پیدایش هندبال در جهان
گروهي «هندبال» را مثل ورزش هايي چون بوکس، کشتي و دوومیدانی از رشته هاي سنتي المپيک مي دانند. «هومر» شاعر و مورخ يوناني در اثر خود «اوديسه» از ورزش هندبال به نام «اورانيا» ياد کرده است. در مقبره اي مربوط به سال ۶۰۰ ق. م در شهرک تاريخي «ديپلون» در نزديکی آتن، جملاتي درمورد توپ بازي با دست به چشم مي خورد. همچنین در کاوش هاي باستان شناسي در تمدن هاي اوليه که در کرانه هاي رود نيل انجام شده، نشان مي دهد بازي هاي توپي منحصراً با دست انجام می شد.
در قرن سيزدهم ميلادي اين بازي به نام «کچ بال» شهرت داشته و مسابقات آن بين شواليه ها متداول بوده اما به نظر مي رسد که اين بازي ها که با توپ و توسط دست انجام مي شده با هندبال کنوني متفاوت بوده است.
گسترش هندبال در جهان
بطور کلي در توسعه و تعميم هندبال بشکل کنوني سه کشور آلمان، دانمارک و چکسلواکي نقش مهمي داشته اند.
درکشور دانمارک آقاي «هولگرنيلسن» که يک معلم ورزش بود، هندبال ابتکاري خود را به جامعه معرفي کرد و در سال ۱۹۵۴ کشور دانمارک بخاطر توسعه اين رشته ورزشی، پنجاهمين سالگرد تشکيل فدراسيون «هندبال» خود را جشن گرفت.
در کشور آلمان يک معلم ورزش زن به نام «ماکس هايزر» در شهر برلين تيم هندبال دختران را تشکيل داد. دو سال بعد آقاي «دکتر کارل شلنز» هندبال ديگري را ابداع کرد و مقررات ويژه اي براي آن نوشت. او که در دانشسراي عالي تربيت بدني برلين تدريس مي کرد، هندبال ابداعي خود را به دانشجويان آموزش مي داد. دانشجويان وي پس از فراغت از تحصيل وسيله گسترش اين رشته را در آلمان و برخي از کشورهاي اروپائي فراهم کردند. اولين مسابقه بين المللي هندبال در شهر «هالسال» بين تيم هاي اتريش و آلمان برگزار شد که اتريش ۳ بر صفر برنده شد.
همچنین درکشور چکسلواکي سابق يک بازي محلي به نام «هازنا» متداول بود که شبيه هندبال ۱۱ نفره در آلمان بود.
🔴 تشکیل فدراسیون بین المللی هندبال
فدراسيون بين المللي هندبال در ماه اوت سال ۱۹۲۸ با حضور ۱۱ کشور شامل آمريکا، کانادا، دانمارک، فنلاند، فرانسه، يونان، ايرلند، اتريش، سوئد، چکسلواکي سابق و آلمان در آمستردام تشکيل شد و سرانجام اولين بازي هاي بزرگ و رسمي هندبال در المپيک برلين ۱۹۳۶ در رشته هندبال ۱۱ نفره مردان انجام شد که تيم هاي آلمان، اتريش و سوئيس اول تا سوم شدند.
همچنین در سال ۱۹۴۶ به دعوت برخي از کشورهاي اروپائي فدراسيون بين المللي هندبال یا «IHF» تأسيس شد.
🔴 تاریخچه تاسیس هندبال سالنی و ساحلی
در همان زماني که هندبال در زمين روباز انجام مي شد، در اروپاي شمالي به علت سردي هوا و نامساعد بودن شرايط جوي در بيشتر فصول سال، اين ورزش در سالن های سرپوشیده بازی می شد و همین امر امکان هر تحول و تغييري را در تکنيک ها و تاکتيک هاي هندبال بوجود آورد.
اين تغييرات و تحولات موجب پيدايش بازي جديدي به نام «هندبال سالني» شد. مدت ها هندبال سالني و هندبال در فضاي باز در بيشتر کشورهاي اروپايي متداول بود تا اينکه هندبال سالني جزو بازي هاي المپيک ۱۹۷۲ مونیخ قرار گرفت.
در اگوست سال ۱۹۹۳ نوزاد ديگر اين ورزش به نام «هندبال ساحلي»، کارایي و ويژگي هاي بيشتر اين ورزش را حتي در کنار ساحل و در ميان شن و ماسه نشان داد.
هندبال ساحلی در جزیره «ایزولادی پونزا» در ایتالیا در ژوئن سال ۱۹۹۲ تاسیس شد. ایده خلق چنین رشته ای توسط جیووانی باتارکی و فرانکو شیانوا ارائه شد و اولین تورنمنت هندبال ساحلی در دنیا در ماه جولای ۱۹۹۲ در ساحل آنتونیو در ایتالیا برگزار شد تا در نهایت در ماه می ۱۹۹۴ فدراسیون جهانی هندبال به صورت رسمی هندبال ساحلی به عنوان یکی از رشته های این فدراسیون معرفی کرد.
🔴 رشته های مختلف هندبال
هندبال که به «مادر ورزش هاي توپي» شهرت دارد، رشته های مختلفی دارد که از این قرار است:
* هندبال هفت نفره
* ميني هندبال
*هندبال نشسته
*هندبال با ويلچر
*هندبال ساحلي
🔴 تاريخچه هندبال درايران
هندبال سالني در ایران با تدريس دکتر علي محمد اميرتاش در سال ۴۴ -۱۳۴۳ در دانشسراي عالي بصورت کلاسيک آغاز شد.
در اواخر سال ۱۳۴۷ و اوايل سال ۱۳۴۸ با تلاش و جديت دکتر علي محمد اميرتاش، تاسيس اين رشته در ورزش آموزشگاه ها توسط شوراي عالي تربيت بدني آموزشگاه ها در وزارت آموزش و پرورش به تصويب رسيد و آقاي جعفر گل بابائي به عنوان رياست فدراسيون هندبال آموزشگاه ها منصوب و آقاي دکتر اميرتاش به عنوان مشاور فني اين فدراسيون برگزيده شد.
در اسفند ۱۳۴۷ سه کلاس فشرده مربيگري و داوري جهت مربيان کشور تشکيل شد و اولين مسابقات آن در دهه اول تيرماه سال ۱۳۴۸ درتهران برگزار شد که تيم هاي تهران، اهواز، مشهد، اصفهان، شيراز و کرمان به ترتيب اول تا ششم شدند.
سال ۱۳۴۹ براي نخستين بار در مسابقات آموزشگاهي تيم هاي دختران دانش آموز شرکت کردند. همچنین اولين مسابقه خارجي تيم ايران از تيم منتخب آموزشگاه هاي تهران با تيم منتخب دانش آموزان کويت برگزار شد که نتيجه آن ۱۴ بر ۱۸ به نفع تيم کويت شد.
🔴 تاسیس فدراسیون هندبال ایران
فدراسيون هندبال درسال ۱۳۵۴ تأسيس شد و شخصي به نام مهندس هارون مهدوي بعنوان رئيس آن معرفي شد.
مسابقات هندبال قهرماني کشور از سال ۱۳۵۵ تا سال ۱۳۶۱ بطور مرتب برگزار شد اما برگزاری این رقابت ها به مدت دو سال یعنی درسال هاي ۶۷ تا ۶۹ متوقف شد تا اینکه برگزاری این مسابقات مجدد از سال ۱۳۷۰ از سر گرفته شد. همچنین مسابقات هندبال جوانان کشور در دسته مردان از سال ۶۳ آغاز شد اما سال هاي ۶۴ و ۶۷ برگزار نشد. از سال ۶۷ به بعد هم اين مسابقات بصورت جشنواره فرهنگي – ورزشي هندبال جوانان شهرها برگزار می شود.
با نگاهی به تاریخچه اولین مسابقات هندبال در رده های مختلف سنی می توان از برگزاری اولین مسابقات قهرماني کشور مردان درسال ۱۳۵۵ درمشهد، اولين مسابقات قهرماني زنان در سال ۱۳۷۰ در تهران، اولين دوره مسابقات دانشجويان پسر در سال ۱۳۶۷ در زاهدان و اولين دوره مسابقات هندبال ساحلي مردان در سال ۱۳۸۰ بندرعباس نام برد.
اولین تیم ملی ایران- سئول – ۱۹۸۶
اولین تیم دانشجویان
اولین تیم ملی جوانان
هندبال ساحلی هم از سال ۱۳۸۰ در ایران به صورت رسمی آغاز به فعالیت کرد و اولین دوره مسابقات «هندبال ساحلی» کشور در در سال ۱۳۸۰ در بندرعباس برگزار شد. سرعت پیشرفت و گسترش هندبال ساحلی در ایران تا جایی زیاد بود که در سال ۱۳۸۶ (۲۰۰۷) مسابقات هندبال ساحلی قهرمانی آسیا به میزبانی ایران در بندرعباس برگزار شد و تیم های پاکستان، ایران و ژاپن به ترتیب با کسب مقام های اول تا سوم سهمیه سومین دوره مسابقات جهانی ۲۰۰۸ اسپانیا را کسب کردند.
🔴 هندبال بانوان ایران
اولین دوره مسابقات هندبال قهرمانی بانوان ایران در سال ۱۳۵۴ در مشهد با شرکت ۶ تیم کرمانشاه، تبریز، تهران، خراسان، همدان و کرمان به صورت دورهای برگزار شد و در پایان تیم تهران بدون شکست به مقام قهرمانی رسید و تیمهای تبریز و خراسان به ترتیب دوم و سوم شدند.
هندبال بانوان پس از انقلاب اسلامی از سال ۱۳۷۰ مجدداً شروع به کار کرد که در اولین دوره مسابقات قهرمانی کشور تیم کهگیلویه و بویراحمد به مقام قهرمانی رسید.
تیم ملی بانوان هندبال ایران از سال ۲۰۰۸ بهطور پیوسته در مسابقات قهرمانی آسیا شرکت کرد و در سالهای ۲۰۱۵ و ۲۰۱۸ به بهترین مقام خود یعنی ششمی در آسیا دست یافت.