مهارت بسکتبال دوره دوم متوسطه

• تعریف بازی بسکتبال :

بازی بسکتبال با دو تیم انجام می شود، هر تیم شامل پنج بازیکن است و هدف آنها عبور دادن توپ از حلقه حریف و ممانعت از گل زدن تیم مقابل است. توپ را می توان با رعایت مقررات در هر مسیر از زمین بازی به صورت پاس، دریبل، شوت یا غلتاندن مورد استفاده قرار داد.

• ابعاد زمین

 برای تورنمنت های المپیک و قهرمانی جهان، زمین بسکتبال باید 28 متر طول و 15 متر عرض داشته باشد. برای سایر مسابقات و رقابت ها این ابعاد می توانند متفاوت در نظر گرفته شوند که تابع قوانین فدراسیون بسکتبال است.

سالن قانونی حداقل دارای 7 متر ارتفاع و نور کافی و مناسب برای انجام مسابقات است. خط کشی زمین با محل استقرار تماشاچیان و تابلوهای تبلیغاتی حداقل 2 متر فاصله دارد. عرض خطوط زمین 5 سانتی متر است و به گونه ای رسم می شود که کاملاًً قابل رؤیت است. دقیقاً در مرکز زمین دایره ای به شعاع 80 / 1 متر رسم شده است. همچنین خطی موازی خطوط انتهایی زمین را از وسط به دو قسمت مساوی تقسیم می کند.

• منطقه پرتاب سه امتیازی

 منطقه سه امتیازی محوطه بیرونی نیم دایره ای به شعاع 25 / 6 متر است که مرکز آن زیر مرکز حلقه بسکتبال است و از خط عرضی 575 / 1 متر فاصله دارد.

• مناطق محدود شده و خطوط دالان پرتاب آزاد

« منطقه محدود شده » یا « منطقه سه ثانیه » یا محوطه ای است به شکل ذوزنقه یا مستطیل که قاعده کوچک آن «خط پرتاب آزاد » است و قاعده بزرگ آن روی خط انتها قرار گرفته است و دو ساق ذوزنقه از خطوط دالان تشکیل شده است. فاصله خط پرتاب آزاد تا خط انتها 80 / 5 متر است. خطوط دالان به دو انتهای نیم دایره ای به شعاع 80 / 1 متر می پیوندد که مرکز این نیم دایره نقطه وسط خط پرتاب آزاد است . نیمه مکمل این نیم دایره باید در داخل منطقه محدود شده، با خطوط منقطع رسم شود. در طول خطوط دالان پرتاب آزاد فواصلی معین با خطوط کوچک مشخص می شود که در هنگام پرتاب آزاد، بازیکنان در آن نقاط جاگیری می کنند.

• تخته و پایه بسکتبال

 تخته های بسکتبال از جنس چوپ و به ضخامت 3 سانتی متر هستند. البته استفاده از شیشه طلقی به همان ضخامت نیز ممکن است. ابعاد تخته 80 / 1 متر افقی و 05 / 1 متر عمودی و فاصله لبه پایین تخته از زمین 90 / 2 متر است. این ابعاد مخصوص تورنمنت های المپیکی و جهانی است. برای سایر بازی ها اعم از منطقه ای یا ملی می توان از ابعاد قدیمی ( 80 / 1 افقی و 20 / 1 عمودی ) استفاده نمود.

• سبدها

سبد بسکتبال از دو قسمت حلقه و تور تشکیل می شود. جنس حلقه از فولاد است و حداقل 6/ 1 سانتی متر و حداکثر 2 سانتی متر ضخامت دارد. قطر داخلی حداقل 45 و حداکثر 7/ 45 سانتی متر است و به رنگ نارنجی رنگ آمیزی می گردد.

• حلقه ها

 حلقه باید محکم به تخته وصل شود تا هنگام اعمال فشار بر حلقه، فشار به روی تخته منتقل نگردد. ارتفاع حلقه از سطح زمین 05 / 3 متر و فاصله حلقه تا تخته 15 سانتی متر است.

• توپ

توپ بسکتبال، کروی و نارنجی رنگ است و جنس آن از چرم، پلاستیک و یا مواد مصنوعی است. محیط توپ کمتر از 75 سانتی متر و بیش از 78 سانتی متر نیست . وزن توپ حداقل 567 گرم و حداکثر 650 گرم است. اگر توپ به میزان مناسب باد شود، وقتی آن را از ارتفاع 80 / 1 متر رها کنیم، پس از برخورد با زمین بازی تا ارتفاع 20 / 1 ( حداقل ) یا 1/40 ( حداکثر ) بالا می آید.

• سنین 9 سال و پایین تر، توپ اندازۀ 5.
• سنین 9 تا 12 سال پسران و بالای 9 سال دختران، توپ اندازۀ 6.
• مردان بالای 13 سال، توپ اندازۀ 7.

• بازیکن

 یک عضو تیم که در محوطه بازی مجاز به بازی کردن است.

• ذخیره

 گروهی از اعضای تیم که بازیکن نیستند و بر روی نیمکت نشسته و منتظر ورود به بازی هستند.

• سبد حریف

سبدی که تیم به آن شوت می کند.

• زمان بازی

 بازی بسکتبال از 4 وقت یا کوارتر 10 دقیقه ای با دو دقیقه زمان استراحت در بین کوارترهای یک و دو و سه و چهار و یک زمان استراحت ده دقیقه ای در بین کوارترهای دو و سه ( نیمه بازی ) تشکیل شده است. فاصله زمانی برای استراحت تیم ها در اثنای نیمه بازی ده دقیقه و فاصله زمانی در بین وقت های اضافی دو دقیقه است.

• خطای بازیکن

 خطای فردی یا فنی که توسط یک بازیکن انجام می شود .

• خطای فردی

خطای یک بازیکن شامل تماس وی با بازیکن حریف است بدون توجه به اینکه در آن لحظه توپ در جریان است یا خیر. اگر این بازیکن در کل طول مسابقه ( چهار زمان ده دقیقه ای و تایم های اضافه ) پنج خطا انجام دهد از بازی اخراج خواهد شد و بازیکن دیگری جایگزین وی می شود.

• خطای فنی

هر عمل غیر ورزشی که توسط بازیکن، مربی،کمک مربی، بازیکن ذخیره یا طرفداران و تماشاگران تیم بروز می کند و خارج از روح بازی است.

جریمه :

 ثبت خطا برای بازیکن، مربی یا ذخیره ها و دادن دو پرتاب آزاد برای تیم مقابل، فرد پرتاب کننده توسط کاپیتان تیم معرفی می شود. مالکیت توپ نیز به تیم پرتاب کننده داده خواهد شد.

• خطای تیم دارای توپ

 خطای یک بازیکن که نه خطای فنی و نه خطای عمدی است و توسط بازیکنی که تیم وی دارای توپ است انجام می شود.

• خطاهای تیمی

 خطاهای بازیکن همچنین به عنوان خطای تیمی ثبت می شود. وقتی که یک تیم دارای 4 خطای تیمی می شود متعاقب هر خطای بازیکن این تیم، دو پرتاب آزاد به تیم مقابل تعلق می گیرد. ( استثنا : درصورتی که بازیکن مرتکب خطای تیم دارای توپ بشود مالکیت توپ از تیم حمله گرفته می شود و در نزدیک ترین خط کناری در اختیار تیم مدافع قرار می گیرد. )

نکته: خطاهای تیمی پس از هر کوارتر صفر می شود اما خطاهای انفرادی صفر نمی شوند و در کوارتر بعدی از ادامه شمارش خواهد شد. اگر بازی به وقت های اضافه کشیده شود خطاهای تیمی که در کوارتر چهارم شمرده شده اند، صفر نمی شوند.

• شوت های جریمه

 پس از اینکه خطاهای یک تیم در هر پریود )کوارتر( به چهار رسید به ازای خطای پنجم و هر خطای متعاقب آن دو پرتاب آزاد به بازیکنی که خطا روی وی صورت گرفته است پاداش داده می شود .

• خطای عمد

 یک خطای شخصی که توسط یک بازیکن انجام می شود که از نظر داور به طور عمدی انجام می شود.

• خطای طرفین

 خطایی است که به طور هم زمان دو بازیکن بر روی هم انجام می دهند یا یک بازیکن از هرتیم به طور هم زمان مرتکب خطا می شوند.

جریمه: خطای شخصی برای هر یک از بازیکنان ثبت می شود و تیمی که هنگام وقوع خطا مالک توپ بوده همچنان مالک توپ خواهد بود. اگر هیچ کدام از تیم ها مالک توپ نبوده است داور اعلام جامپ بال می کند.

• خطای دبل تیم

 موقعیتی که در آن دو یا بیشتر از بازیکنان هم تیمی هم زمان بر روی یک بازیکن تیم حریف خطای فردی می کنند.

• خطای اخراج ( دیسکالیفه )

هرگونه خطایی که خارج از روحیه ورزشکاری صورت گیرد منجر به ثبت خطا و اخراج بازیکن خطاکار می شود. در شرایطی که دو پرتاب داشته باشد دو پرتاب اعمال خواهد شد. انجام دو خطای غیر ورزشی نیز موجب دیسکالیفه بازیکن می شود، یا شرایطی که داور تشخیص دهد که اعمال بازیکن در راستای بازی نیست یعنی به طور مثال بازیکنی که از پشت روی مهاجم تک به تک با حلقه خطا می کند هدفش دفاع کردن نیست هدفش خطا کردن است و این کار خارج از اصول بازی است و بازیکن باید اخراج شود.

• تخلف

تخلف یعنی تخطی از قانون و جریمه آن فقط از دست دادن مالکیت توپ است. خطاهایی که در نتیجه انجام آن، توپ در جریان تبدیل به توپ مرده می شود. مانند حرکت کردن با توپ بدون دریبل ( تراولینگ ) ، خطای دبل در دریبل، ارسال توپ به خارج محدوده زمین،تخلف ها مستلزم برخورد و یا رفتار غیر ورزشی نیستند.

• دریبل

 عمل تبادل توپ با زمین توسط حرکت دست بازیکن. بازیکن صاحب توپ در صورتی می تواند توی زمین حرکت کند که توپ را به طور متوالی و پشت سر هم به زمین بزند به این مهارت مهارت دریبل می گویند. بازیکنان بدون توپ می توانند آزادانه بدون نیاز به انجام مهارتی خاص توی زمین بسکتبال حرکت کنند. بازیکن صاحب توپ می تواند فقط یک پای خود را از زمین جدا کند، می توان گفت توپ مانند زنجیری است که یکی از پاهای بازیکن را به زمین وصل کرده است و برای رهایی از این زنجیر بازیکن باید توپ را به زمین بزند تا بتواند حرکت کند.

• رانینگ

اگر بازیکن صاحب توپ بدون اینکه توپ را به زمین بزند شروع به حرکت کردن کند تخلف رانینگ را انجام داده است. پس بازیکن باید قبل از اینکه حرکت کند یا پای ثابتش از زمین جدا شود دریبل خود را آغاز کند، اگر بازیکن مالک توپ بپرد وهمراه با توپ فرود بیاید رانینگ انجام داده است، پس باید قبل از فرود توپ را یا پاس دهد، یا شوت بزند یا توپ را رها کند. اگر بازیکن در حالت ایستاده ( بدون حرکت ) توپ را دریافت کند و قبل از شروع دریبل خود سه گام برود در این شرایط نیز بازیکن مرتکب تخلف رانینگ شده است. اگر بازیکن در حین انجام پیوت هایی متوالی پای ثابت خود را جابه جا کند در این شرایط رانینگ انجام داده است. اگر بازیکن توپ را روی زمین بغلتاند و با آن حرکت کند ( به جای دریبل زدن ) رانینگ انجام داده است.

• از دست دادن توپ ( فامبل )

 از دست دادن تصادفی کنترل توپ بازیکن به شکل از دست دادن توپ به طور ناخواسته و یا ربوده شدن توپ از دستان وی توسط بازیکن حریف.

• دبل

 هر بازیکن پس از هر بار دریافت توپ تنها یک بار اجازه دارد دریبل انجام دهد یعنی هنگامی که توپ را دریافت می کند می تواند دریبل خود را آغاز کند اما اگر دریبل خود را قطع کرد برای بار دوم نمی تواند دریبل بزند . در این شرایط بازیکن باید یا پاس دهد یا شوت بزند. اگر بازیکنی بعد از قطع دریبل خود دوباره دریبل بزند تخلف دبل انجام داده است، اگر بازیکنی ( غیر از برای شروع دریبل ) توپ را دودست زمین بزند دبل انجام داده است. اگر بازیکن در حین انجام دریبل توپ به بدنش گیر کند دبل انجام داده است. اگر بازیکن در حین دریبل توپ را چه با یک دست بگیرد چه با دودست یا با یک دست و بدن توپ را بگیرد و دوباره دریبل کند دبل انجام داده است

• پای چرخش ( پیوت )

پایی که در حین چرخش بازیکن و یا برگشت وی درحالی که توپ را در دست دارد در تماس با زمین باقی می ماند.

• تراولینگ

 حرکت غیرقانونی حول محور پای چرخش.

• نگه داشتن توپ :

موقعیتی که یک بازیکن در زمین توپ را نگه داشته و به وسیله یار حریف مراقبت می شود. مراقبت به تلاش برای به دست آوردن کنترل توپ و یا تلاش برای جلوگیری از ارسال یک پاس به یار حریف و یا شوت اطلاق می شود.

• جامپ بال

به معنای تعیین کردن اینکه کدام تیم کنترل توپ را به دست می گیرد: توپ بین دو بازیکن حریف در یکی از سه دایره جامپ بال به هوا پرت می شود.

• خارج از محدوده بازی

به منطقه خارج از خطوط کناری و انتهایی اشاره دارد، همچنین پشت تخته حلقه و نیز میله نگهدارنده تخته را شامل می شود اما حاشیه کناری تخته را شامل نمی شود.

• جریان یافتن

 بازگشت دادن توپ به بازی به وسیله پاس دادن آن به داخل زمین از محوطه خارج محدوده زمین.