفاوت های فردی دانش آموزان و بهره مندی از انواع روش های تمرینی در فضایی شاد و دوستانه است که به طور حتم می تواند در توسعه آمادگی عمومی و تقویت روحیه و انگیزه دانش آموزان تأثیر بسزایی داشته باشد و زمینه پرداختن به فعّالیت و ورزش در ساعات خارج از مدرسه را نیز فراهم آورد.

موضوعات آمادگی جسمانی و حرکتی دوره متوسطه اول

اجرای برنامه آمادگی جسمانی در قالب یک برنامه استاندارد و هماهنگ در همه مدارس زمانی میسر خواهد بود که تمام مدارس با ویژگی های یکسان، از تمام امکانات و تجهیزات مورد نیاز برای اجرا برخوردار باشند؛ درحالی که در حال حاضر با توجه به پراکندگی فضا، امکانات، تعداد دانش آموزان مدارس و تفاوت های فردی دانش آموزان و وجود اقلیم های متفاوت در سطح کشور این امر همواره با مشکلاتی مواجه است. از این رو، در این فصل، تلاش شده است به جای معرفی تمرینات یکسان، نکات اساسی و روش های تمرینی مناسب در هر یک از قابلیت های آمادگی جسمانی معرفی شود تا معلمان بتوانند با بهره مندی از آن، بر اساس تجارب ارزشمند خود با توجه به امکانات و ظرفیت و آمادگی دانش آموزان در هر پایه، نسبت به طراحی انواع تمرینات اقدام کنند و با اجرای برنامه های تمرینی متنوع، تا حدّ امکان دانش آموزان را به اجرای فعّالیت های بدنی و تمرینات آمادگی جسمانی ترغیب و علاقه مند نمایند.

رئوس موضوعات آمادگی جسمانی در هر پایه عبارت اند از:

پایۀ هفتم: اجزای مرتبط با سلامت و چابکی

پایۀ هشتم: اجزای مرتبط با سلامت و توان انفجاری پاها

پایۀ نهم: اجزای مرتبط با سلامت و سرعت

لازم به تأکید است، تمرینات آمادگی جسمانی به گونه ای طراحی و اجرا گردد تا دانش آموزان بتوانند به تمام قابلیت های موردنظر در طول سال تحصیلی بپردازند. برای نمونه، می توان با استفاده از شیوه تمرینی تناوبی (اینتروال)، ابتدا 6 تا 8 هفته را به تمرینات استقامت قلبی  تنفسی اختصاص داد. سپس ضمن تکرار محدودتر تمرینات استقامت قلبی  تنفسی، با استفاده از شیوه تمرین ایستگاهی، تمرینات قدرت و استقامت عضلانی را به برنامه تمرینی اضافه نمود و رفته رفته ضمن تکرار برنامه، قابلیت های مرتبط با اجرا را نیز به تمرینات اضافه کرد. البته فراموش نشود، انعطاف پذیری قابلیتی است که در تمام جلسات تمرینی بر اجرای آن تأکید می شود.

ارزشیابی آمادگی جسمانی

برنامه آمادگی جسمانی در مدارس با دیدگاه عمومی و توسعه سطح سلامتی تنظیم شده است و در زمان پیش بینی شده به دنبال فرایند یادگیری در دانش آموزان است. از این رو، در این برنامه، ارزشیابی آمادگی جسمانی به جای تمرکز صرف بر نتایج آزمون های آمادگی جسمانی در پایان هر نیمسال بر اجرای مطلوب تکالیف حرکتی در ساعات داخل و خارج از مدرسه نیز تأکید فراوان دارد و نظارت بر اجرای مستمر آن را به کمک انواع آزمون های خودارزیابی، کارنمای فعّالیت خارج از مدرسه و چک لیست مشاهده رفتار در طول سال تحصیلی را ضروری می داند، ارزشیابی از قابلیت های آمادگی جسمانی به کمک انواع آزمون های استاندارد و معلم ساخته قابل اجراست؛ که در ادامه و در انتهای هر یک از قابلیت های آمادگی جسمانی تعدادی از آزمون های استاندارد مناسب و قابل اجرا برای دانش آموزان معرفی شده است. (در صورت نیاز برای آگاهی بیشتر از نحوه اجرای آزمون های استاندارد آمادگی جسمانی مراجعه به کتاب آزمون های آمادگی جسمانی انتشارات سازمان آموزش و پرورش فنّی و حرفه ای وزارت متبوع پیشنهاد می شود) از بین آزمون های معلم ساخته، آزمون های ایستگاهی به دلیل توانایی سنجش همزمان چند قابلیت در زمانی کوتاه از قابلیت اجرایی خوبی برخوردار است که یک نمونه از آن در پایان این فصل معرفی شده است.

البته نباید فراموش کرد که اجرای آزمون های آمادگی جسمانی، نباید هدف اصلی آموزش آمادگی جسمانی در مدارس باشد. نتایج این آزمون ها که در بسیاری موارد سخت گیرانه اجرا شده و به دور از آموزش ها و فعّالیت های اجرا شده در ساعت درس تربیت بدنی است، خارج از کنترل معلمان بوده که تعدیل آنها لازم و ضروری به نظر می رسد؛ زیرا توارث، عادت های خانوادگی، عادت های ورزشی والدین، موقعیت های اجتماعی و… همگی از جمله عواملی هستند که میزان فعّالیت و عملکردهای آمادگی دانش آموزان را تحت تأثیر قرار می دهد؛ لذا توصیه می شود در کنار آموزش و انجام تمرینات با معرفی صحیح انواع آزمون های آمادگی جسمانی، به دانش آموزان کمک کنید تا خود به تنهایی بتوانند از آنها به عنوان ابزاری برای کنترل پیشرفتشان استفاده کنند و هدف های فردی خود را به منظور توسعه سطح آمادگی خود آن هم در درجه اول برای یک زندگی سالم و فعال طراحی کنند.

استقامت قلبی تنفسی

سازگاری سیستم ها و اعضای بدن نسبت به تمرینات استقامت قلبی  تنفسی در افراد، بسیار گوناگون است. بیشترین تأثیر این تمرینات، در افزایش حداکثر اکسیژن مصرفی (Vo2max)  و افزایش تعداد گلبول های قرمز خون است که با پیشرفت تمرینات استقامتی، رفته رفته منجر به بهبود عملکرد و کارایی فرد می شود.البته کارایی و عملکرد استقامتی، به شدت تحت تأثیر وراثت و محیط است و معمولاً دختران نسبت به پسران زودتر به اوج عملکرد استقامتی می رسند، ولی در مجموع کل عوامل می توان گفت پسران نسبت به دختران در استقامت قلبی  تنفسی از عملکرد بهتری برخوردارند.

روش های تقویت استقامت قلبی  تنفسی:

برای بهبود استقامت قلبی  تنفسی از راه ها و روش های گوناگون می توان بهره جست. به طورکلی تمامی فعّالیت هایی که در زمان طولانی قابل اجرا هستند، می توانند در روند پیشرفت کارایی قلبی  تنفسی مؤثر باشند، اما برای تقویت این قابلیت مهم، باید با یک اصل و روش قابل قبول و علمی به تمرینات پرداخت.

با فعّالیت هایی مانند راهپیمایی، دویدن، شناکردن، کوه پیمایی، دوچرخه سواری، طناب زدن، دوچرخه ثابت (ارگومتر)،  نوارگردان (تردمیل)  و مانند آن، که بتوان در زمان طولانی مدت و شدت مناسب آن را ادامه داد، می توان به تقویت استقامت قلبی  تنفسی پرداخت. به اینگونه فعّالیت ها اصطلاحاً فعّالیت های هوازی می گویند.

از آنجا که امکان اجرای این فعّالیت ها در ساعت درس تربیت بدنی فراهم نیست، معلمان باید دانش آموزان را به فعّالیت در این رشته ها در ساعات خارج از مدرسه ترغیب نمایند. همچنین در ساعات درس تربیت بدنی معلمان برای توسعه استقامت قلبی  تنفسی در دانش آموزان می توانند در کنار انجام تمرینات مربوطه از انواع بازی های ورزشی، بومی محلی و تمرینات ایستگاهی بهره لازم را ببرند تا دانش آموزان در خلال انجام بازی ها ضمن ارتقای استقامت قلبی  تنفسی از شرکت در فعّالیت گروهی و نشاط انگیز نیز لذت ببرند.

نمونه تمرین برای بهبود استقامت قلبی  تنفسی:

روش های متفاوتی برای تمرین به منظور تقویت استقامت قلبی  تنفسی بیان کرده اند. از متداول ترین این روش ها می توان به شرح زیر اشاره نمود:

  • یک فعّالیت با شدت نسبتاً کم تا متوسط که به مدت 20 دقیقه ادامه یابد و یا ٢٠ دقیقه به چهار زمان ٥ دقیقه ای تقسیم شود.
  • فعّالیت مثل دویدن در طول مسیر با شدت های مختلف صورت می گیرد. این نوع تمرین در محل هایی که با فراز و نشیب همراه است، مثل جنگل و تپه انجام می گیرد. در این روش، علاوه بر تقویت استقامت قلبی تنفسی، باعث تقویت استقامت عضلات درگیر نیز می شود.
  • در این نوع تمرین، مراحل فعّالیت به طور متناوب و به دنبال استراحت بین مراحل تمرین انجام می گیرد. تناوب آن می تواند بر حسب زمان مثلاً شش بار دوی سرعت 10 ثانیه ای با زمان استراحت 30 ثانیه بین هر مرحله( یا برحسب مسافت )به طور مثال، شش بار شنای 25 متر با زمان 25 ثانیه و زمان استراحت 45 ثانیه ای بین هر مرحله یا با توجه به میزان ضربان قلب صورت پذیرد.
  • دویدن دور شهر: با فرمان معلم، دانش آموزان در دو گروه تقسیم و شروع به دویدن آرام اطراف حیاط مدرسه یا فضای مورد نظر می نمایند. پس از مدتی کوتاه و با فرمان، نفر آخر صف سرعت خود را افزایش داده و به ابتدای صف می رسد. این کار تا آخرین نفر ادامه می یابد. با توجه به محدودیت زمانی، این روند می تواند از یک تا سه مرحله ادامه یابد. دویدن و رسیدن به ابتدای صف را می توان با تغییراتی متنوع کرد. به عنوان مثال، می توان به دانش آموز گفت که به سمت عقب بدود (البته همراه با رعایت موارد ایمنی(.

دویدن به صورت هشت لاتین:  شرکت کنندگان را به چهار گروه تقسیم کنید و هر گروه را در یک گوشه از حیاط و فضای پیش بینی شده قرار دهید. با فرمان معلم گروه ها به سمت مرکز حیاط یا فضای مد نظر دویده و از بین یکدیگر به صورت هشت لاتین عبور می کنند. البته به دانش آموزان یادآوری کنید هنگام عبور به یکدیگر برخورد نکنند.

نکته: می توان نمونه های ذکر شده را همراه با انواع رو شهای طناب زدن انجام داد.

ارزشیابی: در ارزیابی از استقامت قلبی  تنفسی، آزمون های متنوع و زیادی وجود دارد. تعدادی از آزمون های مناسب و قابل اجرا در مدرسه عبارت اند از:

  • آزمون 540 متر (دویدن 10 دور، دور زمین والیبال(
  • آزمون 20 متر

برای انجام این آزمون، یک فضای 20 متری را علامت گذاری کنید (خط کشی کنید). دانش آموز با فرمان معلم، دویدن را شروع می کند. فضای 20 متری باید در 21 مرحله با دویدن طی شود. سرعت دویدن باید به گونه ای تنظیم شود که 20 متر اول ظرف 9 ثانیه طی

شود و در مراحل بعد، نیم ثانیه به زمان اضافه می شود. معلم می تواند برای اجرای بهتر، زما نها را روی یک نوار کاست تنظیم و مشخص کند و هنگام اجرای آزمون استفاده کند.

نحوۀ امتیازدهی: اگر دانش آموز نتواند در زمان تعیین شده، دو مرحله متوالی را طی کند، آزمون به اتمام رسیده و تعداد مراحل طی شده برای وی به عنوان امتیاز تعیین می شود. برای هر مرحله طی شده، یک امتیاز و برای طی شدن همه مراحل، 20 امتیاز در نظر گرفته شود.

توصیه ها:

  • دانش آموزان را برای تنظیم آهنگ دویدن از قبل آماده کنید.
  • شرط پایان هر مرحله لمس کردن خط یا علامت تعیین شده با پاست.
  • اگر آزمون شونده زودتر از زمان مربوط به خط پایان رسید، باید تا پایان زمان آن مرحله صبر کند و مرحله بعد را آغاز کند.

قدرت و استقامت عضلانی

قدرت و استقامت عضلانی، از عوامل مهم تندرستی و آمادگی جسمانی هستند. برای فعّالیت های روزانه، حفظ استقلال عملکردی، شرکت در فعّالیت های اوقات فراغت بدون خستگی بی مورد، سطح مطلوبی از آمادگی عضلانی مورد نیاز است. آماده سازی دانش آموزان برای زندگی فعال یکی از اهداف مهم برنامه است؛ بنابراین، عادت های تمرینی مناسب می توانند به سالم تر زیستن و موفق بودن فرد در طول زندگی بینجامد. تحقیقات نشان داده اند 80 درصد دردهای ناحیه کمر و زانو ماهیت عضلانی دارند و با تقویت عضلات در ناحیه شکم، کمر و ران ها می توان از بروز این دردها پیشگیری کرد. برای حضور گسترده دانش آموزان در انجام فعّالیت های بدنی و شرکت در ورزش ها و نیز پیشگیری از آسیب های ورزشی، ارتقای آمادگی جسمانی از نیازهای ضروری به شمار می رود و تمرینات مقاومتی بیش از هر فعّالیت بدنی دیگری دارای نیروی بالقوه برای پاسخگویی به این نیاز است.

دانش آموزان باید قبل از شرکت در تمرینات مقاومتی از نظر روانی و ذهنی آمادگی تحمل فشار تمرینات ورزشی را داشته باشند و از نظر جسمانی قادر به انجام آنها نیز باشند. سنّ استاندارد و قابل قبولی برای شروع برنامه تمرین مقاومتی وجود ندارد؛ اما به عنوان شاخص کلی می توان گفت هر دانش آموزی که قادر به شرکت در فعّالیت های ورزشی باشد، آمادگی شرکت در برخی از برنامه های تمرینی مقاومتی را نیز دارد.

به خاطر داشته باشید که دانش آموزان به دو تا چهار هفته زمان نیاز دارند تا از فشارهای ناشی از تمرینات قدرتی رهایی یابند. به آنها اجازه ندهید خیلی زود و در مدت زمان کوتاه در زمینه تمرینات مقاومتی تلاش زیادی داشته باشند؛ بلکه کمک کنید تا به مرور زمان با فشار تمرین مقاومتی سازگار شوند. لذت بردن از تمرینات مقاومتی و پذیرش شرکت در چنین تمریناتی به عواملی چون علاقه، رشد، بلوغ و ادراک فرد بستگی دارد.

 برخی آثار و اهداف متصور از شرکت در تمرینات مقاومتی عبارت اند از:

  • پیشرفت تدریجی قدرت، استقامت و توان عضلانی
  • تغییر نکردن و یا تغییر ناچیز در اندازه عضله افراد کم سن و سال
  • تأثیر مثبت بر ترکیب بدنی
  • بهبود تعادل قدرت حول مفاصل
  • بهبود قدرت کل بدن
  • پیشگیری از آسیب های ورزشی
  • تأثیر مثبت بر اجرای مهارت های ورزشی

توجه داشته باشید که دانش آموزان تصورات نادرست و غلط مربوط به تمرینات مقاومتی در ذهنشان تداعی نشود؛ زیرا با حضور مقطعی و کوتاه مدت در این تمرینات نم یتوان شاهد عضلات بزرگ و قوی بود و یا شخص شکست ناپذیری شد.

روش تقویت قدرت و استقامت عضلانی:

مهم ترین شیوه برای افزایش قدرت و استقامت عضلانی استفاده از تمرینات مقاومتی است. تمرینات مقاومتی تمریناتی هستند که بدن به یک مقاومت نیرو وارد می کند و یا در برابر آن استقامت می کند. جدول زیر خطوط کلی یک برنامه تمرین مقاومتی برای دانش آموزان دوره متوسطه یک را ترسیم می کند:

شاید نتوان آنچه که در جداول بالا اشاره شده است را به طور کامل در مدرسه اجرا نمود؛ اما به قول ضرب المثل معروف  « آب دریا را اگر نتوان کشید، هم به قدر تشنگی بتوان چشید  » هر قدر که امکان انجامش وجود داشته باشد، لازم و اثر بخش است. بنابراین، ضمن تلاش برای برنامه ریزی نسبت به اجرا، از تهیه ملزومات آن نیز نباید غافل شد. هرچند تمرینات مقاومتی بدون ابزار و وسیله هم قابل اجراست؛ اما وجود وسایل خاص هر کار خود انگیزه را برای اجرا افزایش می دهد.

برای انجام تمرینات مقاومتی می توان از وزن خود افراد استفاده کرد یا اینکه نسبت به تهیه دمبل، کش و توپ طبی اقدام کرد، یا با ساخت وسایل ساده تر بهره جست. به عنوان مثال، با پرکردن بطری های خالی آب معدنی از آب و نمک یا گچ و شن می توان وزنه در اندازه های مختلف ساخت.

تمرینات مقاومتی را می توان به صورت مجرد انجام داد یا در قالب تمرینات ایستگاهی حرکات را انتخاب و برای اجرا برنامه ریزی نمود.

نکته: می توان از روش تمرینی مشارکتی و گروهی در انجام تمرینات بهره برد.

نمونۀ تمرینات مقاومتی:

ارزشیابی: در ارزیابی از قدرت و استقامت عضلانی، آزمون های متنوع و زیادی وجود دارد. تعدادی از آزمون های مناسب و قابل اجرا در مدرسه عبارت اند از:

  • آزمون دراز و نشست
  • آزمون پلانک
  • آزمون بارفیکس
  • آزمون شنای سوئدی
  • آزمون پرتاب توپ طبی

انعطاف پذیری

انعطاف پذیری به عنوان یکی از قابلیت های مهم آمادگی جسمانی مرتبط با سلامتی است که در بخش مرتبط با اجرا نیز کاربرد فراوانی دارد. هر فردی برای اینکه در طول حیات خود، زندگی سالمی را پشت سر گذارد، لازم است از سطح انعطاف پذیری مطلوبی برخوردار باشد؛ چرا که هرگونه کاهش دامنه حرکتی مفصل که پیامد آن محدودیت حرکت باشد، عامل بروز مشکلاتی است که بعضاً در جامعه به وفور قابل مشاهده است و بسیاری از ناراحت یهای حال حاضر افراد جامعه، ناشی از فقر حرکتی و کمبود انعطاف پذیری است.

کارشناسان و متخصصان علم ورزش معتقدند برای انجام مطلوب حرکات بدنی و اجرای مهارت های مختلف ورزشی، داشتن انعطاف پذیری یک ضرورت است؛ البته بعضی از ورزش ه ا مانند ژیمناستیک و شیرجه به انعطاف پذیری بالایی نیاز دارد.

روش تقویت انعطاف پذیری:

برای افزایش انعطاف پذیری مفاصل بدن، استفاده از تمرینات کششی روش مناسبی است. تمرینات کششی تمریناتی هستند که با حفظ استحکام مفصل، سعی در بالا بردن ظرفیت دامنه حرکتی آن دارند.

هشت اصل در تمرینات کششی:

  1. انجام حرکات کششی پس از گرم کردن نسبی بدن
  2. انجام تمرینات کششی قبل و بعد از تمرین اصلی
  3. انجام حرکات کششی به آهستگی و آرامی
  4. انجام ندادن حرکات کششی به طور ناگهانی و شدید
  5. انجام حرکات کششی تا سر حدّ تنش بدون ناراحتی و احساس درد
  6. انجام تنفس آرام هنگام اجرای حرکات کششی و خودداری از حبس نفس
  7. انجام حرکات کششی در تمام گروه های عضلات اصلی
  8. انجام هرحرکت کششی به طور متوسط 10 تا 20 ثانیه

نمونه هایی از تمرینات کششی:

نکته: در انجام تمرینات انعطاف پذیری می توان از روش تمرینی مشارکتی و ایستگاهی استفاده کرد.

ارزشیابی:

  • آزمون سیت اند ریچ(جعبه انعطاف) برای ارزیابی انعطاف مفصل لگن و عضلات پشت.
  • آزمون باز کردن تنه.
  • آزمون بلند کردن شانه.از آزمون های مناسب و قابل اجرا در مدرسه است.

چابکی

چابکی یکی از قابلیت های آمادگی جسمانی مرتبط با اجراست. این قابلیت در بسیاری از رشته های ورزشی به صورت آشکار و نهان کاربرد دارد و حتی در بسیاری از ورز شها عامل موفقیت فرد تلقی می گردد. زمانی که فرد نیاز به توقف ناگهانی، تغییر مسیر و شتاب گیری مجدد داشته باشد، نقش مهم و اساسی چابکی کاملاً مشهود است.

قدرت، توان، توان استقامتی، سرعت، عکس العمل، تعادل و انعطاف پذیری در اجرای هر چه بهتر چابکی نقش مؤثری دارند؛ البته متخصصان معتقدند که تعادل و هماهنگی در چابکی نقش بارزتری دارد و تمرکز بینایی نقش کلیدی را در این قابلیت ایفا می کند.

نکات اساسی در اجرای تمرینات چابکی:

  • برای انجام تمرینات چابکی، بدن به خوبی گرم شده باشد.
  • از تمرینات چابکی در زمان طولانی استفاده نشود.
  • بین هر اجرای تمرین چابکی استراحت کافی در نظر گرفته شود.
  • چون ماهیت تمرینات چابکی سرعت است؛ بنابراین، توصیه م یشود که در انتهای جلسه تمرین اجرا شود.
  • بهتر است سطح آمادگی بدنی افزایش نسبی پیدا کند و بعد از آن، تمرینات چابکی برنامه ریزی شود.
  • چون تمرینات چابکی با تغییر جهت های سریع همراه است. بنابراین، در اجرای آن رعایت اصول ایمنی ضرورت دارد.

انواع روش تمرین چابکی:

تمرینات چابکی تمریناتی هستند که تغییر جهت های سریع توأم با سرعت را شامل می شوند. به طور کلی این تمرینات به دو روش قابل اجراست:

روشی که در آن ورزشکار از چگونگی اجرا اطلاع کافی دارد؛ مانند دوی 9 * 4 متر و ایلی نویز؛

روشی که در آن ورزشکار از چگونگی اجرا اطلاع کافی ندارد؛ مانند: تغییر جهت با علامت معلّم یا مربی.

نمونه هایی از تمرینات چابکی:

نکته: در انجام تمرینات چابکی برای جذاب تر کردن تمرینات می توان از روش تمرینی رقابتی بهره برد.

ارزشیابی: تعدادی از آزمون های مناسب و قابل اجرا در مدرسه عبار ت اند از:

  • آزمون نشست و برخاست (بشین و پاشو)
  • دوی 9 * 4
  • آزمون دوی رفت و برگشت در یک زمان معین
  • آزمون زیگزاگ
  • آزمون تی ( T )

توان انفجاری پا

توان یکی از قابلیت های آمادگی جسمانی مرتبط با اجرا یا مهارت است که در بسیاری از رشته های ورزشی کاربرد دارد. به عبارت دیگر، زمانی که فرد قدرت عضلانی خود را با یک سرعت بالا و در یک فاصله زمانی کوتاه به کار گیرد، یک کار توانی انجام داده است.

پرتاب وزنه در دو ومیدانی مثال خوبی از توان است. در منابع مختلف، توان مفاهیم مشابهی دارد که می توان به توان بی هوازی، توان عضلانی حداکثر و قدرت انفجاری اشاره داشت.

روش تمرین افزایش و توسعۀ توان:

همان طوری که می دانید عضلات بزرگ و مهمی در پاها وجود دارد و در بیشتر ورزش ها نیز کارایی فراوانی دارند. در بیشتر ورزش ها، جهش، پرش، شروع (استارت)  و تغییر جهت های ناگهانی همگی با استفاده از قدرت و توان عضلات پاها صورت می گیرد.

به منظور تقویت توان عضلات پا، در دسترس ترین روش تمرینی در مدرسه، استفاده از تمرینات پلیومتریک است که معرفی آن در بخش تمرینات مقاومتی آورده شده است. جدول زیر، نمونه ای از این برنامه تمرینی را معرفی می کند.

علاوه بر تمرینات مقاومتی، می توان از تمرینات پلیومتریک نیز برای افزایش توان استفاده کرد.

نمونه هایی از تمرین های پلیومتریک که برای تقویت توان انفجاری عضلات پاها مناسب است، در زیر قابل مشاهده است:

ارزشیابی: در ارزیابی از توان انفجاری پاها، آزمون های متنوع و زیادی وجود دارد. تعدادی از آزمون های مناسب و قابل اجرا در مدرسه عبارت اند از:

  • آزمون پرش جفت،
  • آزمون پرش سارجنت.

سرعت

سرعت به توانایی حرکت هرچه سریع تر بدن یا قسمتی از آن در یک محدوده حرکتی موردنظر گفته می شود. سرعت قابلیتی است که در اکثر رشته های ورزشی، مخصوصاً ورزش های تیمی کاربرد دارد. در ورزش هایی هم که عامل تعیین کننده نیست، گنجاندن فعّالیت ها

و تمرینات سرعتی در برنامه تمرینی، امکان دستیابی به تمرینات با شدّت بالاتر را فراهم می آورد. در واقع با افزایش سرعت می توان شدت تمرینات را افزایش داد؛ در نتیجه تمرینات سرعتی تقریباً موضوع مهم در تمام رشته های ورزشی است.

هر چند به عقیده مختصصان ورزش، ویژگی سرعت، ارثی و ژنتیکی است؛ اما با انجام تمرینات سرعتی می توان این قابلیت را توسعه بخشید. در رشته هایی مانند دوی سرعت که ماهیت آنها سرعتی است، در انتخاب فرد به بحث ارثی سرعت حتماً توجه شود.

اجزای سرعت

در تجزیه و تحلیل سرعت، مشخص می شود که سرعت از: زمان عکس العمل، شتاب، حداکثر سرعت، و استقامت سرعت تشکیل شده است. بهتر است این اجزا را در یک مثال مورد بررسی قرار دهیم.

یک دونده دوی صد متر را تصورکنید، شروع دو با یک شروع )استارت( آغاز می شود که زمان عکس العمل در آن کاملاً مشهود است. از لحظه ای که دونده صدای شلیک طپانچه را می شنود تا لحظه ای که اقدام به دویدن می کند، این زمان کوتاه را عکس العمل می گویند. این حالتِ خود را با سریع تر حرکت کردن دونده از دیگران در شروع دویدن نشان می دهد. در واقع سریع حرکت کردن، نشان از سرعت عکس العمل بالای دونده است.

زمانی که دونده سرعت از، نقطه شروع (استارت) حرکت خود را آغاز کرد، کم کم سرعتش افزایش می یابد. این افزایش سرعت پیش رونده، درحقیقت همان شتاب است که در 35 متر اول، شروع دوی سرعت قابل مشاهده است.

شتاب در نهایت به یک حدّی از سرعت ختم می شود که به آن حداکثر سرعت می گویند. به عبارت دیگر، سرعت ثابت می شود و دیگر افزایشی در آن دیده نمی شود و از آن پس دونده باید این حداکثر سرعت را تا پایان مسیر طی نماید. استمرار حداکثر سرعت به دست آمده تا پایان مسیر، ضرورت دارد. بنابراین، جزء دیگری از سرعت که همان استقامت سرعت است، نقش خود را ایفا می کند؛ یعنی دونده باید تلاش کند تا خطّ پایان، حداکثر سرعت به دست آمده را حفظ کند.

اهمیت تشخیص اجزای سرعت بدین سبب است که در تجزیه و تحلیل رشته های ورزشی مختلف، ممکن است همه این اجزا مثل دوی سرعت مورد نیاز نباشد. شاید سرعت در مسیرهای کوتاه مدّنظر باشد که در این صورت، فرد به حداکثر سرعت نمی رسد و ممکن است سرعت در مسیرهای طولانی لازم باشد که در چنین شرایطی، استقامت سرعت معنا پیدا می کند. اینکه آیا سرعت تنها به سمت جلو باشد، یا به سایر جهت ها نیز لازم است باشد، یا سرعت همراه با توقف سریع است، یا در سرعت تغییر جهت نیز وجود دارد، همگی مواردی هستند که در برنامه ریزی تمرینات سرعتی مؤثرند.

نمونه تمرینات سرعت:

  • از فرد بخواهید با شنیدن صدای چپ، راست، بالا یا پایین، به همان سمت حرکت کند.
  • تمرین شماره یک را به صورت برعکس انجام دهد؛ یعنی وقتی صدای چپ را شنید، به سمت راست برود.
  • از فرد بخواهید حالت شروع (استارت) به خود بگیرد (هم ایستاده و هم نشسته تمرین شود) و با فرمان به جای خود، رو، یا دست زدن یا سوت زدن، با سرعت یک مسیر 10 متری را بپیماید.
  • مربی، جلو بایستد و از وزشکار بخواهد به سمت جهتی که نشان داده می شود، با سرعت حرکت کند.
  • تمرینات مکمّل: استفاده از تمرینات چابکی می تواند روی سرعت واکنش مؤثر باشد.

ارزشیابی: از آنجا که در این سطح از آمادگی، سرعت کلّی بدن مدّنظر است بنابراین، برای سنجش آن، می توان از آزمون های 30 متر، 45 متر، 60 متر و 100 متر به تناسب شرایط و امکانات استفاده کرد.

تمرینات ایستگاهی آمادگی جسمانی

انجام تمرینات آمادگی جسمانی گاهی اوقات خسته کننده و کسالت آور است. از این رو باید با تغییر نگرش، آگاهی دادن، تنوع، بهره گیری مناسب از امکانات و انجام تمرینات متناسب با سطح آمادگی دانش آموزان انگیزه کافی برای اجرای تمرینات فراهم گردد.

از آنجا که تمرینات ایستگاهی برای دان شآموزان به آسانی قابل درک است و به آنها اجازه می دهد، متناسب با توانایی خود در تمرینات شرکت کرده و ضمن فعّالیت گروهی از تمرین لذت ببرند، ابزاری ارزشمند در آمادگی جسمانی به حساب می آید و خوشبختانه کاربرد آن در بین معلمان به سرعت رو به گسترش است.

رهنمو دهای لازم و کاربردی برای طراحی بازی ها و تمرینات ایستگاهی:

  • قبل از هر اقدامی اهداف آموزشی تمرین را مشخص کنید.
  • پس از تعیین اهداف، 3 تا 10 تمرین متناسب با هدف را انتخاب کنید.
  • به سطح آسانی و دشواری تمری نها در هر ایستگاه دقت کنید تا انجام تمرین برای دانش آموزان خسته کننده یا کسالت آور نباشد.
  • زمان فعّالیت در هر ایستگاه را متناسب با هدف تمرین، توانایی دانش آموزان و زمان در اختیار انتخاب کنید.
  • تعداد دانش آموزانی را که در هر ایستگاه مستقر م یکنید، به گونه ای انتخاب کنید که همه آنها در تمرین شرکت کنند.
  • فعّالیت در هر ایستگاه را به گونه ای طراحی کنید که همه افراد مستقر در ایستگاه فعال باشند.
  • ترتیب ایستگا هها را براساس مهار تها و موضوعات تمرین به درستی انتخاب کنید.
  • وسایل مورد نیاز را پیش بینی کرده و از قبل فراهم کنید.
  • ایستگا هها را با الگویی ساده و واضح بچینید.
  • برای طراحی و چیدن ایستگا هها از دانش آموزان کمک بگیرید.
  • فاصله بین ایستگا هها را مناسب انتخاب کنید تا از تداخل ایستگا هها جلوگیری شود و فرصت کافی برای جابه جایی فراهم آید.
  • تعداد ایستگا هها را با توجه به فضای موجود انتخاب کنید.
  • نوع جابه جایی بین ایستگا هها را تعیین کنید.
  • برای جابه جا شدن بین ایستگاه ها از انواع علام تها مثل صدای سوت، کف زدن و… استفاده کنید.
  • قبل از شروع تمرین نمایش فعّالیت در همه ایستگا هها و شرح زمان و نحوه جابه جایی بین ایستگا هها را فراموش نکنید.
  • برای جذاب تر کردن تمرینات می توانید فعّالیت را با خواندن اشعار بومی محلی مناسب همراه کنید.
  • به منظور ایجاد انگیزه بیشتر در دانش آموزان می توانید در پایان تمرین، گروه برتر را انتخاب و معرفی کنید.
  • در زمان جابه جا شدن بین ایستگاه ها بازخور دهای لازم را به دانش آموزان بدهید.

تمرین اینتروال (تناوبی)

عبارت است از تکرار دسته ای از مراحل یا وهله های تمرین که بین آنها به طور متناوب از استراحت استفاده شود. استراحت بین تکرارها نیز عموماً شامل تمرینات سبک و نرم است. علت اینکه از تمرینات تناوبی نسبت به سایر تمرینات استقبال بیشتری می شود، خستگی کمتر و پیشرفت بهتر است. در کسی که از تمرین تناوبی استفاده می کند، در مقابل تمرین تداومی در یک مسافت مشخص، میزان اسید لاکتیک تولید شده در تمرین تداومی به مراتب بیشتر از تمرین تناوبی است و همین عامل خستگی در تمرین تداومی است. بنابراین، استفاده از تمرینات تناوبی به دلیل خستگی کمتر، می تواند به افزایش میزان تمرین بینجامد.

چند اصطلاح در تمرین اینتروال (تناوبی)

 

مرحلۀ فعّالیت:

بخشی از برنامه تمرین است که یک فعّالیت با شدّت تعیین شده در یک مسافت، یا زمان تعیین شده انجام می گیرد، برای مثال، دویدن 200 متر.

 

مرحلۀ استراحت:

این اصطلاح به فاصله بین مراحل تمرین گفته می شود. این استراحت معمولاً استراحت فعّال خواهد بود که ورزشکار طیّ این زمان از فعّالیت های نرمشی سبک یا دوهای آرام و ملایم، یا ترکیبی از این دو استفاده می کند. مدت زمان استراحت بین فعّالیت ها معمولاً به طول مدت فعّالیت یا سطح آمادگی ورزشکار بستگی دارد.

  • چنان که فعّالیت طولانی مدت و با شدت سبک اجرا شود، زمان استراحت لازم برای شروع مرحله بعد، نصف زمان فعّالیت خواهد بود ( 1 به 2/1 )
  • اگر فعّالیت متوسط است، زمان استراحت، برابر زمان فعّالیت درنظر گرفته می شود ( 1 به 1).
  • در فعّالیت های با شدت متوسط به بالا، زمان استراحت 2 یا 3 برابر زمان فعّالیت در نظر گرفته می شود که هر قدر شدت بالاتر باشد، این نسبت ها به زمان بیشتر سوق پیدا می کند.

دوره ها:

مجموع تعداد فعّالیت ها و استراحت ها در یک نمونه تمرین را دوره می گویند. مثلاً یک دوره تمرین دوی 100 متر شش مرحله ای.

 

تکرارها:

به تعداد مراحل اجرای فعّالیت در یک دوره گفته می شود. اجرای دوی 100 در شش تکرار در نظر گرفته شده است.

 

زمان:

مدت زمانی است که فعّالیت انجام می شود، مثل طی شدن دوی 100 متر در 12 ثانیه.

 

مسافت:

میزان مسافتی که قرار است در یک فعّالیت طی شود؛ مانند دوی 400 متر.

یک نمونه تمرین تناوبی (اینتروال) برای دوی سرعت:

اصل اضافه بار در تمرینات تناوبی (اینتروال):

برای اینکه بخواهیم اصل اضافه بار را در تمرینات تناوبی (اینتروال)  رعایت کنیم، بهتر است بر اساس مراحل زیر عمل کنیم:

  1. زمان و مسافت را در هر فعّالیت تغییر دهیم.
  2. تعداد و مراحل فعّالیت در هر جلسه تمرین را تغییر دهیم.
  3. فاصله استراحت بین فعّالیت ها یا بین دورها را تغییر دهیم.
  4. نوع فعّالیت هنگام استراحت را تغییر دهیم.
  5. جلسات تمرین در هفته را تغییر دهیم.

چند توصیه در اجرای تمرینات تناوبی (اینتروال):

  • قبل از شروع برنامه تمرینی تناوبی(اینتروال)، از سلامت خود آگاهی حاصل کنید؛
  • قبل از شروع تمرین، بدن کاملاً گرم شود؛
  • اصل اضافه بار طبق اصولی که گفته شد، رعایت شود؛

معرفی یک نمونه آزمون ایستگاهی آمادگی جسمانی

  • آزمون با فرمان معلم آغاز می شود و هم زمان با این فرمان، زمان سنج شروع به کار می کند و با پایان یافتن آزمون متوقف می شود.
  • زمان کل به دست آمده برای محاسبه بخشی از امتیاز مدنظر قرار می گیرد.
  • معلم همراه با دانش آموز مسیر را طی می کند و در هر ایستگاه، کار او را نظارت می کند. هرجا که خارج از مرحله پیش بینی شده کار انجام گرفت، دانش آموز باید نسبت به انجام صحیح فعّالیت اقدام کند.
  • بهتر است در صورت داشتن وقت کافی، به دانش آموزان فرصت مجدّد در اجرای آزمون داده شود. این کار با توجه به زمان و شرایط می تواند بین دو تا سه بار تکرار شود.
  • در صورت انجام خطا یا انجام ندادن تعداد حرکات مدّنظر در هر ایستگاه، می توان برای هرخطا به تشخیص معلم، زمانی را به زمان کل اضافه نمود.
  • برای امتیازدهی این آزمون یا سایر آزمو نهای معلم ساخته از نورم های کلاسی استفاده می شود.
  • تا زمان سازگاری بدن با تمرینات در حال اجرا، شدت تمرین را تغییر ندهید. به عبارت دیگر شدت تمرین را به تدریج و به آرامی افزایش دهید؛
  • مرحله های تمرینی با رشته های ورزشی تناسب داشته باشد. بدین معنا که ورزشکاران هر رشته برای انتخاب فعّالیت برای تمرین از الگوی رشته ورزشی خود استفاده نمایند؛
  • اگر در طول تمرین، دچار مشکل تنفسی شدید، شدّت تمرین را کاهش دهید.

چیدمان ایستگاه:

  • فاصله خط شروع تا اولین مانع 5/1 متر.
  • ایستگاه اول، عبور از موانع (پنج مانع، فاصله هر مانع از یکدیگر 1 متر).
  • فاصله تا ایستگاه دوم، 2 متر.
  • ایستگاه دوم، دراز و نشست با توپ والیبال ( 20 مرتبه).
  • فاصله تا ایستگاه سوم، 2متر.
  • ایستگاه سوم، حمل دو کیسه شن هریک به وزن یک کیلوگرم به صورت رفت و برگشت (فاصله 5 متر).
  • فاصله تا ایستگاه چهارم، 2 متر.
  • ایستگاه چهارم، پرتاب توپ طبی دو کیلوگرمی (یک بار از داخل سینه و یک بار از بالای سر به طوری که پشت به محل پرتاب قرار دارد.).
  • چرخش از دور مانعی که در گوشه زمین تعبیه شده است.
  • فاصله از مانع تا ایستگاه پنجم، 1 متر.
  • ایستگاه پنجم، حرکت از روی چوب موازنه به طول 4 متر. (درصورت نبودن چوب موازنه از پارچه ای به عرض 4 تا 5 سانتی متر استفاده شود یا خطی به همین عرض روی زمین کشیده شود).
  • فاصله تا ایستگاه ششم، نیم متر.
  • عبور از موانع در یک مربع 4*4 که در چهارگوشه و مرکز آن مانع قرار داده شده است. ترتیب حرکت نیز عبارت است از:

پشت مانع 1، پشت مانع 2، پشت مانع 3، پشت مانع 4، پشت مانع 3، پشت مانع 5

  • چرخش از دور مانعی که در گوشه زمین تعبیه شده است.
  • فاصله از مانع تا ایستگاه هفتم، 3 متر.
  • ایستگاه هفتم، شنای سوئدی، 10 مرتبه.
  • ایستگاه بعد، دویِ رفت و برگشت به فاصله 10 متر. دویدن در مسیر تعیین شده 3 بار به صورت رفت و برگشت صورت می گیرد؛

به طوری که پس از رسیدن به خط شروع دویدن فعّالیت آغاز و پس از رسیدن به مانع به دور آن چرخیده و مجدّداً به خط شروع  باز می گردد و مجدّداً برگشته و پس از طی مسیر و گذشتن از مانع، کار تمام می شود.

نکته:

فضای در نظر گرفته شده برای طراحی ایستگاه ها به اندازه زمین والیبال است.البته در صورت اجبار معلمان می توانند به تناسب فضای موجود اندازه ها و ایستگاه ها را متناسب با شرایط کم و زیاد کنند. تأکید می شود شرایط آزمون برای تمامی دانش آموزان یکسان باشد.

متن تیتر خود را وارد کنید

متن تیتر خود را وارد کنید

متن تیتر خود را وارد کنید